Clergy Wages in Greece – and their Correlation to Church Assets

Το ΙΝΣΠΟΛ κοινοποιεί την μελέτη του Σωτήρη Μητραλέξη (Sotiris Mitralexis) «Clergy Wages in Greece – and their Correlation to Church Assets: Overview, Facts, and Prospects for Future Developments» (Jean Monnet Papers on Political Economy 17/2017), η οποία βασίζεται στην δημοσίευση του ΙΝΣΠΟΛ «Η μισθοδοσία του κλήρου στην Ελλάδα και η συνάρτησή της με την εκκλησιαστική περιουσία«.

Η μελέτη είναι διαθέσιμη σε μορφή PDF:

The issue of church-state relations in Greece and of an eventual fuller separation of church and state resurfaces regularly in Greece’s public discourse; every time this is the case, the issue of clergy wages, which are currently provided by the state i.e. the public sector, is raised as a focal point in this discussion. In spite of the subject’s eminent position in the public sphere, concrete facts concerning its details and their complexity emerge rather rarely, if at all. This working paper attempts to remedy this by providing the existing framework, its history and development, as well as an overview of the legal archipelago on which it stands and of its correlation with the equally issue of church assets. Finally, two different proposals concerning possible future developments on the subject are provided.

Posted in έρευνες_δημοσιεύσεις | Tagged , , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Clergy Wages in Greece – and their Correlation to Church Assets

Modern Greece Between East and West: Hysteria and Otherness / Sotiris Mitralexis

A spectre is haunting Greece, the spectre of the East-West divide. “Modern Greece between East and West” seems to be a subject that preoccupies Greeks—scholars, politicians, public intellectuals, journalists and ordinary citizens alike—since the very creation of the modern Greek state in the 19th century. It hides beneath numerous forms: apart from the explicit “belonging to the West” discourse, it also emerges as the “cultural dualism” narrative of benevolent reformers and reactionary underdogs, the “We stay in Europe” (ΜένουμεΕυρώπη) political slogan, or the “Greece has not undergone Enlightenment” narrative, among many others of its incarnations.

meneuro2

Perhaps the most famous exclamation concerning this is Constantine Karamanlis ’“We belong to the West,” turning this into the official doctrine of the state: the quote has come a long way from its initial context, acquiring most mythical dimensions:

I must repeat myself: politically, defensively, economically, culturally speaking, Greece belongs to the West […] Of course, we belong to the West! Greece, be it traditionally or because of interest, belongs to the Western world.” (1976)

It is interesting to note, and this should underscore every discussion on the subject, that in this “East and West” dilemma as it is usually portrayed there is no East; practically, the question concerns the extent to which Greece does or does not belong to “the West,” whatever that might be—that is, there is no person or party in Greece’s public sphere that advocates Greece belonging to “the East,” be that the East proper, Middle East, or more specifically Turkey and Asia Minor. Even the phrase “our own East” (ἡ καθ’ ἡμᾶς Ἀνατολή) denotes precisely a break with what would be the East proper, it denotes a here-and-now rather than an allegiance to something Eastern, geographically or otherwise.

The sole exception, which emerges from well beyond Greece, is Samuel Huntington’s Clash of Civilizations theory, which sparked outrage in Greece when it was first published as a Foreign Affairs article and subsequently as a book in the 90s: according to it, Greece does not belong to the West precisely because it is predominantly Orthodox, while Western countries cannot but be predominantly Roman Catholic or Protestant — at least culturally so — and claim a classical legacy only through Western European versions of Christianity. Most Greek established intellectuals and politicians were quick to dismiss the idea with an almost existential anxiety, denoting that not being different, not possessing an otherness, is a sine qua non for their understanding of Modern Greece.

samuel 89What I hope to show in this article is that this very dilemma between East and West as it is usually portrayed is problematic, that this very dilemma and fixation with “belonging to the West” engenders obstacles for Greece’s flourishing, prosperity, and balance. That the fixation, in many different forms, on this question turns the country into a never-ending group therapy session, without catharsis being anywhere in sight.

What is, however, “the West”?

Before studying how Greece thinks about the West and the East, or rather the Non-West, it’s important to ask whether that geographical term indeed possesses the concrete, self-evidently given and undisputed non-geographical content it is claimed it does. Scholars (here, Lewis and Wigen) identify at least seven different versions of the “West,” and many could argue for more:

«The portion of the earth denoted by the term West varies tremendously from author to author and from context to context (the area enclosed by a heavy black line is what has been called the West):

(1) One extreme incarnation, where the West includes only England (“The Wogs begin at Calais,’” as an old racist, xenophobic refrain has it).

(2) The standard minimal West, which is essentially Britain, France, the Low Countries, and Switzerland. As interpreted by Thomas Mann, this West is basically centred on France.

(3) The historical West of medieval Christendom, circa 1250.

(4) The West of the Cold War Atlantic alliance, or Europe and its «settler colonies» (with Japan often included as well).

(5) The greater “cultural” West. By the criteria of language, religion, and “high culture,” Latin America and the areas of concentrated European settlement in South Africa are added to the West. The Philippines is sometimes included here as well. (Those more concerned with “race,” on the other hand, are inclined to add only Argentina, Uruguay, and southern Brazil.)

(6) The maximum West of the eco-radical and New Age spiritual imagination. In this formulation, all areas of Christian and Islamic heritage are included.

(7) The global (future?) West of modernization. See, for instance, Arnold Toynbee’s cartography showing the entire globe as under Western hegemony in one form or another, whether political, “associative” (India, Iran, Ethiopia), or “in the heterodox form of Communism.» [1]

As we can see, “the West” is a quite unstable concept. (However and importantly for this study, as Lewis and Wigen also argue, “the original and persistent core of the West has always been Latin Christendom, derived ultimately from the Western Roman Empire—with (ancient) Greece included whenever the search for origins goes deeper,” while “the most significant historical divide across Europe was that separating the Latin church’s Europa Occidens from the Orthodox lands of the Byzantine and Russian spheres.” [2] How does a geographical, spatial notion acquire cultural and political content and significance?

 

worldmapm2Returning now to Greece’s fixation with the purported dilemma since the very inception of the modern Greek state: From the very beginning, since Adamantios Korais’ writings before the completion of the Greek War of Independence, this discourse has taken peculiar forums. For example, Korais’ admiration for the French and France in general lead him to advocate “one nation,” the Greek-French, Γραικογάλλοι, who are and should be united in nothing less than one nation.

«Οἱ Ἕλληνες (Γρακοὶ) καὶ οἱ Γάλλοι ἑνωμένοι καὶ δεμένοι μὲ φιλία

δὲν εἶναι πλέον Γρακοὶ – Γάλλοι ἀλλὰ ἕνας λαός: Γραικογάλλοι».

At the same time, Korais would advocate his theory of the metakenosis according to which Greece becomes Greek in so far as and to the extent that it copies and imitates Western Europe. According to Korais, the classical Greek legacy (the exclusive focus on which as the sole source of identity clashes with the very flow of history) was continued far away from Greece, in Western Europe’s geography through the historical trajectory of the Renaissance, the Enlightenment et cetera, while Greece under it is Byzantine and then Ottoman continuations lost the capacity claim this legacy. Thus, according to Korais, it is the West that became Greek and continued the true Greece through history, while Greeks, having lost this continuity, have to now imitate Western Europe in order to achieve Greekness and to become Greeks again.

The idea might seem extreme today, not only far-fetched but truly surreal, however it certainly belongs to one of the figureheads of modern Greece’s spiritual legacy or rather to the spiritual legacy that the state has chosen for itself. For the dreams of Greeks during the war of independence and the ideology of the state after King Otto and his Bavarian Regents were certainly not identical.

The “underdog culture versus reform culture” scheme

As I said in the beginning, this desire without fulfilment for alignment to “the West” takes many and peculiar forms. A surprisingly influential East/West, or rather West and non-West, discourse par excellence is Nikiforos Diamandouros’ “underdog culture versus reform culture” theory. (Diamandouros is a member of the Academy of Athens and a political science professor, as well as the European Ombudsman for many years. He served as ideological advisor to prime minister Costas Simitis and was a party list candidate—ψηφοδέλτιο ἐπικρατείας—with the reform-centred party To Potami in 2015. He was not elected an MP, but prior to the elections it had surfaced that he would have been proposed as a potential prime minister in a coalition government, were SYRIZA not to have formed a government). Diamandouros is to be counted among the most influential figures in Greece’s “modernisation” block, i.e. influential on other opinion makers, even though his name is not widely known among the general public.

diamantouros giati aperripsa

Photo source: Nikiforos Diamandouros – Why did I dismiss a proposal to become prime minister in 2011 [in Greek, The TOC, 15.9.2015]

There is arguably nothing more fulfilling for a scholar than witnessing one’s hermeneutic schema becoming the standard frame of reference, giving shape and voice to pre-existing discourses and achieving almost universal recognition—even more so if this schema describes one’s own country, and if its acclaim emerges within the country itself. It is safe to say that this is precisely the case with Diamandouros’ “underdog culture versus reform culture” theory: the narrative that there is a fundamental division in Greek society and political life, a division into an “underdog” non-Western conservative culture on the one hand and a “reformist” Western culture on the other, the former emerging as an impediment to progress, the latter as guaranteeing it. In Diamandouros’ problematic dichotomy and narrative, the “underdog culture” represents the majority of the Greek population; it has deep roots in Byzantine and Ottoman times as well as in Orthodox Christianity, and reflects tendencies towards populism and clientelism, nationalism and xenophobia. It sees domestic politics as well as international relations as a conflict between the powerful and the powerless, always sympathising with the ones it perceives as powerless, as the victims, Greece being one of them. It is a culture of protest and resistance, with an hostility against reform, modernisation, globalisation, Europe, the US and the West. On the other hand, the “reform culture” of the modernisers is its polar opposite: it has deep roots in the philosophical and political legacy of the Enlightenment and strives towards Europeanization, rationalisation, liberal democracy and an institutions-based state, the separation of state and society and cosmopolitanism. It affirms capitalism and the free market economy, and while it reflects a minority in the Greek people, its strongholds are certain political elites, academics, intellectuals, and the diaspora. Not without important fluctuations and occasional changes, Modern Greek history and political history in particular can, according to this theory, be read as a struggle between the “underdog culture” of the backward-looking majority and the “reform culture” of the Enlightened minority, with the latter losing the battle and the former winning it.

I do not only hold that this model of Greece is fundamentally flawed, but more importantly that its prevalence and pre-eminence in diverse analyses concerning contemporary Greece renders non-partisan (or, at the very least, less-partisan) readings of Greece impossible; it blinds us even to basic facts, dictating a problematic framework of interpretation and reference and becoming a very real impediment to the progress of social sciences as far as the scholarly engagement with modern Greece is concerned.

Α Greek Neo-orientalism?

Central to my argument is that such schematisations constitute a peculiar Greek Neo-orientalism, in that they embody the very essence of cultural imperialism in Orientalism (or “Balkanism,” as described by Maria Todorova), which sees Western society as developed, rational, democratic, and thereby superior, while non-Western societies are undeveloped, irrational, inflexible, and implicitly inferior (this is a definition of Orientalism). Here, the main traits of Greek Neo-orientalism are that (a) it is voiced by Greeks, rather than by others, when they describe/criticize their own country, (b) it employs typical Orientalist/Balkanist stereotypes, albeit appropriated accordingly, including in the narrative Greece’s historical background (and proposing a rather peculiar hermeneutical framework for its understanding), (c) it always proposes, explicitly or implicitly, a further and enhanced political, cultural, and economic alignment with “the West” (in whichever way this is being defined by particular Greek Neo-Orientalists), while holding that such an alignment was never truly the case.

Greek Neo-orientalism is similar to but distinct from Balkanism; the difference lies in what is central to what I call Greek Neo-orientalism, i.e.that its narratives, originate in Greece, or at the very least by Greeks abroad, and may then be exported and reiterated by non-Greeks—rather than coming to Greece “from the outside” as it were, from external sources, and then becoming internalised. In insisting on maintaining a connection between the two terms, one could say that Balkanism evolves into Greek Neo-orientalism precisely at the moment when its stereotypes are internalised and appropriated to the point that they undergo a fermentation and emerge as original ideas, having turned into the particular schematisations under scrutiny here, which are perceived as a distinct universe of ideas—often acquiring a loftiness and theoretical refinement that is not to be found in the original and by far surpass it—Stelios Ramfos can be cited as an extreme example of such an odious metamorphosis.Thus, Neo-orientalism is implicitly responding to the need prompted by Balkanism in Greek intellectuals: in attempting to escape being themselves characterised by the stereotypes of Balkanism, in attempting to “become Western/European,” they take these very stereotypes to a whole new level as original intellectual production, to which they indeed result, rather than merely reiterating them.

West/non-West divide narratives

Today, forms and evolutions of this cultural dualism dominate public discourse and politics. Recently, we witnessed a further intensification of the implementation of geographical terms—for “the West” is primarily, if not literally speaking exclusively, a geographical term—as if they were political, cultural and historical. Witness the rhetoric that was developed before the Greek referendum of the 5th of July, 2015, which was held on a fiscal issue—and not on a metaphysical question on identity and of cosmic proportions: the “Yes” side had as its main slogan and self-determination the phrase “We remain in Europe”—Europe, not the EU—: the geographical meaning of Europe, in which we should “remain,” summarizes a number of historical, cultural and political attainments that lie far beyond the simple standard of prosperity. “We remain in Europe”: Thus in the 2015 referendum on the economy—or even perhaps, as a theory goes, implicitly on Greece’s currency, whether that would be the euro or a national currency, a theory that was not validated by the events that followed—Greek public discourse shone again with arguments on the East-West divide, this time in the incarnation of “Europe” versus an unknown and unnamed abyss or at least the wilderness that lies beyond it, as the “We Remain in Europe” slogan implies. As if Greece had to deal with a metaphysical, and not fiscal, dilemma of whether one belongs to an abstract trans-historical “Europe” beyond the EU itself, which is exclusively endowed with being civilised, humanistic et cetera. My concern here is not the affairs of Greece during the referendum and its political problems and programs, but rather than that, the very fact that a referendum on political and economic matters acquired these quasi-metaphysical dimensions, again alluding to the East –West divide.

Other forums of that narrative emerge in Greece’s public discourse with TV-enforced figures such as Stelios Ramfos and soundbites such as “Greece has not gone through the Enlightenment” («Ἡ Ἑλλάδα δὲν πέρασε Διαφωτισμό»), “Greece’s problem is that it hasn’t undergone an Enlightenment. ”Thus, Greece is thrown into a sphere of a fundamental incompatibility to Western Europe, the narrative implying that defeat is inevitable as the Greeks cannot have any other choice but to mourn their dark fate of remaining “behind,” while attempting to make up for the Enlightenment they haven’t undergone by imitating other nations as best as they can (and, of course, by doing as other nations say).

Not only is this narrative factually incorrect, as the so-called “Greek Enlightenment” with figures such as, precisely, Korais and many clerics is a well-documented subfield of Modern Greek studies, but, apart from that, if one were to actually pinpoint a historical period that marks Greece’s historical exceptionalism as deviation, i.e. as not taking part in historical developments that proved formative for Europe, this would be the Middle Ages, the Medieval period—rather than the Enlightenment.

europegreece4

Map source: Cosmoidioglossia FB page

Thus, way earlier than the Enlightenment—i.e. the purported historical deficit of which is mourned—Greece has not gone through the Middle Ages, it hasn’t gone through the Mediaeval period («Ἡ Ἑλλάδα δὲν πέρασε Μεσαίωνα!»). For if something marks this period, it is the novel situation that emerged in Europe after the fall of Rome, the domination of new races in the geographical space that was the Roman Empire and the darkness that prevailed in the once-Roman territories, now aptly named “the Dark Ages.” This development, pivotal as it was for what today is Western and Central Europe, was hardly as influential for the European East, in which the new capital of the Roman Empire was situated since 330 AD, i.e. New Rome – Constantinople, in unperturbed succession and without the historical development of the Middle Ages. To be exact, one could say that after a prolonged late Antiquity ending in the eighth century with the Arab invasions, the Eastern Roman Empire transitioned directly to Byzantium proper without passing through Dark Ages, or a Mediaeval period and its tumultuous chaos.

Poisoning Modern Greece’s psyche

All these are examples of how forms of the West/non-West divide narrative have been used to shape Greek public opinion. And, as critical geopolitics informs us and as we have seen, we can speak of at least eight different versions and definitions of “the West.” A further problem concerns the way in which a fixation on terms like the West is problematic for Greece’s grasp of international relations, and thus politics and policy, opting for an extremely outdated understanding of the international system. We are led to a vocabulary that describes an international system that lies at least two phases behind the current one! [3] This reading, this vocabulary, reanimates a quasi-Cold War understanding of international relations, a world long gone, which accounts for slogans of a peculiar choice of words, like “we are in danger of becoming the Soviet Union” (εἴμαστε/θὰ γίνουμε/θὰ μᾶς κάνουνε Σοβιετία!, also publicly  employed by the vice chairman of the official Opposition). After the Cold War, the globe experienced the “monopolar moment” of the United States, the “End of History” so forcefully refuted today by reality, and now experiences a multipolar world, a new phase that demands a new analytical tool. Rather than that, the political usage of the vague term “the West” and its corollaries in Greece reverts it to two phases behind, practically prohibiting any analysis from taking into account this new reality and tying Greece to a woefully outdated worldview.

In conclusion: the invocation of the West presents itself as having Greece’s progress as a desire, Greece’s inclusion in the more successful of contemporary nations. Does it however achieve this goal or rather its opposite? Is this fixation on the West an agent of progress or an agent of introversion, confusion, nationwide group therapy and failure? The brevity of this article does not allow me to analyse this matter in further depth. The fact remains that, I think, one thing should be clear: that this vocabulary functions only as an obstacle, not as an agent of change and progress: it operates as pernicious ideology. An exit from the by now normalised, permanent, all-encompassing crisis presupposes stopping these narratives short of poisoning Modern Greece’s psyche deeper.

 

Greek News AgendaGreek News Agenda, an online platform launched by the General Secretariat for Media and Communicatio of the Hellenic Republic.

*A first draft of this article was presented at International Society for Enzymology Annual Conference 2017, Opening Ceremony, Santorini island, 16 June 2017.

Sotiris Mitralexis is Assistant Professor of Philosophy at the City University of Istanbul and Visiting Research Fellow at the University of Winchester. He holds a doctorate in Philosophy from the Freie Universität Berlin and a degree in Classics from the University of Athens. During Lent term of 2017, he was Visiting Fellow at the University of Cambridge and Visiting Senior Research Associate at Peterhouse, Cambridge. He has taught Philosophy in Istanbul, Athens and Berlin, has published Ever-Moving Repose: A Contemporary Reading of Maximus the Confessor’s Theory of Time and has co-edited The Problem of Greek Identity: From the Ecumene to the Nation-State.

mitralexisbooks2[1] Martin W. Lewis and Kären Wigen, The Myth of Continents: A Critique of Metageography (Berkeley: University of California Press, 1997), 51; the figure originates from p. 50.

[2] Ibid., 49.

[3] I am grateful to Dimitris V. Peponis (cosmoidioglossia.blogspot.com) for this remark.

Posted in Άρθρα_Τοποθετήσεις, έρευνες_δημοσιεύσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Modern Greece Between East and West: Hysteria and Otherness / Sotiris Mitralexis

Έκδοση του ΙΝΣΠΟΛ: Μεσαιωνικές Διεθνείς Σχέσεις / Μάριος Νοβακόπουλος

Το ΙΝΣΠΟΛ δημοσιεύει τη μελέτη του Μάριου Νοβακόπουλου,

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΕΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

Βυζαντινό και Δυτικό Σύστημα, 1054-1180

Σύνοψη

Η ανά χείρας μελέτη αναλύει συγκριτικά και παράλληλα τα δύο πολιτικά και πολιτισμικά μισά της μεσαιωνικής Ευρωπαϊκής Χριστιανοσύνης, το σύστημα της Ανατολικής Ρωμαϊκής (Βυζαντινής) αυτοκρατορίας και το αντίστοιχο το λατινικού-φραγκογερμανικού κόσμου, με επίκεντρο την Παποσύνη και την Αγία Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Την παρουσίαση της εσωτερικής δομής και ιδεολογίας τους ακολουθεί η εξιστόρηση των διμερών επαφών την περίοδο των πρώτων Σταυροφοριών, συγκεκριμένα από το Σχίσμα (1054) μέχρι το θάνατο του Μανουήλ Κομνηνού (1180). Τέλος γίνονται στρατηγικές παρατηρήσεις επί της περιόδου, αποπειράται η ερμηνεία των συστημάτων και γεγονότων βάσει της θεωρίας των διεθνών σχέσεων, μεταξύ άλλων και της ιδέας περί συγκρούσεως των πολιτισμών.

Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει και σε έντυπη, βιβλιοδετημένη έκδοση του ΙΝΣΠΟΛ.

Ολόκληρο το βιβλίο σε μορφή PDF:

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η Βυζαντινή αυτοκρατορία υπήρξε μία από τις μακροβιότερες της ιστορίας.  Συνέχεια της Ρώμης, χριστιανικό και ελληνόφωνο κράτος, το Βυζάντιο ανέπτυξε έναν πολιτισμό βασισμένο στην αλληλεπίδραση των τριών αυτών χαρακτηριστικών.  Συγχρόνως, η γεωγραφική θέση της αυτοκρατορίας την έφερνε σε επαφή με διαφορετικούς κόσμους, καθιστώντας τη γέφυρα επικοινωνίας ή και φράγμα ανάμεσα τους.  Ήταν όμως και μία σημαντική πολιτική και οικονομική δύναμη.  Αυτή η σύζευξη ισχύος και πολιτισμού κατέστησε τη Βυζαντινή αυτοκρατορία πηγή οικουμενικής ακτινοβολίας.  Το Βυζάντιο διεμόρφωσε τον πολιτισμό, τις πολιτικές παραδόσεις και τις συλλογικές συνειδήσεις κοινωνιών από τη βενετική λιμνοθάλασσα ως τις κορυφογραμμές του Καυκάσου.

Η πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας, η Κωνσταντινούπολη, έφερε με υπερηφάνεια τους τίτλους της Βασιλεύουσας, της Νέας Ρώμης και της Νέας Ιερουσαλήμ.  Ήταν η καθέδρα του «βασιλέως και αυτοκράτορος των Ρωμαίων», διατηρώντας την κληρονομιά του αρχαίου imperium που της παρέδωσε ο κτήτορας της (Μέγας Κωνσταντίνος, 330).  Ο αυτοκράτορας λογιζόταν ως η υπέρτατη αρχή, δικαιωματικός κοσμοκράτορας.  Ταυτόχρονα η Κωνσταντινούπολη ήταν έδρα του Πατριαρχείου και άρα θρησκευτική πρωτεύουσα της Χριστιανοσύνης.  Στη συνείδηση των Βυζαντινών αυτό ήταν το σπουδαιότερο κόσμημα της πολιτείας τους, η οποία θεωρείτο στερεωμένη από τη θεία πρόνοια.  Ο πατριάρχης της ήταν ο κορυφαίος ποιμένας ψυχών ενώ ο αυτοκράτορας ο τοποτηρητής του Θεού στη Γη.  Όπου κατακτούσαν οι στρατιές του αυτοκράτορος ή όπου έφθαναν οι απεσταλμένοι του, σχηματιζόταν μία νέα τάξη πραγμάτων, ένα πλέγμα λαών και ηγεμόνων που αναγνώριζαν τη Βασιλεύουσα ως οικουμενική πρωτεύουσα και τον βασιλέα της ως επικυρίαρχο τους.  Με το ξίφος, το Ευαγγέλιο ή το χρυσό, η Βυζαντινή Οικουμένη εκτεινόταν σε ολόκληρη την ανατολική Ευρώπη, τα Παρευξείνια και τμήματα της Μέσης Ανατολής.

Το Βυζάντιο βεβαίως γεννήθηκε με το διαχωρισμό της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας στα τέλη του 4ου αιώνος.  Ενώ όμως το ανατολικό τμήμα επέζησε, το δυτικό κατέρρευσε υπό τις γερμανικές εισβολές.  Μέσα στο χάος η Εκκλησία της Ρώμης βρέθηκε να είναι ο μόνος θεσμός με την ικανότητα να υπερβεί σύνορα και φυλές.  Επίσκοποι και ιεραπόστολοι ανέλαβαν να εκχριστιανίσουν τους βαρβάρους και να διαφυλάξουν τα υπολείμματα πολιτισμού.  Τους πρώτους αιώνες ο πάπας βρέθηκε υπό βυζαντινή επιρροή.  Στη συνέχεια γεωπολιτικές ανακατατάξεις και θρησκευτικές έριδες θα διασαλέψουν την ομόνοια ανάμεσα στις δύο Ρώμες.  Βρίσκοντας νέους προστάτες στο πρόσωπο των Φράγκων, οι πάπες εν τέλει θα χειραφετηθούν από το Βυζάντιο.  Η φραγκο-παπική σύγκλιση θα οδηγήσει στη γέννηση μίας νέας αυτοκρατορίας, όταν το έτος 800 ο Καρλομάγνος θα στεφθεί Ρωμαίος αυτοκράτορας.  Το γεγονός αυτό θα σηματοδοτήσει τη γέννηση μίας οικουμενικής τάξεως ανταγωνιστικής της βυζαντινής, καθώς η Παλαιά Ρώμη διεκδικεί ξανά τη θέση της ως caput mundi.  Μετά την παρακμή των Φράγκων, το 10ο αιώνα τη σκυτάλη της Δυτικής αυτοκρατορίας θα λάβουν οι Γερμανοί.  Παράλληλα ο πάπας, έχοντας πλέον την πίστη βασιλέων από τα Βρετανικά νησιά ως την Κεντρική Ευρώπη, αξιώνει ανοικτά τα θρησκευτικά πρωτεία.  Η Δυτική Ευρώπη αναπτύσσεται οικονομικά και στρατιωτικά, προκαλώντας την ανησυχία του Βυζαντίου.

Τον 11ο και 12ο αιώνα ο ανταγωνισμός θα κορυφωθεί και οποιαδήποτε ψήγματα ενότητος θα χαθούν στη δίνη δύο εξελίξεων:  του Σχίσματος και των Σταυροφοριών.  Με την πρώτη οι δύο Εκκλησίες, που ήταν και οι πνευματικοί και κοσμοθεωρητικοί πυλώνες των δύο αυτοκρατοριών-συστημάτων, διαχώρισαν τελείως τις πορείες τους.  Το Βυζάντιο εισέρχεται σε τροχιά παρακμής, ενώ στη Δύση η παποσύνη επιβάλει την ανωτερότητα της επί των κοσμικών βασιλέων.  Αυτές οι μεταβολές θα οδηγήσουν στο δεύτερο κομβικό γεγονός.  Ανταποκρινόμενη στις βυζαντινές εκκλήσεις για αρωγή και εξυπηρετώντας διάφορες πολιτικές σκοπιμότητες, η Εκκλησία της Ρώμης θα καλέσει τους ιππότες της να παύσουν την αλληλοσφαγή και να εκστρατεύσουν στους Αγίους Τόπους κατά των μουσουλμάνων (1095).  Το Βυζάντιο, υπό τη στιβαρή διακυβέρνηση της δυναστείας των Κομνηνών, θα προσπαθήσει να χειραγωγήσει το σταυροφορικό κίνημα και στην πορεία θα μεταβάλει τις πολιτικές του πρακτικές προσπαθώντας να διασώσει και να επεκτείνει την επιρροή του, θέτοντας υπό έλεγχο τους ατίθασους Φράγκους, που ενίοτε το έβλεπαν σαν στόχο εξ ίσου με το Ισλάμ.  Αυτή η άβολη ισορροπία θα διατηρηθεί για λιγότερο από έναν αιώνα.  Η αμοιβαία καχυποψία, ο οικονομικός ανταγωνισμός και η αναζωπύρωση της βυζαντινο-γερμανικής αυτοκρατορικής έριδος θα οδηγήσει στην κατάρρευση των διμερών σχέσεων, την οποία θα επισφραγίσει η άλωση της Κωνσταντινουπόλεως κατά την Δ΄ Σταυροφορία (1204)

Χρονικό πλαίσιο και διάρθρωση της μελέτης

Αυτή ακριβώς είναι η περίοδος που καλύπτει η εν λόγω μελέτη.  Παρ΄ ότι θα γίνουν αναδρομές στο παρελθόν για να αποτυπωθεί το ιστορικό πλαίσιο και οι ρίζες των πολιτικών και πολιτισμικών συνθηκών, η ανάλυση της σχέσεως του Βυζαντινού κόσμου («Βυζαντινή Κοινοπολιτεία») με τον Δυτικό («res publica Christiana», Χριστιανική Πολιτεία, όπως θα αποκληθεί αργότερα) θα περιοριστεί στην περίοδο 1054-1180.  Η πρώτη ημερομηνία αναφέρεται στο Σχίσμα, που διέκοψε την εκκλησιαστική κοινωνία των δύο συστημάτων.  Η δεύτερη σηματοδοτεί το θάνατο του Μανουήλ Α΄ Κομνηνού, τρίτου της δυναστείας και τελευταίου ισχυρού Βυζαντινού αυτοκράτορος.  Μετά από εκείνον το Βυζάντιο αφήνεται σε μία πορεία διαλύσεως που θα καταλήξει στην πτώση του 24 χρόνια μετά.

Η μελέτη χωρίζεται σε τρία μέρη.  Το πρώτο μέρος αφορά την παρουσίαση των πολιτικών και ιδεολογικών βάσεων των δύο συστημάτων.  Πιο συγκεκριμένα, θα αναλυθούν και θα αντιπαρατεθούν πολιτειακά χαρακτηριστικά και αρχές νομιμοποιήσεως, οι σχέσεις κοσμικής και πνευματικής εξουσίας, το γεωπολιτικό τους περιβάλλον και οι μέθοδοι διακυβερνήσεως τους, όπως η διπλωματία.  Με αφετηρία την ετερότητα των δύο πολιτισμών-συστημάτων θα εκτεθούν τα σημεία τριβής μέχρι την εξεταζόμενη εποχή.  Εκεί ξεκινά το δεύτερο μέρος, η εξέταση δηλαδή της περιόδου 1054-1180.  Θα γίνει αναφορά στο Σχίσμα, την κρίση και ανάκαμψη του Βυζαντίου, την εξαπόλυση των Σταυροφοριών, τις σχέσεις του Βυζαντίου με την Α΄ και Β΄ Σταυροφορία καθώς και με άλλες δυτικές δυνάμεις, όπως οι Νορμανδοί.  Θα παρακολουθηθεί η σταδιακή επιδείνωση των διμερών σχέσεων μέχρι την ολική κατάρρευση τους μετά το 1170 με τη σύγκρουση Μανουήλ Α΄ και Φρειδερίκου Βαρβαρόσσα της Γερμανίας.

Στο τελευταίο μέρος τα γεγονότα θα αξιολογηθούν ως προς τις συνέπειες τους για τα δύο συστήματα.  Ειδικότερα, πως οι Σταυροφορίες συνέβαλαν στην επιβίωση ή την πτώση του Βυζαντίου, πως η επέκταση της δυτικής «Πολιτείας» στην Ανατολή ανέτρεψε το βυζαντινοκεντρικό καθεστώς και ποιες ήταν οι μακροπρόθεσμες συνέπειες.  Θα αναλυθεί το παράδειγμα της μεσαιωνικής εξουσίας και θα γίνει προσπάθεια ερμηνείας των Σταυροφοριών κατά τα η θεωρία της επιστήμης των διεθνών σχέσεων.  Θα γίνει χρήση και της θεωρίας τη συγκρούσεως των πολιτισμών και κατά πόσο αρμόζει ώστε να περιγράψει τις σχέσεις Βυζαντίου και Δύσεως.  Τέλος θα εξετασθεί πως αυτός ο ανταγωνισμός είναι σήμερα ορατός στα χάσματα μεταξύ Δύσεως, Ανατολικής Ευρώπης και Ισλάμ και αν μπορούν να υπάρξουν σύγχρονοι παραλληλισμοί ή διδάγματα για τα τρέχοντα.

Posted in έρευνες_δημοσιεύσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Έκδοση του ΙΝΣΠΟΛ: Μεσαιωνικές Διεθνείς Σχέσεις / Μάριος Νοβακόπουλος

Αφήστε τους να ησυχάσουν Ιωάννης Σ. Λάμπρου

6-4--2-thumb-large

του Ιωάννη Σ. Λάμπρου

Μόνιμη επωδός των αριστερών κομμάτων αλλά, κυρίως, των εκπροσώπων του ΚΚΕ είναι η συχνή αναφορά στην ανάγκη επίδειξης σεβασμού στους αγώνες του ΚΚΕ. Οφείλουμε, όλοι όσοι έχουμε εργαστεί στον ιδιωτικό τομέα, να αναγνωρίσουμε τους αγώνες των συνδικαλιστικών φορέων τόσο του ΚΚΕ όσο και των υπόλοιπων κομμάτων, κυρίως της Αριστεράς, για τη βελτίωση των όρων εργασίας. Αλλά μέχρι εκεί.

Η προσπάθεια επιβολής σταλινικού καθεστώτος – τη στιγμή κατά την οποία είχε ήδη αποφασιστεί, από τους Συμμάχους (της Μόσχας συμπεριλαμβανομένης)  η ένταξη της         Ελλάδος στον Δυτικό Συνασπισμό – και η διακυβέρνηση της χώρας από τον Νίκο Ζαχαριάδη με την Ο.Π.Λ.Α. (από το 1947 Λαϊκή Πολιτοφυλακή)  σε ρόλο υπηρεσίας εσωτερικής ασφαλείας δεν ήταν «αγώνας» παρά μόνον για τους ίδιους τους Κομμουνιστές.

Απόλυτα αποδεκτό το δικαίωμα του οιουδήποτε  να αφιερώσει και να προσφέρει τη ζωή του για όποιο σκοπό θέλει. Η προσφορά αυτή, όμως, δεν καθαγιάζει το σκοπό αυτό ούτε δίνει το δικαίωμα στους υποστηρικτές του να αξιώνουν από την ιστοριογραφία να τους δικαιώσει όταν η ίδια η Ιστορία δεν το έχει κάνει…

Η πλειονότητα του ελληνικού λαού, την περίοδο 1944 – 1949 έκανε την επιλογή του και προτίμησε το μικρότερο κακό. Η κολοβωμένη, εξαρτώμενη, επιρρεπής στον έλεγχο και στις παρεμβάσεις Λονδίνου και Ουάσινγκτον, αστική δημοκρατία ήταν προτιμότερη από την εγκαθίδρυση Λαϊκής Δημοκρατίας. Η  πλειοψηφία των συμπατριωτών μας, με τη στάση του, επιβεβαίωσε την προαναφερθείσα συμφωνία των Συμμάχων. Δεν μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι ως λαός για την κατάσταση που επικράτησε στη χώρα μετά το 1949 και  την μεταχείριση χιλιάδων συμπατριωτών μας αλλά ποια ήταν η εναλλακτική επιλογή;

Παράλληλα, η  ΕΔΑ, το 1958, λίγα χρόνια μετά το τέλος του Εμφυλίου, κατέστη αξιωματική αντιπολίτευση προσφέροντας δυνατότητες  που οι αντιφρονούντες στα κομμουνιστικά καθεστώτα δεν είχαν μέχρι την πτώση των εκεί καθεστώτων.

Προς τι η αναζωπύρωση δηλώσεων πολιτικών, Αριστερών και Δεξιών, για το παρελθόν; Αντιαισθητικός αντικομουνισμός με αναφορές σε Μελιγαλά, ΕΣΣΔ, Βόρειο Κορέα, Βενεζουέλα, Κάστρο οι μεν. Λόγος ταξικός, διχαστικός, διεθνιστική εμμονή  με λαθρομετανάστες, φανατική  υποστήριξη «πάσης φύσεως δικαιωμάτων πάσης φύσεως μειονότητας», αντικληρικαλισμός και άθλια προπαγάνδα εναντίον της Εκκλησίας, μένος για την ιστορική ταυτότητα και τα βιώματα του Έθνους οι δε. Αμφότεροι πουλάνε εθνικοφροσύνη και ταξική αλληλεγγύη εκποιώντας τη χώρα και εξαθλιώνοντας τους πολίτες της.

Ιδιαίτερα, ορισμένοι της δεξιάς παράταξης δεν έχουν καταλάβει, οι καημένοι, ότι αντίπαλος πλέον δεν είναι το ΚΚΕ αλλά τα τέκνα της Σχολής της Φρανκφούρτης και οι παραφυάδες τους που έχουν εξαπλωθεί  παντού. Ακόμα και στο ίδιο τους το κόμμα…

Η ειρωνεία είναι ότι σε αυτή τη συζήτηση μετέχουν- πολλές φορές με φανατισμό –  και άτομα  μικρής ηλικίας, οι θυσίες των προγόνων των οποίων τους έχουν προσφέρει ζηλευτό επίπεδο διαβίωσης μην έχοντας, ευτυχώς, τα σκληρά βιώματα περασμένων γενεών. Φιλόδοξα μειράκια, εκατέρωθεν, αναζητούντα πολιτικό ρόλο. Μειράκια πολλά εκ των οποίων δεν ήταν άξια να κάνουν μια κανονική θητεία περνώντας  τον καιρό τους στην αττική γη ή κάπου κοντά στην πατρική στέγη. Κνώδαλα,  τα οποία έχουν άγνοια του κακού το οποίο μπορούν να προξενήσουν όταν ξερνάνε μίσος για τους συμπατριώτες τους στην άλλη πλευρά, όταν φαντάζονται  ένοπλη ρήξη, μάχες και πολιτοφυλακές. Χρήσιμοι ηλίθιοι στους σχεδιασμούς του εκάστοτε τρίτου για την αποδυνάμωση της χώρας.

Το αδιέξοδο που δημιουργείται από την  εφαρμογή της ίδιας μνημονιακής πολιτικής «αναγκάζει» αμφότερους να κοιτάζουν προς το παρελθόν, και μάλιστα την περίοδο του Εμφυλίου, για να νομιμοποιήσουν την πολιτική τους παρουσία ενισχύοντας την ροπή των συμπατριωτών μας για διάσπαση  και αποπροσανατολίζοντας την κοινωνία από το πρώτιστο καθήκον της φανατικής προσήλωσης τόσο στην απεξάρτηση και  οικονομική ανασυγκρότηση, όσο και στην ολοένα εντεινόμενη αβεβαιότητα και πίεση από γειτονικά αναθεωρητικά κράτη.

Τα παραπάνω δεν σημαίνουν αποδοχή ενός πολιτικού πλαισίου επιβαλλόμενης συναίνεσης για χάριν μιας ανούσιας, ψευδεπίγραφης επίφασης πολιτικού πολιτισμού. Η πολιτική είναι μάχη. Είναι πολεμική. Αυτή είναι η φύση της. Από τις αποφάσεις της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας επηρεάζονται οι ζωές εκατομμυρίων.

Αγώνας επιβολής αντιτιθέμενων θέσεων. Αγώνας, όμως, για τα θεμελιώδη όχι χρήση της ιστορίας προς νομιμοποίηση μιας αδιέξοδης πολιτικής. Πως θα απεξαρτηθεί η χώρα από τις δουλείες των Μνημονίων; Πως θα καταλήξει σε ένα παραγωγικό μοντέλο το οποίο θα ενσωματώνει την ιδιωτική πρωτοβουλία, την κρατική εποπτεία, νέα συνεργατικά σχήματα όντας φιλικό προς το περιβάλλον και το οποίο θα αναδεικνύει τα πλεονεκτήματα και τις ιδιαιτερότητες της πατρίδας μας; Πως θα αντιμετωπιστεί ο δημογραφικός μαρασμός; Ποια στρατηγική απαιτείται για την ακύρωση της αναθεωρητικής πολιτικής Άγκυρας και Τιράνων; Πως θα επανομιμοποιηθεί η έννοια του δημοσίου συμφέροντος; Και πολλά άλλα…

Ίσως, η ενασχόληση με την παρελθοντολογία να είναι η παραδοχή ενός ανίκανου πολιτικού προσωπικού  να αντιμετωπίσει τις τωρινές απαιτήσεις ανόρθωσης της χώρας. Ασχολούνται με περασμένες εποχές και  αμφότεροι εξαργυρώνουν  πολιτικά τη ζωή και τη δράση ανθρώπων, οι οποίοι έζησαν σε πολύ χειρότερες συνθήκες που οι ίδιοι αδυνατούν να κατανοήσουν και στις οποίες δεν θα μπορούσαν να σταθούν. Άνθρωποι οι περισσότεροι των οποίων έχουν φύγει από τη ζωή και  σε όποια μεριά και αν βρέθηκαν, και ότι κακό και να έπραξαν έχουν, από καιρό, καταβάλει το κόστος των πράξεων τους.

Αφήστε τους να  ησυχάσουν…

Πρώτη ανάρτηση στο Political Doubts, 9 Ιουνίου 2017  http://www.politicaldoubts.com/politics/item/1213-afiste-tous-na-isyxasoun

Posted in Ιωάννης Σ. Λάμπρου | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Αφήστε τους να ησυχάσουν Ιωάννης Σ. Λάμπρου

Ο μοιραίος ενδιάμεσος χώρος και η απόφαση για τις επικείμενες προεδρικές εκλογές Ιωάννης Σ. Λάμπρου

ÅÄÅÊ ÄÇÊÏ ÓÕÌÌÁ×ÉÁ ÁËËÇËÅÃÃÕÇ ÏÉÊÏËÏÃÏÉ

Το παρόν σημείωμα  επιχειρεί να προβεί σε ορισμένες επισημάνσεις σχετικά με την συμπεριφορά  των κομμάτων του λεγόμενου ενδιάμεσου χώρου, στις προεδρικές εκλογές της Κυπριακής Δημοκρατίας και ιδιαίτερα, της σημασίας που αποδίδουν στο πρώτιστο ζήτημα επιβίωσης του κυπριακού κράτους.

Ετερόκλητες συμμαχίες υπήρξαν, διαχρονικά στοιχείο των κυπριακών προεδρικών εκλογών. Στις εκλογές του 1959 το αντιμακαριακό στρατόπεδο που απέρριπτε τις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου αποτελούνταν από τον ενωτικό Θεμιστοκλή Δέρβη και το ΑΚΕΛ του Ε. Παπαϊωάννου.  Αρκετά χρόνια αργότερα, στις εκλογές του 1983, ΑΚΕΛ και ΔΗΚΟ συμπράττουν στην κοινή υποψηφιότητα Σ. Κυπριανού στη βάση του Μίνιμουμ Προγράμματος αν και διαφωνούν ως προς την προσέγγιση στο εθνικό ζήτημα. Ακολούθησε η συνεργασία ΔΗΚΟ-ΔΗΣΥ στον δεύτερο γύρο των εκλογών του 1993. Το 2003 το ΔΗΚΟ συνεργάζεται με το ΑΚΕΛ στην κοινή υποψηφιότητα Τ. Παπαδόπουλου. Η διαφορετική προσέγγιση στο Κυπριακό θα γίνει αντιληπτή τον Απρίλιο του 2004 αλλά και τον Σεπτέμβριο του 2007 όταν το ΑΚΕΛ αποφάσισε να διεκδικήσει με δικό του υποψήφιο την προεδρία.

Το 2008, στο δεύτερο γύρο, ΕΔΕΚ και ΔΗΚΟ στηρίζουν την υποψηφιότητα Χριστόφια. Η διαφορά συναντίληψης στο Κυπριακό γίνεται εμφανής με την υπογραφή του Κοινού Ανακοινωθέντος Χριστόφια-Ταλάτ περί διζωνικού συνεταιρισμού δύο συνιστωσών πολιτειών ίσου καθεστώτος και την αποχώρηση, 19 μήνες μετά, της ΕΔΕΚ. Το ΔΗΚΟ αποχώρησε, μόνο, μετά την καταστροφή στο Μαρί.

Στις εκλογές του 2013 η υποστήριξη ΔΗΚΟ στο νυν πρόεδρο και η προεκλογική μεταξύ τους συμφωνία (καθιέρωση προδιαβούλευσης ώστε κάθε πρόταση της ελληνοκυπριακής πλευράς θα ήταν αποτέλεσμα διαλόγου μεταξύ προέδρου της Δημοκρατίας, του Ελληνοκύπριου συνομιλητή και των αρχηγών των κομμάτων, δέσμευση επεξεργασίας συνολικού πλαισίου προτάσεων για λύση λειτουργική και βιώσιμη, μη επαναφορά του σχεδίου Ανάν  με φραστικές αλλαγές)  δεν απέτρεψαν τον τελευταίο να συμπράξει στο Κοινό Ανακοινωθέν  της 11ης Φεβρουαρίου 2014. Παράλληλα, δεν προωθήθηκε η υποψηφιότητα Μάκη Κεραυνού και δεν στηρίχθηκε η υποψηφιότητα Γ. Λιλλήκα από όλα τα σχήματα του χώρου. Ο νυν πρόεδρος γνώριζε πως η υποψηφιότητά του θα προκαλούσε αντιδράσεις λόγω της στάσης του στο δημοψήφισμα του 2004. Η σωρεία προβλημάτων, όμως, της προεδρίας Χριστόφια και η παρουσιαζόμενη ανάγκη μιας «φιλελεύθερης προσέγγισης» στην οικονομία μετά από 5 έτη αριστερής διακυβέρνησης ενίσχυσε τις προοπτικές επιτυχίας. Η συνεργασία με το ΔΗΚΟ λειτούργησε αθωωτικά για  τον κ. Αναστασιάδη. Αποκτούσε την υποστήριξη του κόμματος ο πρόεδρος του οποίου αποτέλεσε  εμπόδιο στην αποδοχή του σχεδίου Ανάν το 2004, ο πρόεδρος τον οποίο  χλεύαζε και λοιδωρούσε, ίσως, γιατί ο ίδιος δεν είχε το θάρρος να κάνει την, μεμονωμένη έστω, υπέρβαση που ο Τ. Παπαδόπουλος έκανε. Ο κ. Αναστασιάδης αναβαπτίστηκε  με την στήριξη του ΔΗΚΟ χωρίς, όμως, όπως αποδείχτηκε τα τελευταία τέσσερα χρόνια να έχει μετακινηθεί από τις τότε θέσεις του.

Σε σχέση με τις επικείμενες εκλογές του επόμενου έτους οι προσπάθειες των κομμάτων του ενδιάμεσου χώρου για κοινό υποψήφιο δεν ευοδώθηκαν με συνέπεια να υπάρχουν, με τα σημερινά δεδομένα,  οι υποψηφιότητες του Νικόλα Παπαδόπουλου με τη στήριξη των ΔΗΚΟ-ΕΔΕΚ και Κινήματος Αλληλεγγύης και του Γιώργου Λιλλήκα υποστηριζόμενος από τη Συμμαχία Πολιτών. Το Κίνημα Οικολόγων προτίμησε να καταρτίσει πρόγραμμα θέσεων και σε δεύτερο βαθμό να αναζητήσει υποψήφιο.

Και πάλι κομματικές σκοπιμότητες φαίνονται ικανές να αποπροσανατολίσουν τα κόμματα του χώρου από τη δημιουργία συμπαγούς μετώπου κατά του διζωνικού συνεταιρισμού. Αναφέρεται η φράση διζωνικός συνεταιρισμός γιατί, με το Κοινό Ανακοινωθέν Χριστόφια -Ταλάτ της 23ης Μαΐου 2008, η δικοινοτική ομοσπονδία αναβιβάστηκε σε διαπολιτειακή/διακρατική (εποικοδομητικά ασαφής η μετάφραση της  λέξης state) ομοσπονδία μετατοπίζοντας το κέντρο βάρους από τον πληθυσμό ( δικοινοτική) στην συνταγματική διάρθρωση με τη χρήση της λέξης state ( είτε με την έννοια της πολιτείας, είτε και πολύ περισσότερο με την έννοια του κράτους).

Ο πρόεδρος της ΕΔΕΚ Μαρίνος Σιζόπουλος, σε συνέντευξη του, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο σύμπραξης με το ΑΚΕΛ, σε περίπτωση κατά την οποία δεν κατέληγαν σε συνεργασία με τα υπόλοιπα κόμματα του ενδιάμεσου χώρου. Αναγνωρίζοντας τη διάσταση απόψεων στο Κυπριακό ο κ. Σιζόπουλος τόνισε τη συνεργασία με το ΑΚΕΛ στις τελευταίες δημοτικές εκλογές καθώς και τη σύμπνοια σε κοινωνικοοικονομικά ζητήματα.[1]

Παρομοίως, ο επικεφαλής της Συμμαχίας Πολιτών Γ. Λιλλήκας δεν απέκλεισε την συνεργασία με το ΑΚΕΛ.  Τόνισε, σε τηλεοπτική εκπομπή,  πως με το ΑΚΕΛ «έχουμε διαφορές εις το Κυπριακό. Έχουμε, όμως, και πολλές συγκλίσεις και στα κοινωνικοοικονομικά ζητήματα…» ενώ σε επισήμανση του δημοσιογράφου πως υπάρχει διαφωνία στη στρατηγική του Κυπριακού ο κ. Λιλλήκας τόνισε πως « στην στρατηγική δεν είμαι σίγουρος ότι διαφωνούμε τόσο. Διαφωνούμε σε κάποια άλλα ζητήματα αλλά εάν υπάρχει καλή διάθεση μπορούμε να  βρούμε, αν θέλετε, τις κοινές συνισταμένες, το κοινό έδαφος ».[2]

Συνέχισε προκρίνοντας τη διαδικασία απεγκλωβισμού από την ονομασία της λύσης δίνοντας έμφαση στις προϋποθέσεις της λύσης μην λαμβάνοντας ξεκάθαρες αποστάσεις από δυνάμεις υπέρ της ΔΔΟ. Σε πρόσφατη συνέντευξη του δε στην εφημερίδα Φιλελεύθερος, σκιαγραφώντας την λύση του Κυπριακού  τόνισε πως η  «ομόφωνη απόφαση του Εθνικού Συμβουλίου του 2009, δίνει ένα περιεχόμενο στη λύση το οποίο εκφράζει όλους. Η αναφορά στη Διζωνικότητα γεννά ερωτηματικά ως προ το αν αυτό το περιεχόμενο μπορεί να επιτευχθεί σ’ ένα τέτοιο μοντέλο. Η λύση που επιδιώκω διασφαλίζει το δικαίωμα όλων των νόμιμων πολιτών της Κυπριακής Δημοκρατίας, να ζήσουν με ασφάλεια σε όποια γωνιά της Κύπρου επιθυμούν, χωρίς να απαιτείται η εξασφάλιση άδειας απ’ οποιονδήποτε».[3]

Η μη ξεκάθαρη απόρριψη του διζωνικού συνεταιρισμού, αν και είναι προφανές ότι η εκπλήρωση των παραπάνω προϋποθέσεων  ακυρώνουν τη διζωνικότητα, και η διαιώνιση της παρανόησης ότι κάπως, με κάποιον τρόπο η λύση της ΔΔΟ μπορεί να υποδηλώνει  δημοκρατική διάρθρωση της πολιτείας, κράτος δικαίου και προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επιτρέπει στους υποστηρικτές της ΔΔΟ να εγκλωβίζουν την κυπριακή κοινωνία στον μονόδρομο του διζωνικού συνεταιρισμού.

Ανάγκη  μετώπου

Μια μεγάλη ευκαιρία για σφυρηλάτηση και απόπειρα δημιουργίας ενός μετώπου εναντίον της ΔΔΟ καθώς και ευρύτερης ανανέωσης του κυπριακού πολιτικού σκηνικού χάθηκε το 2004. Ο Τάσος Παπαδόπουλος ελπίζοντας σε επανεκλογή με τη βοήθεια του ΑΚΕΛ, παρέμεινε στο πλαίσιο της ΔΔΟ συνάπτοντας τη συμφωνία της 8ης Ιουλίου 2006 η οποία προνοούσε ως λύση τη διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα με παράλληλη υποχρέωση να μην διαταραχθεί η «σωστή ατμόσφαιρα» με αποφυγή επίρριψης ευθυνών και κατηγοριών στερώντας το θύμα από το μοναδικό όπλο που έχει στη διάθεση του, να καταγγείλει το θύτη.  Οι υποστηρικτές της εν λόγω συμφωνίας ισχυρίζονταν,  ότι μόνο στον τίτλο γινόταν λόγος για ΔΔΟ ενώ στόχος της ήταν η κατάργηση της ΔΔΟ μέσω της διασαφήνισης των όρων «διζωνικότητα» και «δικοινοτικότητα». Ποια όμως τα περιθώρια εναλλακτικής  ερμηνείας της διζωνικότητας παρά η ύπαρξη δύο γεωγραφικών ζωνών υπό τον απόλυτο έλεγχο της κάθε συνιστώσας πολιτείας; Η δικοινοτικότητα σε συνδυασμό με την πολιτική ισότητα τι διαφορετικό μπορεί να σημαίνει από αξίωση συγκυριαρχίας και μόνιμου δικαιώματος αρνησικυρίας για κάθε πτυχή της κρατικής λειτουργίας; Η διαπραγμάτευση που θα γινόταν για τις ουσιαστικές πτυχές του Κυπριακού ώστε να ξεκαθαριστεί το περιεχόμενο των παραπάνω όρων, απλά, θα επιβεβαίωνε το περιεχόμενο το οποίο η Άγκυρα, διαχρονικά, αποδίδει στους όρους αυτούς. Τέλος, όταν ως στόχος έχει τεθεί, στην πρώτη δέσμη αρχών της συμφωνίας, η ΔΔΟ με πολιτική ισότητα, ποια νέα βάση λύσης θα προέκυπτε;

Ο τότε πρόεδρος του ΔΗΚΟ εκμεταλλευόμενος τις συνθήκες απείθειας των ψηφοφόρων, κυρίως, του ΔΗΣΥ αλλά και του ΑΚΕΛ στο δημοψήφισμα μπορούσε να αναλάβει πρωτοβουλίες δημιουργίας πολιτικής  κίνησης με συνεκτικό στοιχείο την αντίθεση στη ΔΔΟ και να προσπαθήσει να θέσει το Κυπριακό επί νέας βάσης. Η υπέρβαση, όμως, την ημέρα του δημοψηφίσματος δεν είχε συνέχεια.

Ενδεικτικό της στάσης αναποφασιστικότητας των πολιτικών δυνάμεων του ενδιάμεσου χώρου, της μάταιης προσπάθειας τους να συμβιβάσουν αντίθετες έννοιες και της συνακόλουθης ανημπόριας δημιουργίας ενιαίου μετώπου αποτελεί η προεκλογική συμφωνία ΔΗΣΥ-ΔΗΚΟ, στις προεδρικές  εκλογές του 2013, όπου υπήρχε αναφορά πως το πλαίσιο λύσης θα βασίζεται στο αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος της 24ης Απριλίου 2004 ( κατά της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας), στη συμφωνίας της 8ης Ιουλίου (υπέρ της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας)  και στις ομόφωνες αποφάσεις του Εθνικού Συμβουλίου της 18ης Σεπτεμβρίου 2009. Το κείμενο της 18ης Σεπτεμβρίου ενώ ορίζει ως την επιδιωκόμενη λύση τη διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα, τονίζει ότι η παραπάνω λύση, μεταξύ άλλων, θα πρέπει να συνάδει με το διεθνές και το κοινοτικό δίκαιο (χωρίς μόνιμες αποκλίσεις)  και τις διεθνείς συμβάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το ενωμένο -μετά τη λύση- κυπριακό κράτος να συνιστά  εξέλιξη της υπάρχουσας Κυπριακής Δημοκρατίας με διασφάλιση ενότητας και ανεξαρτησίας, να αποχωρήσουν οι έποικοι και να επιστρέψουν οι Έλληνες πρόσφυγες στα σπίτια τους. Αλληλοαναιρούμενο, αντιφατικό  κείμενο με τη λύση που επιδιώκει να μην έχει καμία σχέση με τις παραμέτρους που θα ήθελαν οι συντάκτες του κειμένου αυτού.  Παράμετροι οι οποίες δεν υφίστανται σε ένα πλαίσιο λύσης διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας. Δεν υφίσταται ΔΔΟ με το σωστό περιεχόμενο όπως υποστήριζε ο Τ. Παπαδόπουλος και όπως έχει επαναλαμβάνει κατά το παρελθόν ο Νικόλας Παπαδόπουλος. Οι λέξεις έχουν συγκεκριμένο νόημα και απορρέουν συγκεκριμένες συνέπειες. Διζωνικότητα σημαίνει πως η τουρκική πλευρά θα έχει τον απόλυτο έλεγχο στη δική της ζώνη καθώς και πλειοψηφία πληθυσμού και γης. Μοιραία αυτό ακυρώνει επιστροφή προσφύγων και αποχώρηση εποίκων. Πολιτική ισότητα συνεπάγεται την συνιδιοκτησία και τη συγκυριαρχία, άρα και την εξίσωση των αριθμητικά ανόμοιων πλευρών ακυρώνοντας τη δημοκρατία  και – μέσω του ελέγχου της Άγκυρας – την ανεξαρτησία του κράτους. Παράλληλα, υπάρχει η συνήθεια να μην γίνεται καν λόγος για όνομα λύσης με την αιτιολογία να μην «γίνουμε όμηροι σε ονοματολογία» και να δίνεται έμφαση στα χαρακτηριστικά της λύσης ωσάν οι παράμετροι της κάθε λύσης να μην καταλήγουν σε μια συγκεκριμένη περιγραφή και σε συγκεκριμένο όνομα λύσης. Η προσπάθεια προσεταιρισμού ψηφοφόρων από ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ, είτε είναι δημοτικές, είτε κοινοβουλευτικές  ή ακόμα και προεδρικές εκλογές, ενθαρρύνει τους εκπροσώπους των κομμάτων του ενδιάμεσου χώρου να μην κάνουν χρήση των αντιδιζωνικών φρονημάτων τους προσπαθώντας να ισορροπήσουν μεταξύ του εθνικού συμφέροντος και του κομματικού κέρδους στενά οριζόμενου. «Ναι στη ΔΔΟ με το σωστό περιεχόμενο», «όχι στην ονοματολογία λύσης» και άλλα χαριτωμένα. Η νοοτροπία της εποικοδομητικής ασάφειας, ένδειξη αδυναμίας της Λευκωσίας στις συνομιλίες με το κατοχικό καθεστώς εμφανίζεται και στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό ως αδυναμία του ενδιάμεσου χώρου έναντι ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ. Μάταιη αναζήτηση ισορροπίας μεταξύ πατρίδας, κόμματος και προσωπικών φιλοδοξιών… Η ΔΔΟ παραμένει και καθιερώνεται ως η μόνη εφικτή λύση (There is Not Alternative), έστω και αν 4 δεκαετίες έχουν αποδείξει ότι είναι εντελώς ανέφικτη.

Καταληκτικά  Σχόλια

Απελευθέρωση, αν φυσικά υπάρχει συμφωνία ότι αυτός είναι ο στόχος,  απαιτεί αγώνα διαρκείας όχι στιγμιαίες, μεμονωμένες νίκες. Για να υπάρξει διάρκεια απαιτείται μέτωπο, μόνιμη συμμαχία, όχι καιροσκοπικές συμπράξεις με τον έναν και με τον άλλον.  Όταν στην προεδρία της Δημοκρατίας βρίσκεται πρόσωπο προερχόμενο από ΔΗΣΥ ή ΑΚΕΛ,  οι εκπρόσωποι του ενδιάμεσου χώρου τείνουν να απευθύνονται, ενστικτωδώς, στον υποψήφιο του έτερου μεγάλου κόμματος  ώστε να υπάρχει αλλαγή στην πολιτική – του Κυπριακού συμπεριλαμβανομένου – δίνοντας, όμως με αυτόν τον τρόπο, νέα πνοή και νομιμοποίηση στη ΔΔΟ ως λύσης του Κυπριακού που υποστηρίζει και ο υποψήφιος του έτερου μεγάλου κόμματος.

ΑΚΕΛ και ΔΗΣΥ ως τα μεγαλύτερα κόμματα, όχι απαραίτητα στο επίπεδο των ιδεών – και σίγουρα όχι, όπως κατέδειξε το δημοψήφισμα του 2004, στη διαχείριση του Κυπριακού – όσο στην ύπαρξη μέσων και μηχανισμών, βρίσκονται σε  πλεονεκτική θέση να επηρεάζουν τη στάση  στελεχών των κομμάτων του ενδιάμεσου χώρου. Θέσεις και αξιώματα κολακεύουν, δημιουργούν μια διαφορετική οπτική των πραγμάτων. Θέτουν νέες προτεραιότητες. Θέσεις αλλοιώνονται. Η φρασεολογία αλλάζει. Αλλά μαζί με διαφορετικές λέξεις έρχονται και διαφορετικά νοήματα και περιεχόμενα. Κάθε λέξη έχει τη σημασία της. Δεν μπορεί να υπάρχει αδιαφορία ως προς την ονομασία της λύσης ώστε να μην καταστούμε «όμηροι της ονοματολογίας». Αποφυγή της ονομασίας λύσης αποσκοπεί στην υποστήριξη ΔΗΣΥ ή ΑΚΕΛ. Δεν υποστηρίζεται ανοικτά η ΔΔΟ για να κρατηθούν τα προσχήματα, αλλά δεν δηλώνεται και η αντίθεση σε αυτή υιοθετώντας τη θέση ότι η ονοματολογία της λύσης είναι δευτερευούσης σημασίας και εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά αυτής. Εφόσον, όμως, η θέση των ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ είναι υπέρ της ΔΔΟ τα επιμέρους χαρακτηριστικά της λύσης θα οριοθετηθούν από τα εν λόγω κόμματα υπό το πρίσμα της ΔΔΟ ακόμα και αν – για λόγους εκλογικής τακτικής – για λίγες εβδομάδες υποχωρήσει από τη δημόσια ρητορική η αναφορά σε ΔΔΟ.

Δεν σφυρηλατείται ενιαία στάση με την συχνή αλλαγή συμμαχιών και τη μεταφορά ψήφων των κομμάτων του ενδιάμεσου χώρου εναλλάξ στο ΔΗΣΥ και στο ΑΚΕΛ. Η ΔΔΟ καθιερώνεται στη συνείδηση των ψηφοφόρων του Ενδιάμεσου και το φρόνημα τους υπονομεύεται και, σταδιακά, αλλοιώνεται. Οι όποιες διαφωνίες των κομμάτων του Ενδιάμεσου είναι δευτερευούσης σημασίας χωρίς σοβαρές ιδεολογικές διαφοροποιήσεις, οι οποίες ακόμα και στην περίπτωση που υφίσταντο θα συνιστούσαν πολυτέλεια για μια υπό κατοχή χώρα. Προσωπικοί υπολογισμοί και φιλοδοξίες ενθαρρύνουν τον εγκλωβισμό στον διζωνικό συνεταιρισμό για τη συντήρηση του οποίου η Λευκωσία καταβάλλει, συνεχώς νέο αντίτιμο.

ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ μπορούν να καταστούν πόλοι έλξης.  Διαθέτουν τα μέσα για να ενθαρρύνουν φιλοδοξίες, να καλλιεργήσουν  ματαιοδοξίες. Ανθρώπινες οι αδυναμίες. Μικρή η ζωή. Μικρή και η Κύπρος. Μικροί πολιτικοί. Μικροί άνθρωποι…

Πρώτη δημοσίευση, https://www.apopseis.com/o-mireos-endiamesos-choros-ke-i-apofasi-gia-tis-epikimenes-proedrikes-ekloges/ , 29 Μαΐου 2017.

[1]    Συνέντευξη στην εφημερίδα Σημερινή, 30 Απριλίου 2017,          http://www.sigmalive.com/simerini/politics/426223/o-nikolas-einai-pio-ekleksimos-apo-ton-lillika

[2] https://www.youtube.com/watch?v=7YkmzaGX9Bc .Η εν λόγω αναφορά στο 28:48-28:55.

[3] Συνέντευξη στην εφημερίδα Φιλελεύθερος, 21-5-2017, http://www.philenews.com/eidiseis/politiki/article/400346/g-lillikas-na-anazitithoyn-alloy-efthynes-ga-diaspasi

Posted in Uncategorized | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ο μοιραίος ενδιάμεσος χώρος και η απόφαση για τις επικείμενες προεδρικές εκλογές Ιωάννης Σ. Λάμπρου

Εκδήλωση: Η Εκκλησία και το Ιερό Σκήνωμα του Κράτους, 29/5 19.00

Το διαδικτυακό περιοδικό Αντίφωνο σε συνεργασία με τις εκδόσεις Εν Πλω διοργανώνει
τη Δευτέρα 29 Mαΐου στις 19:00 εκδήλωση-συζήτηση με θέμα:

« Η Εκκλησία και το Ιερό Σκήνωμα του Κράτους: σχέσεις των δύο θεσμών στην Ελλάδα του 2017 »

Συζητούν οι:

Θεόδωρος Δ. Παπαγεωργίου
Νομικός Σύμβουλος της Ι.Σ. της Εκκλησίας της Ελλάδος

Σωτήρης Μητραλέξης
Ερευνητικός εταίρος στο Πανεπιστήμιο του Winchester
& Επίκουρος καθηγητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Πόλεως, Κωνσταντινούπολη

Βιβλιοπωλείο Εν Πλω, Εμπορικό Κέντρο ATRIUM, Χαριλάου Τρικούπη 6-10, Αθήνα

ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΙΣΟΔΟΣ, προαιρετική συμβολή 5 ευρώ

Facebook event

 

Posted in Εκδηλώσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Εκδήλωση: Η Εκκλησία και το Ιερό Σκήνωμα του Κράτους, 29/5 19.00

Κυπριακό: Η παγίδα των Εγγυήσεων Ιωάννης Σ. Λάμπρου

Αναστασιάδης Κοτζιάς

Στην παρούσα φάση των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό ζήτημα, η ελλαδική κυβέρνηση έχει θέσει σε προτεραιότητα την κατάργηση των εγγυητικών και των συνακόλουθων επεμβατικών δικαιωμάτων στη νήσο. Την πολιτική αυτή φαίνεται να ενισχύει και η πιθανότητα συναίνεσης στην πιο πάνω θέση της βρετανικής κυβέρνησης. Ως αποδεικτικό της πίεσης, την οποία δέχεται η τουρκική κυβέρνηση αναφέρεται το γεγονός ότι, για πρώτη φορά, η Άγκυρα είναι διατεθειμένη, να διεξάγει ουσιαστικές συζητήσεις  για το ζήτημα των εγγυήσεων.

Η ανάδειξη  των εγγυήσεων, αναμφισβήτητα, αποτελεί κεφαλαιώδους σημασίας ζήτημα, από τη στιγμή μάλιστα κατά την οποία θέλει να καταδείξει την ενοχή και τις διεθνείς ευθύνες της Τουρκίας από την καταπάτηση των όρων των συμφωνιών του 1959-1960.Καλώς η ελλαδική πλευρά το αναδεικνύει, αλλά η διζωνικότητα και ο σφικτός εναγκαλισμός των Τουρκοκυπρίων και του σχεδιαζόμενου κράτους από την Άγκυρα έχει τις ίδιες, αν όχι χειρότερες,  συνέπειες.

Αναφέρεται επίσης ότι, ύστερα από χρόνια, το κατοχικό καθεστώς δέχτηκε να παραδώσει χάρτη αλλά αυτό, απλά, επιβεβαίωσε την αδιαλλαξία του, απαιτώντας, περίπου, το 29.2% του εδάφους της κυπριακής νήσου να περιλαμβάνεται στην υπό σύσταση τουρκοκυπριακή πολιτεία αφήνοντας έξω την πόλη της Μόρφου, με την τουρκοκυπριακή πολιτεία να διαθέτει το μεγαλύτερο μέρος της ακτογραμμής (55%) και με τον αριθμό των Ελληνοκύπριων προσφύγων με δικαίωμα επιστροφής να είναι 55.000.[1] Το γεγονός ότι το κατοχικό καθεστώς δέχτηκε να καταθέσει ένα χάρτη δεν συνεπάγεται ότι υιοθέτησε πιο διαλλακτικές θέσεις. Αντίθετα, κατέδειξε στη διεθνή κοινή γνώμη, με τον πλέον επίσημο τρόπο τις αξιώσεις του, οι οποίες έγιναν, σχεδόν καθ’ ολοκληρίαν αποδεκτές αναφορικά με την έκταση, από την ελληνοκυπριακή πλευρά. Από τη στιγμή κατά την οποία η ελληνοκυπριακή πλευρά, μέσω του δικού της χάρτη, αποδέχεται ότι το ποσοστό που θα αναλογεί στην τουρκοκυπριακή πολιτεία δεν θα πέσει κάτω από 28.2% παύει να υπάρχει διαπραγμάτευση για την έκταση της κάθε πολιτείας και πλέον η συζήτηση θα περιοριστεί σε ποιες περιοχές θα υπάρξει η εδαφική αναπροσαρμογή, όπως ονομάζεται η επίσημη αποκήρυξη – σε περίπτωση συμφωνίας – εκ μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας του  1/3 του εδάφους της και η αποδοχή των τετελεσμένων της κατοχής. Υπενθυμίζεται ότι  ως διακηρυγμένος στόχος της ελλαδικής και κυπριακής ηγεσίας, τις τέσσερις και πλέον δεκαετίες των διακοινοτικών διαπραγματεύσεων, παρουσιάζονταν η άρση των τετελεσμένων της  τουρκικής εισβολής και κατοχής… Χαρακτηριστική του μεγέθους των υποχωρήσεων αποτελεί η παραδοχή του Προέδρου κ. Αναστασιάδη, σε τηλεοπτική συνέντευξη, του γεγονότος της παραμονής, με τον έναν  ή  τον άλλον τρόπο, όλων των εποίκων μετά από μια υποθετική συμφωνία.[2] Ανάλογα και στην περίπτωση των εγγυήσεων, η όποια διάθεση για συζήτηση δεν σημαίνει διάθεση για αλλαγή αλλά για νέο διακανονισμό που να εξυπηρετεί τον ίδιο σκοπό γιατί ο παλαιός, ίσως, να εξάντλησε τη χρησιμότητά του.

Η έμφαση στις εγγυήσεις, χρήσιμη όπως προαναφέρθηκε, τείνει να υποτιμά τον πλήρη έλεγχο των κατεχόμενων εδαφών από την Άγκυρα. Η επιθυμία της τελευταίας είναι και επιθυμία των Τουρκοκυπρίων/εποίκων. Είτε μέσω των εγγυήσεων, είτε μέσω της εσωτερικής διάρθρωσης του εκκολαπτόμενου κράτους, η Τουρκία επιθυμεί τον έλεγχο ολόκληρης της Κύπρου. Αποτελεί ψευδαίσθηση η σκέψη πως αν αλλάξουν οι πρόνοιες των εγγυήσεων, με κάποιον τρόπο (μορφή όχι ουσιαστικό περιεχόμενο διότι αποτελεί διαχρονική τουρκική στοχοθεσία ο έλεγχος της νήσου),   τότε θα επέλθει και η λύση του Κυπριακού Προβλήματος.

Άλλωστε η έμφαση στα αποικιακού χαρακτήρα εγγυητικά δικαιώματα,  βρίσκεται σε αρμονία με την αριστερή ρητορική του μεγαλύτερου κυβερνητικού εταίρου της ελλαδικής κυβέρνησης, προσδίδοντας στον τελευταίο δάφνες διεθνιστικών αγώνων, όχι αρκετών πάντως για να αποσείσει την εικόνα πλήρους συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις των δανειστών της χώρας.

Η προσέγγιση τούτη  – έμφαση στις εγγυήσεις – αποπειράται να ακυρώσει τον τουρκικό αναθεωρητισμό στη διεθνή του διάσταση (η Τουρκία ως εγγυήτρια δύναμη), αλλά αδυνατεί να κατανοήσει – βοηθούσης και της μεσσιανικής διεθνιστικής πίστης στη δύναμη συμβίωσης διαφορετικών εθνών και θρησκειών εντός του ίδιου κράτους –  την έκφραση του στην εσωτερική διάρθρωση του εκκολαπτόμενου κράτους υπό τη μορφή της διζωνικής δικοινοτικής (συν)ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, αλλά και το βαθμό εξασφάλισης, μέσω αυτής της ρύθμισης, θεμελιωδών δικαιωμάτων των αυτοχθόνων Ελλήνων της Κύπρου.

Σαφέστατος ο Ελλαδίτης Υπουργός Εξωτερικών κ. Κοτζιάς σε πρόσφατες συνεντεύξεις του. Στην τηλεόραση του Euronews, στις 16 Ιανουαρίου, σημείωσε πως για την ελληνική κυβέρνηση μια λύση θα σημαίνει « μέγιστα δικαιώματα για τους Τουρκοκύπριους και το μέγιστο αίσθημα ασφάλειας για τους Ελληνοκύπριους».[3]  Επίσης, λίγες ημέρες αργότερα, στις  21 Ιανουαρίου, στο γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων DPA, τόνισε πως «και οι δύο εθνικές ομάδες θα έχουν ίσα δικαιώματα». Πιο αποκαλυπτικά, σημείωσε ότι « οι Τουρκοκύπριοι θα έχουν πλήρη πολιτική ισότητα . Θα έχουν δικαίωμα βέτο σε όλα τα σημαντικά ζητήματα. Και το Ανώτατο Δικαστήριο θα αποτελείται από τέσσερεις δικαστές από κάθε εθνική ομάδα».[4]

Σαφέστατος και ο εκπρόσωπος του κατοχικού καθεστώτος κ. Ακιντζί. Αναφερόμενος στη μορφή της λύσης και τη θέση του ψευδοκράτους εντός αυτής, τόνισε, στις αρχές Σεπτεμβρίου 2015: «πρόκειται για μια δομή [κατεχόμενες περιοχές] που θα αλλάξει  και θα μετατραπεί σε συνιστώσα πολιτεία, όπως και η δομή [Κυπριακή Δημοκρατία] που διοικείται τώρα  από τους Ελληνοκύπριους. Από αυτές τις δύο συνιστώσες πολιτείες θα δημιουργηθεί ένας ομοσπονδιακός συνεταιρισμός». Επίσης, «μιλούμε για μια νέα δομή που θα δημιουργηθεί στη βάση της πολιτικής ισότητας. Με καλή πρόθεση αυτό αναζητούμε. Κατά τους Ελληνοκύπριους, αλλάζει δομή η Κυπριακή Δημοκρατία. Κατ’ εμάς δημιουργείται μία νέα δομή».[5]

Η εποικοδομητική ασάφεια επιστρατεύεται, για να καλύψει το γεγονός ότι δεν υφίσταται συμφωνία στην πλέον σημαντική πτυχή των συνομιλιών, αν η υπάρχουσα Κυπριακή Δημοκρατία θα λάβει ομοσπονδιακή μορφή συμπεριλαμβάνοντας τους Τουρκοκύπριους ή θα επέλθει δημιουργία νέου κράτους.

Η έννοια της εποικοδομητικής ασάφειας συνίσταται στη χρήση διφορούμενων διατυπώσεων και ορολογιών-νεολογισμών σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η συμφωνία δεν είναι εφικτή. Με την εισαγωγή  φράσεων υποκειμένων σε πολλαπλές αναγνώσεις καλύπτεται η διαφωνία στο βαθμό κατά τον οποίο κάθε πλευρά ερμηνεύει τις εν λόγω φράσεις ώστε να προωθούνται τα συμφέροντά της. Η καταγραφή ανύπαρκτων συγκλίσεων και η συνακόλουθη απουσία νοηματικής αρτιότητας με παράλληλες, ταυτόχρονα, ερμηνείες, προς δημιουργία κλίματος επικείμενης λύσης, λειτουργεί υπέρ του ισχυρότερου ( Άγκυρα και Λονδίνο) διότι την κρίσιμη στιγμή – έχοντας υπ’ όψιν  και το ιστορικό υποχωρήσεων Ελλαδιτών και Ελλήνων της Κύπρου – αυτός επιβάλει το συμφερότερο για αυτόν (αυτούς) νόημα.

Το περιεχόμενο της λύσης και οι συνέπειες του

Η έννοια της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα δεν είναι, απλά, μια αόριστη φράση αλλά έχει συγκεκριμένες προκείμενες, ένα πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο λύσης με πολύ συγκεκριμένες πραγματικότητες να απορρέουν από το πλαίσιο αυτό. Το νόημα κάθε μιας από τις παραπάνω λέξεις ορίζει επακριβώς πως θα λειτουργεί ένα κυπριακό κράτος με την παραπάνω λύση. Οι λέξεις δεν είναι τυχαίες. Έχουν νόημα. Συνέπειες απορρέουν και πραγματικότητες δημιουργούνται από το νόημα των λέξεων.

Η λύση δύο ξεχωριστών περιοχών με ισότιμο λόγο στη διακυβέρνηση του νησιού αποτελεί το πλαίσιο επίλυσης, δεκαετίες τώρα, με συνεχείς υποχωρήσεις της ελληνική πλευράς ώστε, κάθε φορά να καθίσταται πιο ασφυκτικό για τους Έλληνες της Κύπρου και ενισχυτικό της τουρκικής παρουσίας στο νησί. Όλες οι τελευταίες συμφωνίες, άλλωστε, μεταξύ του εκάστοτε Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας και του κατοχικού ηγέτη προνοούν για διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα. Το σχέδιο Ανάν, του 2004, βασιζόταν σε αυτή τη λύση. Ενδεικτικά αναφέρονται οι παρακάτω πρόνοιες του Συντάγματος της Ενωμένης Δημοκρατίας της Κύπρου σύμφωνα με το απορριφθέν σχέδιο Ανάν. Σύμφωνα με αυτό, στο άρθρο 3.2 προβλεπόταν πως δεν θα υπήρχε ιεραρχία μεταξύ ομοσπονδιακών και πολιτειακών νόμων. Σε μια ομοσπονδία, όμως, οι ομοσπονδιακοί νόμοι, σαφώς, υπερέχουν των νόμων των πολιτειών της ομοσπονδίας αυτής. Επίσης, στην επόμενη παράγραφο (3.3) υπήρχε πρόνοια πως το Ανώτατο Δικαστήριο θα εξασφάλιζε τον σεβασμό του Συντάγματος από τα υπόλοιπα ομοσπονδιακά όργανα και τις δύο συνιστώσες πολιτείες. Δεν διευκρινιζόταν, όμως, ο τρόπος και τα μέσα με τα οποία αυτό θα επιτυγχανόταν.[6]  Ο χαρακτήρας του Συντάγματος του σχεδίου Ανάν, ως διεθνούς συμφωνίας μεταξύ διαφορετικών κρατών και όχι αποτέλεσμα συντακτικής εξουσίας των ενδιαφερόμενων Κυπρίων, ολοκληρώνει την εικόνα συνομοσπονδίας. Δύο χρόνια αργότερα, με τη συμφωνία της 8ης Ιουλίου 2006 μεταξύ του Προέδρου Τ. Παπαδόπουλου και του Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, η πρώτη δέσμη αρχών προνοούσε  μια διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα.[7]  Επιδείνωση των προνοιών υπήρξε δύο χρόνια αργότερα, στις 23 Μαΐου 2008, με την Κοινή Δήλωση του νεοεκλεγέντος Προέδρου Δ. Χριστόφια και του Μ.Α. Ταλάτ σύμφωνα με την οποία η λύση θα έπαιρνε τη μορφή μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα. Επιπλέον, όμως, γινόταν λόγος για  ένα συνεταιρισμό  που θα αποτελείται από «μια Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση με μια και μόνη διεθνή προσωπικότητα, καθώς και μια Τουρκοκυπριακή Συνιστώσα  Πολιτεία και μια Ελληνοκυπριακή Συνιστώσα Πολιτεία, οι οποίες θα έχουν ισότιμο καθεστώς».[8]

Η εποικοδομητική ασάφεια επανέρχεται, διότι η λέξη που χρησιμοποιείται στην αγγλική για να περιγράψει τα ομοσπονδιακά συνιστώντα μέρη είναι state η μετάφραση της οποίας είναι είτε κράτος, είτε πολιτεία. Η κάθε πλευρά υιοθετεί την μετάφραση σύμφωνα με τη δική της ερμηνεία της συμφωνίας. Δεν υπάρχει, κοινά αποδεκτή, σημασία της λέξης state και στο βαθμό που υπάρχει βρίσκεται πιο κοντά στην έννοια του κράτους και δευτερευόντως της πολιτείας. Στην εν λόγω Κοινή Ανακοίνωση, η έννοια της διακοινοτικής ομοσπονδίας αναβιβάστηκε σε διαπολιτειακή/διακρατική ομοσπονδία. Ενισχύθηκε ο εδαφικός διαχωρισμός, διότι από την έμφαση στον τουρκοκυπριακό πληθυσμό (κοινότητα) έγινε μετατόπιση και έμφαση στην συνταγματική οργάνωση με τη λέξη state, είτε με την έννοια της πολιτείας και πολύ περισσότερο με τη λέξη κράτος.

Τέλος, στην Κοινή Διακήρυξη της 11ης Φεβρουαρίου 2014, μεταξύ του Προέδρου Ν. Αναστασιάδη και του Ντερβίς Έρογλου,  τονίζεται, στην τρίτη παράγραφο, πως: « η ενωμένη Κύπρος, ως μέλος των Ηνωμένων Εθνών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα έχει μια και μόνη διεθνή νομική προσωπικότητα και μια και μόνη κυριαρχία, η οποία καθορίζεται ως η κυριαρχία που απολαμβάνουν όλα τα κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών δυνάμει του καταστατικού χάρτη του ΟΗΕ και η οποία προέρχεται εξίσου από Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους».[9]  Η, επί ίσοις όροις, προέλευση της κρατικής κυριαρχίας συνεπάγεται την συγκυριαρχία με τα πρώην κατεχόμενα αναβιβαζόμενα πλέον σε συνέταιρο της νέας λύσης και αποτελεί λογική συνέπεια της ερμηνείας της πολιτικής ισότητας την οποία έχει αποδεχθεί η ελληνοκυπριακή πλευρά· ισότητα όχι πολιτών μεταξύ τους και ενώπιον του Νόμου, αλλά ισότητα κοινοτήτων και αργότερα πολιτειών/κρατών. Παράλληλα, όπως και στην Κοινή Δήλωση της 23ης Μαΐου 2008,  επαναλαμβάνεται, στην τέταρτη παράγραφο, ότι «…η ενωμένη κυπριακή ομοσπονδία θα αποτελείται από δυο συνιστώσες πολιτείες με ισότιμο καθεστώς» αποδυναμώνοντας περαιτέρω τη δικοινοτικότητα της επιδιωκόμενης λύσης.

Όπως και το 2004, η όποια λύση θα πρέπει να γίνει αποδεκτή από Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους σε δυο διαφορετικά δημοψηφίσματα αναγνωριζόμενα ως ισόκυρα αν και στην περίπτωση των κατεχομένων θα συμμετέχουν και έποικοι. Σε περίπτωση αποδοχής λύσης στο πλαίσιο της ΔΔΟ η διεθνώς αναγνωρισμένη Κυπριακή Δημοκρατία και τα κατεχόμενα θα αποτελέσουν τα ισότιμα, μεταξύ τους, συνιστώντα μέρη (κράτη; πολιτείες;) της ενωμένης νήσου. Η νέα πολιτειακή πραγματικότητα, είτε πρόκειται για μετεξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας είτε για δημιουργία νέας κρατικής οντότητας, θα έχει συνέταιρους και συνιδιοκτήτες τους Τουρκοκύπριους με σημαντική παρουσία εποίκων υπό τον έλεγχο της Άγκυρας.

Η έννοια της πολιτικής ισότητας, κληρονομιά της προεδρίας Γ. Βασιλείου, συνεπάγεται, όπως σημειώθηκε πρωτύτερα, εξίσωση όχι μεμονωμένων πολιτών αλλά κοινοτήτων και εσχάτως πολιτειών/κρατών. Εφαρμογή της πιο πάνω αρχής επιδιώκει η Άγκυρα με την εκ περιτροπής προεδρία, ώστε να διακηρύσσεται προς το εξωτερικό και να αποτυπώνεται στην ύπατο πολιτειακό αξίωμα η ισότιμη συνιδιοκτησία ( του 82% με το 18%) της νέας πραγματικότητας. Η πολιτική ισότητα, υπό αυτή τη μορφή,  σημαίνει και διαγραφή μνήμης, γιατί απέναντι στις αρχές του νέου κράτους ( Τουρκοκύπριος  Πρόεδρος) απαιτείται σεβασμός… Η απαίτηση της παροχής των  τεσσάρων ελευθεριών στους Τούρκους πολίτες, όπως και στους Ελλαδίτες, απηχεί αυτήν την επιδίωξη της «ισότητας»…

Συρρίκνωση του Ελληνισμού

Η πρακτική σημασία του διζωνικού συνεταιρισμού με πολιτική ισότητα συνίσταται στην αναγκαιότητα συναίνεσης των Τουρκοκυπρίων σε κάθε πτυχή και διάσταση – εσωτερική ή εξωτερική – της διακυβέρνησης. Αυτό ενισχύεται και από τις προαναφερθείσες δηλώσεις του κ. Κοτζιά. Όποιες και αν είναι οι τελικές ρυθμίσεις στις διάφορες θεματικές (εγγυήσεις, περιουσιακό, κρατική διάρθρωση) θα υπόκεινται στην συγκυριαρχία και συναπόφαση των Τουρκοκύπριων/εποίκων και φυσικά της Άγκυρας.

Τούτο καταμαρτυρείται ακόμα και από τον ακάματο στρατιώτη του διζωνικού συνεταιρισμού Κύπριο Πρόεδρο Ν. Αναστασιάδη. Σε συνέντευξη του, στο Βήμα της Κυριακής, στις 3 Αυγούστου 2014, σε ερώτηση για τη δυνατότητα των Βρυξελλών  να παρέμβουν στη διαδικασία επίλυσης τόνισε πως « παράλληλα, όμως, λέμε στους εταίρους μας ότι μια λύση με αδιάφορη την ΕΕ, πέραν του ότι θα δημιουργήσει ένα κράτος δύο ταχυτήτων, μπορεί να εγκλωβίσει την Ευρώπη, μέσω των Τουρκοκυπρίων, στις διαθέσεις της Άγκυρας. Φανταστείτε, για τις ομόφωνες αποφάσεις στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, η ΕΕ να δέχεται εκβιασμούς από την Τουρκία. Πολλά θα εξαρτηθούν, λοιπόν, από το πως θα λαμβάνονται οι αποφάσεις στην Κύπρο». [10] Επίσης, στη επίσκεψη του στην Αθήνα, στις 9 Σεπτεμβρίου του περασμένου έτους, σε μια στιγμή παραδοχής του κινδύνου, τόνισε, στο Προεδρικό Μέγαρο, πως «κάτι που θα πρέπει να πω, όσον αφορά τις εγγυήσεις τουλάχιστον, ότι θα πρέπει να συνειδητοποιήσουν και οι συμπατριώτες μας  οι Τουρκοκύπριοι, ότι αυτό που επιδιώκουμε είναι ένα ανεξάρτητο, κυρίαρχο Κράτος και όχι μετατροπή της κρατικής υπόστασης της Κυπριακής Δημοκρατίας σε ένα προτεκτοράτο της οποιαδήποτε δύναμης».[11]

Πιο συγκεκριμένα, σε σχέση με τη γεωστρατηγική διάσταση της επίλυσης του Κυπριακού, στο πλαίσιο του διζωνικού συνεταιρισμού με την τουρκοκυπριακή πολιτεία (δηλαδή την Άγκυρα) να διαθέτει το προνόμιο συναπόφασης, αδρανοποιείται πλήρως η παρουσία του Ελληνισμού στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Άγκυρα νομιμοποιεί την παρουσία της στην Κύπρο, εδραιώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο και  στη διαχείριση των εκεί κοιτασμάτων και αποκτά, μέσω των Τουρκοκύπριων, φωνή και ρόλο στην ΕΕ, όπως ο ίδιος ο Πρόεδρος Αναστασιάδης έχει προειδοποιήσει. Η απαίτηση των Τουρκοκυπρίων οι νέες ρυθμίσεις (μόνιμες αποκλίσεις από το κοινοτικό κεκτημένο) να ενδυθούν το κύρος του πρωτογενούς κοινοτικού δικαίου, ώστε να μην υπάρχει η δυνατότητα προσβολής τους στα ευρωπαϊκά δικαστήρια αποδυναμώνει, καίρια, τα πλεονεκτήματα που θα μπορούσαν να υπάρξουν από μια λύση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ακυρώνει την όλη επιχειρηματολογία περί συμμετοχής στο εν λόγω εγχείρημα.

Με την έκλειψη της Κυπριακής Δημοκρατίας η συνεννόηση με Ισραήλ, Αίγυπτο και Ελλάδα μεταβάλλεται και τώρα οι τρεις χώρες θα πρέπει να αποσπάσουν τη συγκατάθεση της Άγκυρας για οποιαδήποτε ενεργειακή συνεργασία. Η συναίνεση της Ελλάδος σε λύση, η οποία θα καταργεί, ουσιαστικά, την Κυπριακή Δημοκρατία και θα την αντικαθιστά από ένα κράτος με συνιδιοκτήτη και συγκυρίαρχο, μέσω της τουρκοκυπριακής πολιτείας, την Τουρκία θα εκμηδενίσει τον ρόλο των Αθηνών στην περιοχή της Αν. Μεσογείου, αναγκάζοντας Τελ-Αβίβ και Κάιρο να στραφούν προς την Άγκυρα αδιαφορώντας πλήρως για μια, τραγικά, αδύναμη Ελλάδα το κύρος της οποίας θα έχει πληγεί, ανεπανόρθωτα, αποδεχόμενη μια τέτοια λύση για τους ομοεθνείς της στην Κύπρο.

Παράλληλα, αναφορικά με το θέμα των εγγυήσεων, μια υποθετική απεμπλοκή Λονδίνου, Αθηνών και Άγκυρας με την ταυτόχρονη, όμως, παραμονή της τελευταίας μέσω του ελέγχου των Τουρκοκυπρίων/έποικων θα απάλλασσε την Τουρκία από τις συναρμοδιότητες Ελλάδος και Ηνωμένου Βασιλείου. Από την άλλη, βαρύνουσα σημασία έχει η στάση του Λονδίνου και η απόπειρα της Τουρκίας να θέσει ζήτημα τουρκικής στρατιωτικής βάσης  ανάλογη με αυτές των Βρετανών (η βάση να θεωρείται τουρκικό έδαφος με δικαιώματα χρήσης εναέριου και θαλασσίου χώρου). Ένα τέτοιο αίτημα, αν γίνει επίσημα, θα συμπεριλάβει και το ζήτημα των αγγλικών βάσεων κάτι το οποίο  δεν επιθυμεί το Λονδίνο.[12] Για να αποτρέψει την συμπερίληψη των βάσεων του στην όλη συζήτηση το Λονδίνο, ίσως, να επιδείξει κατανόηση με τις όποιες ρυθμίσεις επιθυμεί ή Άγκυρα στο θέμα των εγγυήσεων, ρυθμίσεις οι οποίες σε συνδυασμό με τη νέα πολιτειακή δομή της ενωμένης Κύπρου θα διαφυλάσσει στο ακέραιο τη διαχρονική τουρκική στοχοθεσία της εποπτείας ολόκληρης της νήσου. Φυσικά, ακόμα και αν υπάρξει εκ μέρους της Τουρκίας κάποια υποχώρηση, λεκτική ή άλλη, στις δυνατότητες επέμβασης της, το αντάλλαγμα θα είναι τέτοιο ώστε να ενισχυθεί περαιτέρω η θέση των Τουρκοκυπρίων, άρα και της Άγκυρας, στη σχεδιαζόμενη κρατική δομή·  εκ περιτροπής προεδρία, μείωση αριθμού Ελληνοκύπριων προσφύγων που θα επιστρέψουν, οικονομικές διαρρυθμίσεις και οτιδήποτε άλλο επιθυμήσει η Τουρκία.

Άλλωστε, όπως πολλοί δεν σταματούν να υποδεικνύουν, η Τουρκία βρίσκεται, γεωγραφικά, πολύ κοντά στην Κύπρο και η αποστολή στρατιωτικών δυνάμεων, όταν η τουρκική κυβέρνηση το κρίνει απαραίτητο, θα είναι μια διαδικασία μερικών ωρών.

Επίσης, παράλληλα, με την πρόταση για την κατάργηση των εγγυήσεων ο  Ελλαδίτης Υπουργός Εξωτερικών πρότεινε τη σύνταξη Συμφώνου Φιλίας μεταξύ Ελλάδος, Τουρκίας και ενωμένης Κύπρου, ενώ ο Κύπριος Πρόεδρος, πάντα ρηξικέλευθος στις προτάσεις του,  στην εναρκτήρια ομιλία του στη Γενεύη, στις 13 Ιανουαρίου, έκανε λόγο για συμμαχία της ενωμένης Κύπρου με την Τουρκία με την οποία όπως τόνισε,  «μοιραζόμαστε κοινές ανησυχίες και προκλήσεις»…[13] Συμμαχία έναντι ποίου; Το δε σύμφωνο φιλίας, μετά την υποθετική λύση, μεταξύ Ελλάδος, Τουρκίας και Κύπρου, θα ενισχύσει και θα νομιμοποιήσει περαιτέρω τον τουρκικό έλεγχο επί της Κύπρου, στερώντας από την τελευταία και τα τελευταία υπολείμματα ανεξαρτησίας, επισημοποιώντας, παράλληλα,  την αδρανοποίηση των Αθηνών στην Αν. Μεσόγειο.

Καταληκτικά Σχόλια

Αθήνα και Λευκωσία, μετά από υποχωρήσεις δεκαετιών, έχουν περιέλθει σε δεινή διλημματική θέση. Αποδοχή των συνεπειών (πολιτικών, γεωστρατηγικών, ιστορικών) ενός διζωνικού, συνομοσπονδιακού συνεταιρισμού – γιατί η διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία ως σχήμα λύσης έχει ήδη, με τις συνεχείς υποχωρήσεις, παρέλθει – ή  ανάληψη του κόστους χάραξης νέας εναλλακτικής πορείας;

Ενώ οι περισσότεροι κομματικοί σχηματισμοί σε Αθήνα και Λευκωσία αποδέχονται το πλαίσιο επίλυσης της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, δύσκολα το περιεχόμενο αυτής της λύσης συμβαδίζει με τις δημόσιες διακηρύξεις των ηγετών τους περί ανατροπής των τετελεσμένων της κατοχής, ευρωπαϊκής λύσης, κατοχύρωσης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και άλλα πολλά. Χαρακτηριστικό το περιεχόμενο του Εθνικού Συμβουλίου, στην Λευκωσία, της 19ης Σεπτεμβρίου 2009. Ενώ προνοεί για λύση διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα διαλαμβάνει πως η λύση θα πρέπει να επιτυγχάνει την ενότητα του χώρου και του λαού, να εξασφαλίζει την αποχώρηση εποίκων, να συνάδει «με το διεθνές δίκαιο, τις ευρωπαϊκές αρχές και αξίες, το κοινοτικό δίκαιο, καθώς και με τις διεθνείς συμβάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα».[14]

Επίσης, να αποκαθιστά την κυριαρχία και ανεξαρτησία και εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας και τις βασικές ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα όλων των Κυπρίων «…περιλαμβανομένου του δικαιώματος των προσφύγων για επιστροφή στα σπίτια και τις περιουσίες τους…».[15] Πως εξασφαλίζονται τα παραπάνω με το διζωνικό συνεταιρισμό και την αναγκαστική συναίνεση της τουρκοκυπριακής πολιτείας σε κάθε σημαντική απόφαση;

Στην τέταρτη παράγραφο της Κοινής Διακήρυξης  Αναστασιάδη-Έρογλου διαλαμβάνεται πως «η ένωση της ομοσπονδίας ή μέρους αυτής με οποιαδήποτε άλλη χώρα ή η οποιασδήποτε μορφής διχοτόμηση ή απόσχιση ή οποιαδήποτε άλλη μονομερής αλλαγή στην κατάσταση πραγμάτων θα απαγορεύεται». Με την εφαρμογή του διζωνικού συνεταιρισμού με πολιτική ισότητα,  ενώ –φαινομενικά- η πιο πάνω πρόνοια προστατεύει την ενότητα του κράτους από την απόσχιση των Τουρκοκυπρίων, στην ουσία αποτελεί φυλακή για τους Έλληνες της Κύπρου διότι ο αποπνικτικός, αντιδημοκρατικός χαρακτήρας της διζωνικής λύσης θα αναγκάσει τους Έλληνες να δυσανασχετήσουν και, εφόσον η όποια αλλαγή θα πρέπει να έχει τη συναίνεση της Άγκυρας, αυτό θα έχει ως συνέπεια να τεθεί το εξής δίλημμα: είτε, με ελληνοκυπριακή πρωτοβουλία να διαλυθεί ο συνεταιρισμός, είτε οι Ελληνοκύπριοι αργά, αλλά σταθερά να αποχωρήσουν από την πατρίδα τους και να μεταναστεύσουν στην Ελλάδα ή οπουδήποτε αλλού. Η ιδανική για τους Τούρκους κατάσταση θα είναι η Άγκυρα να ελέγχει, πλήρως, την κατάσταση σε ολόκληρο το νησί με τις συνθήκες, όμως, να μην είναι τόσο αφόρητες για τους Έλληνες της Κύπρου μην τυχόν και αποφασίσουν να αποσχιστούν και απολέσει, με αυτόν τον τρόπο η Άγκυρα, τον έλεγχο επί ολόκληρου του νησιού.

Ενισχυτικό της πιο πάνω προοπτικής θα είναι μια αποεθνικοποιημένη ελληνοκυπριακή παρουσία με λίγες αντιστάσεις στον ολοένα και πιο ασφυκτικό τουρκικό έλεγχο της νήσου. Πιο συγκεκριμένα, να μην υπάρχει ο Ελληνισμός ως βασικός άξονας στην ελληνοκυπριακή πολιτεία. Πρόθυμοι βοηθοί, σε ρόλο χρήσιμων ηλιθίων,   αφ’ενός  μεν το ΑΚΕΛ, πιστός φορέας του Κυπριωτισμού, αφ’ετέρου δε μια εκφυλιστική της ελληνικής ταυτότητας φραγκολεβαντίνικη  νοοτροπία  επικεντρωμένη στο χρηματικό κέρδος και εκπορευόμενη από συγκεκριμένους επιχειρηματικούς  και ακαδημαϊκούς κύκλους.

Ενδεικτική η αντίδραση του κατοχικού καθεστώτος στο ψήφισμα για το ενωτικό δημοψήφισμα αν και υπήρχε ανάλογη πρόνοια στην κοινή Διακήρυξη Αναστασιάδη – Έρογλου για προστασία της ιδιαίτερης ταυτότητας των δύο μερών. Η στάση αυτή των Τουρκοκυπρίων αποτελεί, ταυτόχρονα, απόδειξη του πως θα λειτουργεί το εκκολαπτόμενο κράτος με κάθε απόφαση να χρειάζεται τη συναίνεση των Τουρκοκυπρίων και των εποίκων και, άρα, της Αγκύρας.

Τον Απρίλιο του 2004, η συντριπτική πλειοψηφία του Κυπριακού Ελληνισμού δεν καταψήφισε το όνομα του σχεδίου Ανάν, αλλά τις πρόνοιες του, οι οποίες αποτελούσαν και αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της παραπάνω λύσης. Δεν υπάρχει διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με σωστό περιεχόμενο όπως, εντελώς, άστοχα έλεγε ο Τάσος Παπαδόπουλος, ο οποίος παρά την στιγμιαία υπέρβαση του την περίοδο πριν το δημοψήφισμα βαρύνεται, όπως όλοι οι άλλοι Κύπριοι και Ελλαδίτες ηγέτες για την εμμονή τους στη λύση της ΔΔΟ. Γιατί η Άγκυρα να επιμένει σε διζωνική ομοσπονδία, αν μέσω της πλειοψηφίας σε κατοχή γης και πληθυσμό, δεν θέλει ένα σταθερό, απόλυτα ελεγχόμενο από την ίδια προγεφύρωμα;

Ο Τ. Παπαδόπουλος  και ο Σπύρος Κυπριανού  έχουν πολύ μεγάλο μερίδιο ευθύνης μη εκμεταλλευόμενοι, επί προεδρίας τους, τις περιστάσεις (ανακήρυξη ψευδοκράτους το 1983, καταψήφιση σχεδίου Ανάν το 2004), για να μεταβάλλουν το πλαίσιο λύσης. Για την απεμπλοκή από την ασφυκτική διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία δεν αρκούν στιγμιαίες νίκες, όπως αυτή του Απριλίου 2004, αλλά συνεχής, διαρκής αγώνας δεκαετιών.

Όλα όσα αναφέρθηκαν στις προηγούμενες σελίδες, φυσικά,  τα γνωρίζει το Υπουργείο των Εξωτερικών και τα άξια στελέχη του. Η πολιτική κατεύθυνση, όμως, καθορίζεται από την εκάστοτε πολιτική ηγεσία. Έτσι πρέπει να είναι. Ίσως να πιστεύεται ότι, στο τέλος, η τουρκική αδιαλλαξία θα επιτρέψει στην Αθήνα  να μην εκτεθεί με μια καθαρά αρνητική απάντηση σε ένα παρόμοιο σχέδιο σαν αυτό του 2004. Το πλαίσιο λύσης, όμως, όσο  θα παραμένει στο προσκήνιο θα υπονομεύει μελλοντικές απόπειρες επίλυσης. Ο διζωνικός συνεταιρισμός νομιμοποιεί το έγκλημα της εισβολής και διαγράφει την παρουσία του Ελληνισμού στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το βάρος της οικονομικής κρίσης, η χρόνια, εδώ και δεκαετίες, υποχώρηση Αθηνών και Λευκωσίας, σε όλους τους δείκτες ισχύος, η διαχρονική έλλειψη διεκδικητικής πολιτικής και η κληρονομιά δεκαετιών παγίδευσης στη διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία αποτελούν προσκόμματα στη χάραξη νέας, εναλλακτικής πορείας. Περισσότερα για αυτό, όμως, σε επόμενο σημείωμά μας.

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Άμυνα και Διπλωματία, στο τεύχος Μάρτιου 2017.

 

[1] http://www.sigmalive.com/news/kypriako/403389/afta-pronoei-o-tourkokypriakos-xartis-gia-to-kypriako. Τελευταία πρόσβαση 26 Φεβρουαρίου 2017.

[2] https://www.youtube.com/watch?v=DJAk7r33bkk. Τελευταία πρόσβαση 26 Φεβρουαρίου 2017.

[3] http://www.mfa.gr/en/current-affairs/top-story/foreign-minister-kotzias-interview-with-euronews-tv-16-january-2017.html. Τελευταία πρόσβαση 26 Φεβρουαρίου 2017.

[4] http://www.mfa.gr/en/current-affairs/top-story/foreign-minister-nikos-kotzias-interview-with-the-dpa-news-agency.html. Τελευταία πρόσβαση 26 Φεβρουαρίου 2017.

[5] http://www.sigmalive.com/simerini/politics/262924/apodomise-tin-kd-o-akintzi. Τελευταία πρόσβαση 26 Φεβρουαρίου 2017.

[6] Παράρτημα Ι, Σύνταγμα της Ενωμένης Δημοκρατίας της Κύπρου, http://www.hri.org/docs/annan/AnnexI/AnnexI.pdf. Τελευταία πρόσβαση 26 Φεβρουαρίου 2017.

[7] http://www.greekamericannewsagency.com/index.php/2010-01-19-17-50-12/2010-01-21-18-33-54/2743-. Τελευταία πρόσβαση 26 Φεβρουαρίου 2017.

[8]http://www.pio.gov.cy/moi/pio/pio2013.nsf/All/25F6897C77D1BBF0C2258053002CFEE0?OpenDocument     Τελευταία πρόσβαση 26 Φεβρουαρίου 2017.

[9]http://www.presidency.gov.cy/Presidency/Presidency.nsf/All/3938E1EA5C38ACA8C2257C7C00401864?OpenDocument.τελευταία πρόσβαση 26 Φεβρουαρίου 2017.

[10] Συνέντευξη στο Βήμα της Κυριακής, 3 Αυγούστου 2014, σελ. 12-13.

[11] http://www.philenews.com/el-gr/eidiseis-politiki/39/330510/tin-poreia-ton-diapragmateyseon-syzitisan-pavlopoulos-anastasiadis. Τελευταία πρόσβαση 26 Φεβρουαρίου 2017.

[12] Ασφάλεια, εγγυήσεις σε κοινή γραμμή, Σωτήρης Σιδέρης, Καθημερινή, 22 Ιανουαρίου 2017, http://www.kathimerini.gr/892892/article/epikairothta/politikh/asfaleia-eggyhseis-se-koinh-grammh. Τελευταία πρόσβαση 26 Φεβρουαρίου 2017.

[13] http://www.pio.gov.cy/moi/pio/pio2013.nsf/All/04AE6C8FBEB86E6AC22580A 467255?OpenDocument&L=E. Τελευταία πρόσβαση 26 Φεβρουαρίου 2017.

[14] Ανακοίνωση Εθνικού Συμβουλίου, 18 Σεπτεμβρίου 2009, http://www.presidency.gov.cy/Presidency/Presidency.nsf/All/C869991157990A69C2257638002EDB5C?OpenDocument. Τελευταία πρόσβαση, 26 Φεβρουαρίου 2017.

[15] Ibid.

Posted in Uncategorized | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Κυπριακό: Η παγίδα των Εγγυήσεων Ιωάννης Σ. Λάμπρου

Παραγωγική Ανασυγκρότηση και Ελληνική Ιδιαιτερότητα – Μαγνητοσκόπηση Εκδήλωσης

 

17457470_769770149870433_6599178375327743254_n

Η μαγνητοσκοπημένη εκδήλωση »Παραγωγική Ανασυγκρότηση και Ελληνική Ιδιαιτερότητα». Τρίτη 4 Απριλίου 2017, Webster Athens Cultural Center.

Ομιλητές:

Αγγελόπουλος Κωνσταντίνος: Αντιπρόεδρος Κοινότητας Διαλόγου «Σύνθεσις», Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ με μεταπτυχιακό στην Επιχειρησιακή Έρευνα από το London School of Economics. Έχει διατελέσει Σύμβουλος στα Υπουργεία Οικονομίας, Οικονομικών και Ανάπτυξης και μέλος ΔΣ δημόσιων φορέων και οργανισμών.

Βορίδης Μάκης: Δικηγόρος-Νομικός Επιστήμων Εμπορικού και Ναυτικού Δικαίου, Πολιτικός και Βουλευτής. Τέως Υπουργός Υγείας, Υποδομών Μεταφορών και Δικτύων.

Μελάς Κωνσταντίνος: Καθηγητής Διεθνούς Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Την περίοδο 1996-2008 δίδαξε Νομισματική Θεωρία και Πολιτική στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Είναι επικεφαλής του Ομίλου Πολιτικού και Οικονομικού Προβληματισμού.

Παπανδρόπουλος Αθανάσιος: Δημοσιογράφος με πολυετή εμπειρία στο Οικονομικό και Πολιτικό Ρεπορτάζ, Συγγραφέας, Επίτιμος Διεθνής Πρόεδρος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων, Πρόεδρος του Ελληνικού της Τμήματος και μέλος του ΔΣ της Ένωσης Συντακτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Σταματελόπουλος Λεωνίδας: Εταίρος του Ινστιτούτου Συντηρητικής Πολιτικής. Αποφοίτησε από την Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης, κατέχει τίτλο ΠΜΣ Πολιτικής Επιστήμης του ομώνυμου τμήματος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και διατελεί Υποψήφιος Διδάκτωρ Πολιτικής Φιλοσοφίας.

Τσιβάκου Ιωάννα: Ομότιμος Καθηγήτρια. Μεταξύ άλλων δίδασκε επί σειρά ετών Θεωρία Οργάνωσης και Διοίκησης στο Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου.

Συνδιοργανωτές:

Ινστιτούτο Συντηρητικής Πολιτικής

Κοινότητα Διαλόγου Σύνθεσις

Συμμετέχοντες Φορείς:

Τμήμα AHEPA Αθηνών ( ΗJ-1) [ Εταίρος]

Πανεπιστήμιο Webster             [ Χορηγός]

Μαγνητοσκόπηση:  Άκης Ασπρογέρακας – Αντίφωνο.

 

Posted in Εκδηλώσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Παραγωγική Ανασυγκρότηση και Ελληνική Ιδιαιτερότητα – Μαγνητοσκόπηση Εκδήλωσης

Elections Are the New Battleground of International Politics/ Δρ. ‘Αγγελος Χρυσόγελος

The past year has proved that the public can no longer be excluded from global statecraft.
elections

 

British Prime Minister Theresa May’s decision to call a snap general election on 8 June has added another electoral contest to the busy political calendar of Europe. Already the direction of European politics depended on the outcome of the French presidential poll and the German election in the autumn. Earlier in the year the Turkish and Dutch governments entered into a bitter public feud as their electoral campaigns spilled over into each other’s territory. And 2016 was punctuated by the election victories of anti-establishment forces in the US and the UK.

All this points to a stark new reality: elections are now the key formative events, and national electorates the key actors, of world politics. International affairs have become electoralized. The implications are far-reaching. No complex international compromise is safe against the intense scrutiny of domestic public opinions. The interaction of multiple national (and even sub-national) electoral cycles is increasingly dictating outcomes on the international stage. And the importance of elections opens a back door for new strategies of influence from partners and disruption from foes.

Implications

Of course not all of this is new. Politicians have always acted in the international arena with an eye on staying in national office. And foreign policy elites have always had to take into account important domestic constituencies, from influential factions in royal courts to political parties to organized economic interests to transnational advocacy coalitions.

But today’s context is different in many respects. First, international negotiations and agreements are reaching further and further into national policies and regulations. Such agreements, from trade to climate change, are commonly designed and implemented by national executives – politicians, bureaucrats and experts. Often governments are happy to tie their own hands with international commitments to justify unpopular decisions at home. But as electorates realize the effects of such decisions, they clamour for more control over them.

Second, electoral democracy has become a powerful normative reference point that policymakers cannot dismiss or ignore. Since the end of the Cold War, even semi-authoritarian regimes need an electoral façade to legitimize themselves. True, there are exceptions to the global spread of the electoral norm. Leaders in countries like China and Saudi Arabia do not have to worry about being openly challenged at the ballot box. But even these leaders have to keep a constant watchful eye on public opinion.

Third, social change in Western countries over the last half century has undermined the rigid structures of hierarchical, ideologically driven parties. Electorates have become more individualized, and voters’ choices more fickle. Democratically elected leaders have to satisfy voters who can easily switch allegiance in the next election. The policymaking deadlock in the EU, for example, is to a large extent the result of this development towards less structured party politics in mature democracies.

Fourth, the global emergence of populism is in itself a proof of the tensions between the increasing interconnectedness of a globalized world and the demarcation of democracy along national lines. Populism addresses primarily frustration with a sense of representational impotence vis-à-vis global processes that the state fails to tackle effectively. Once the hope was that globalization would foster a global civic society. Instead, national governments and international institutions today have to wrest with multiple restive electorates asking for more control over processes of global magnitude.

New policy challenges

In such a world of electoralized international politics, the window of opportunity for making and ratifying treaties, trade deals or security commitments shrinks substantially. International agreements are contingent on the interaction of successive electoral outcomes. As a result the backdrop of international politics is becoming fluid and uncertain.

All of this creates a series of new policy challenges. First, it calls for more awareness and sensitivity to the domestic consequences of far-reaching international agreements. For example, a more public strategy to win the support of domestic constituencies for deep and comprehensive trade deals could have forestalled the anti-free trade backlash in the US presidential election or the Walloon ratification mess of the Canada-EU trade deal.

Second, security experts must think of mass and electoral politics as new targets for disruption and meddling by foreign actors. This can happen both in the public sphere (think how President Recep Tayyip Erdogan used the Turkish diaspora to influence elections in the Netherlands and bolster his support in a constitutional referendum in Turkey) and covertly (witness Russia’s meddling in the US election).

Third, leaders must decouple the uncertainty created by electoral politics from processes of international cooperation. A lot of the backlash against globalization today is the product of the feeling that international rules and processes deprive voters of effective choice. Hence, elections become a contest about whether a state should participate in these processes at all.

Instead, leeway in policymaking in some issue areas should be returned to the national level – as envisaged in one of the five scenarios for the future of the EU presented by the European Commission recently (or indeed, as David Cameron argued for in his doomed renegotiation of Britain’s EU membership). This should be coupled with clearer demonstrations of how, in a globalized economy, international cooperation is in fact a more effective means of ‘control’ than states acting in isolation, as populists assert.

Elections will continue constraining politicians on the international stage, but the key is to make them relevant again for national policy outcomes, rather than contests for the survival of the international system as a whole.

Δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα του ινστιτούτου  Chatham House στις 21 Απριλίου 2017,

Posted in Uncategorized | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Elections Are the New Battleground of International Politics/ Δρ. ‘Αγγελος Χρυσόγελος

The strange calm of Greek-Turkish relations / Δρ. Άγγελος Χρυσόγελος

συναντηση Τσίπρα Ερντογάν

Since Recep Erdogan rose to power in Turkey 15 years ago, Greek-Turkish relations have presented a paradox. Erdogan initially styled himself a moderate democratic reformer, but over the years he has steadily increased his authoritarianism and anti-western posturing, especially since moving from prime minister to president in 2014. Yet relations between the countries remained on the stable and uneventful path charted since Greece accepted Turkey as an accession candidate to the European Union in 1999. Now, with Erdogan turning against Europe ahead of a referendum in April that may endow him with absolute power, there is rising uncertainty in Athens about whether this calm will last.

Relations between Greece and Turkey are complex. On the diplomatic field, the two countries are enmeshed in a web of complicated and interrelated disagreements. They disagree over sea and air borders and operational (military) control in the Aegean. Sovereignty over rocks and islets is disputed. In Cyprus, they support opposing sides of the divided island. But at the same time economic ties and human contacts between the nations have deepened substantially in the last two decades.

For years Greece was content that its bilateral relationship with Turkey had become embedded within the broader framework of EU-Turkey relations and the accession process Turkey had signed up to. In this way Greece had managed to turn its disputes with its neighbour into a matter of European concern, to be resolved through the benevolent impact of EU conditionality and enlargement process on the Turkish state. But the assumptions upon which this strategy was based are now crumbling.

First, Turkish accession is today an unrealistic prospect. Under the weight of crises and populism, the EU has little appetite for further enlargement. Second, and most importantly, the refugee crisis of 2015-16 changed the power relations between the EU and Turkey. Greece had assumed that Turkish demands in the Aegean and Cyprus would be reined in by the EU. But after the refugee crisis Turkey is dictating terms to the EU, controlling the flows of migrants and with it the fortunes of European politicians.

Thus the calm in Greek-Turkish relations in the last 18 months reflects substantially new dynamics. Seeing how its EU partners tacitly approved the closure of the “Balkan route” leading from the Aegean to central Europe, Greece knows that it is on its own over refugee flows to its shores. Given its economic situation, and the difficulties it already faces lodging and caring for 60,000 migrants stuck in its territory, this is a terrifying prospect.

Under the agreement the EU signed with Turkey in early 2016, Greek islands in the eastern Aegean have become spaces for the extra-territorial processing of asylum claims. The EU presses Greece not to move refugees inland, in case they try to continue their journey into Europe, while Turkey is slow to approve the readmission of migrants who are denied refugee status. As a result, tensions in Greek islands between locals and migrants flare up frequently.

Thus, in a roundabout way the old ambition of Greek foreign policy—to turn the Aegean into a “European” border that the EU would defend—is turned on its head. It is now Greece that accepts a status of hybrid operational control in the Aegean, out of fear that Erdogan will allow flows of migrants again and conscious that the EU will offer little assistance with the problem.

In this context, recent combative statements of the Greek defense minister against Turkey, reminiscent of the nationalist rhetoric of the 1980s and 1990s, are perhaps more than diversionary tactics by a government in Athens embattled by austerity. Greece has finally begun to worry seriously about Erdogan’s relationship with the EU. Greek foreign policy experts are now warning that the Turkish president’s nationalistic rhetoric may presage military tensions with Greece.

But these concerns reflect how Greek foreign policy is caught in an outmoded mindset defined by two things: the promise of EU norms to domesticate Turkey, and the danger of direct military confrontation with Turkey. The chances of a direct confrontation remain minimal because Erdogan does not need military crises to increase his influence over Greece and Europe. He has already done so by patiently manipulating the EU as he consolidated his power, first as a reformer and then as an authoritarian.

Greece’s real worry should be that it lies on the frontline of Erdogan’s next stage of confrontation with the EU: a strategy of soft unconventional disruption of European politics punctuated by the weaponization of refugees, the politicization of the Turkish diaspora, and meddling in European elections (as happened recently in the Netherlands and Bulgaria). This disruption will become even more necessary for Erdogan after the referendum, when he will have to address difficult topics like a crumbling economy and the future of Syria. Erdogan will find polarization against the EU a helpful diversion in this challenging environment.

For Greece this means that its lofty foreign policy goals—securing peace in the Aegean, and creating a culture of communication and dialogue with Turkey—have become self-limiting. On the one hand they put Greece at odds with its EU partners, who are increasingly viewing Erdogan as an unpredictable authoritarian. On the other hand they underline Greece’s dependency on the process of Erdogan building his personal authoritarian regime. While it is difficult to see military tensions flaring up between the two countries anytime soon, the stoicism with which Greece has accepted that erosion of its strategic position is an acceptable tradeoff for calm over the Aegean is nothing short but impressive.

Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Prospect, 7 Απριλίου 2017.

https://www.prospectmagazine.co.uk/world/the-strange-calm-of-greek-turkish-relations

Posted in Uncategorized | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο The strange calm of Greek-Turkish relations / Δρ. Άγγελος Χρυσόγελος

Αποτίμηση του συνεδρίου για τον Χρήστο Γιανναρά στο Πανεπιστήμιο του Cambridge / Νίκος Κορωναίος

conf phot

*Γράφει ο Νίκος Κορωναίος, Φοιτητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο KU Leuven του Βελγίου

Είναι ιδιαίτερη χαρά όταν το έργο ενός σημαντικού Νεοέλληνα στοχαστή τιμάται με τη μελέτη και σπουδή του σε διεθνές συνέδριο οργανωμένο υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου του Cambridge, όπως συνέβη πρόσφατα με τον καθηγητή φιλοσοφίας Χρήστο Γιανναρά και το συνέδριο «Polis, Ontology, Ecclesial Event: Enganging with Christos Yannaras’ thought». Oι εργασίες του έλαβαν χώρα στις 27-28 Μαρτίου 2017, στο Eastwood Room του γραφείου μεταδιδακτορικών υποθέσεων του Πανεπιστημίου του Cambridge.

To συνέδριο αποτέλεσε καρπό συνεργασίας ερευνητών και εταίρων του Πανεπιστημίου του Cambridge και του Πανεπιστημίου του Winchester: καθηγητές και ερευνητές από 17 Πανεπιστήμια από όλο τον κόσμο–από την Οξφόρδη μέχρι την Αυστραλία–παρουσίασαν την έρευνά τους πάνω στο πλούσιο έργο του καθηγητή στους τομείς της φιλοσοφίας, της θεολογίας και της πολιτικής επιστήμης. Στο συνέδριο παρευρισκόταν ο ίδιος ο Χρήστος Γιανναράς, ο οποίος παρακολούθησε τις εργασίες πραγματοποιώντας παρεμβάσεις και σχόλια βοηθητικά για την περαιτέρω κατανόηση του έργου του. Παράλληλα, στο συνέδριο συμμετείχε και ο παγκοσμίου φήμης ομότιμος καθηγητής θεολογίας του Πανεπιστημίου του Nottingham John Milbank, ο οποίος στο τέλος πραγματοποίησε δημόσιο διάλογο με τον τιμώμενο.

Τις εργασίες της πρώτης ημέρας εγκαινίασε η δρ. Ευαγγελία Γρηγοροπούλου (Durham University) με ερευνητική εργασία υπό τον τίτλο: «The appeal of non-religious metaphysics in Christos Yannaras’ vision: the case of Zissimos Lorentzatos». Η δρ. Γρηγοροπούλου αναφέρθηκε στο πώς η γνωριμία του Χρήστου Γιανναρά με τον συγγραφέα και κριτικό της λογοτεχνίας Ζήσιμο Λορεντζάτο επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο ο Γιανναράς κατανόησε την ορθόδοξη ανατολική κληρονομιά και, ιδιαιτέρως, τον τρόπο με τον οποίο ανέδειξε με το έργο του μία «εκκλησιαστική μεταφυσική».

Στην συνέχεια ο γράφων (Katholieke Universiteit Leuven), πρότεινε την σπουδή του έργου του Γιανναρά σε σχέση με την σύγχρονη φιλοσοφία της εκπαίδευσης παρουσιάζοντας το θέμα: «Christos Yannaras’ thought and contemporary philosophy of education in dialogue». Πιο συγκεκριμένα, αντλώντας από το έργο του Γιανναρά την έννοια του «τρόπου», πρότεινα μία πιθανή απάντηση στο πρόβλημα της σχέσης μεταξύ «χρονικότητας» και «εκπαίδευσης» όπως αυτό διατυπώθηκε πρόσφατα από ορισμένους φιλοσόφους της εκπαίδευσης.

Ο δρ. Διονύσιος Σκλήρης (Université Paris IV-Sorbonne & Πανεπιστήμιο Αθηνών) παρουσίασε μελέτη με τίτλο: «The redundancy of the word «political» in Political Theology according to Christos Yannaras» σχετικά με την πολιτική σκέψη του Γιανναρά στο όριο της φιλοσοφίας και της θεολογίας, όπως προκύπτει από τα εξειδικευμένα μελετήματά του. Ο ομιλητής εστίασε στο επίθετο «πολιτική» από τον όρο «πολιτική θεολογία» και συγκεκριμένα στην αντίληψη του Γιανναρά οτι εφ’ όσον κάθε γνήσια θεολογία είναι εξ ορισμού πολιτική, ο όρος «πολιτική θεολογία» παραπέμπει στην απόπειρα συνένωσης δύο διακριτών (στην δυτική μεταφυσική) ιδεολογικών πεδίων, του «κοσμικού» και του «υπερβατικού». Έπειτα τόνισε οτι ο Γιανναράς πραγματοποίησε μία αποϊδεολογικοποιημένη ανάγνωση του έργου του Karl Marx, που το κάνει συμβατό τόσο με την αριστοτελική τελεολογία όσο και με την ελληνική πατερική παράδοση.

Η καθηγήτρια Deborah Casewell (Liverpool Hope University) παρουσίασε την ερευνητική της εργασία με τίτλο: «Loving in Relation to nothing: On alterity and relationality». Μέσα από τις έννοιες της «αγάπης» και του «μηδενός», η ομιλήτρια προσέγγισε την προσωποκεντρική οντολογία του Γιανναρά στο πεδίο της ακαδημαϊκής φιλοσοφίας, την οποία και συνέκρινε με την σκέψη του Emmanuel Levinas.

Έπειτα, ο Tikhov Vasilyev (University of Oxford) παρουσίασε το θέμα: «Aspects of apophaticism in the thought of Bulgakov, Lossky and Yannaras». Ο ομιλητής ξεκίνησε αναλύοντας τις διαφορετικές αντιλήψεις που αποτυπώνονται στα έργα των Vladimir Lossky, Sergei Bulgakov και Χρήστου Γιανναρά για τον ρόλο του αποφατισμού. Έπειτα, έχοντας ως βάση την επιρροή του Bulgakov στη σκέψη του Lossky, εξέτασε το αν μία παρόμοια επιρροή θα μπορούσε να ανιχνευθεί και στο έργο του Γιανναρά.

Ο επόμενος ομιλητής ήταν ο δρ. Daniel Isai («Alexandru Ioan Cuza» University of Iasi) με θέμα: «Yannaras’ and Marion’s overcoming onto-theology: On the way of St.Denys». O ομιλητής συνέκρινε την προσωποκεντρική θεολογία του Γιανναρά με τον θεολογικό προσανατολισμό της φαινομενολογίας του Jean Luc Marion, εξετάζοντας το ποια από τις δύο οδούς είναι ικανή να παραπέμψει πληρέστερα στην εμπειρία και το μυστήριο του θεού.

Στην συνέχεια, ο Δημήτρης Κουκουρδίνος (University of Winchester) ανέπτυξε το θέμα: «Beyond Mainstream liberalism: Yannaras, political theology and the case for a relational democracy». Ο ομιλητής ανέλυσε το περιεχόμενο και τους στόχους του κλάδου της πολιτικής φιλοσοφίας και θεολογίας σύμφωνα με το έργο του Γιανναρά, στο οποίο προϋποτίθεται η κατανόηση της πολιτικής αποδεσμευμένης από την απόλυτη προτεραιότητα της «χρησιμότητας» και της «αποτελεσματικότητας». Στην συνέχεια μελέτησε την πιθανότητα μίας στροφής του ενδιαφέροντος της πολιτικής επιστήμης προς την αυθεντική σημασία των όρων «δημοκρατία», «πόλις» και «εκκλησία», εισάγοντας την έννοια της «σχεσιακής δημοκρατίας».

Επόμενος ομιλητής ήταν ο Άγγελος Γουνόπουλος (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης) με θέμα: «The apophatic political theology of Christos Yannaras». Έπειτα από την ανάλυση των εννοιών της «πόλεως» και της «εκκλησίας», ο ομιλητής επιχείρησε την ανίχνευση μίας πολιτικής θεολογίας εξαγμένης από την σκέψη του Γιανναρά. Aυτή η πολιτική θεολογία βασίζεται στην «ελευθερία της σχέσης», ως οντολογικού θεμελίου τόσο της «εκκλησίας» όσο και της «πόλεως».

Η πρώτη ημέρα του συνεδρίου ολοκληρώθηκε με τον καθηγητή Brandon Gallaher (University of Exeter) με θέμα: «Orthodoxy and the West: The Problem of Self-Critique- A Reevaluation». Ο Gallaher ανέφερε πως, σε αντίθεση με το παρελθόν, συνειδητοποίησε πώς η κριτική του Γιανναρά σχετικά με την αλλοτρίωση του εκκλησιαστικού γεγονότος στα πλαίσια του δυτικού πολιτισμικού παραδείγματος ουσιαστικά αποτελεί αυτοκριτική. Aυτό συμβαίνει καθώς αυτή η κριτική εμπερικλείει και την σύγχρονη ορθόδοξη εκκλησία, σχετικοποιώντας με αυτόν τον τρόπο τις άλλοτε έντονα διακριτές οντότητες «Δύση» και «Ορθόδοξη Ανατολή». Μετά την λήξη των εργασιών της πρώτης μέρας, ακολούθησε δείπνο προς τιμήν του Χρήστου Γιανναρά στο Κολλέγιο Peterhouse του Πανεπιστημίου.

Οι εργασίες της δεύτερης ημέρας ξεκίνησαν με τον καθηγητή Ανδρέα Ανδρεόπουλο (University of Winchester) το θέμα του οποίου είχε τον τίτλο: «In conversation with Christos Yannaras: A Critical View on the Great Council of Crete». Ο ομιλητής στάθηκε κριτικά απέναντι στην Μεγαλη Σύνοδο της Κρήτης και εντόπισε τα σημεία σύμπτωσης της δικής του κριτικής με την κριτική που άσκησε στο πρόσφατο παρελθόν ο Γιανναράς.

Στην συνέχεια ο Jonathan Cole (Charles Sturt University, Australia) παρουσίασε την ερευνητική του εργασία με τίτλο: «The problematic of Greek Identity and Christos Yannaras’ quest for a politics of authentic existence». Ο ομιλητής εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο το πρόβλημα της ελληνικής ταυτότητας επηρέασε και διαμόρφωσε την πολιτική σκέψη του Γιανναρά, οδηγώντας τον στην αναζήτηση μίας πολιτικής της «αλήθειας» και της «αυθεντικής ύπαρξης».

Επόμενος ομιλητής ήταν ο Pavlo Smytsnyuk (University of Oxford) με θέμα: «The displacement of a tortuous boundary: Church , Polis and the distinction between the sacred and profane in Yannaras’ Against Religion». Ο Smytsnyuk επικεντρώθηκε στην πρόταση του Γιανναρά που θέτει την ιστορική εμφάνιση του φαινομένου της «χριστιανικής εκκλησίας» σε οργανική σύνδεση με το (προηγούμενο ιστορικά) φαινόμενο της «αρχαιοελληνικής πόλεως», με άμεση συνέπεια την αποφυγή της ταύτισης της εκκλησίας με κάποιου είδους κρατική θρησκεία. Στην συνέχεια διέκρινε τρεις διαφορετικές θεολογικές συνέπειες αυτής της πρότασης.

Έπειτα, ο Pui Him Ip (University of Cambridge) ανέπτυξε το θέμα: «Christos Yannaras and the Patristic tradition–distortion or creative faithfulness?». Ο ομιλητής επανεξέτασε την διαφωνία που παρουσιάζεται σχετικά με το εάν τελικά η προσωποκεντρική οντολογία που αναπτύσσεται στο έργο του Γιανναρά έχει ως βάση της την ελληνική πατερική παράδοση ή το αν οι παρατηρήσεις του Γιανναρά σχετικά με την σημασία του «προσώπου» παρουσιάζουν πρωτοτυπία ασυνέχειας.

Ο καθηγητής Σωτήρης Μητραλέξης (University of Cambridge & Πανεπιστήμιο της Πόλεως, Κωσταντινούπολη) παρουσίασε την μελέτη: «Implicit disparities: Differences between Christos Yannaras’ and John Zizioulas’ thought». Αυτό που τόνισε ο συγκεκριμένος ομιλητής ήταν πώς παρά τις σχετικά γνωστές ομοιότητες μεταξύ του έργου του Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη Ζηζιούλα και της σκέψης Χρήστου Γιανναρά, υπάρχουν και ορισμένες διαφορές από τις οποίες απορρέουν σημαντικότατες συνέπειες.

Έπειτα τον λόγο είχε ο δρ. Paul Tyson (Emmanuel Centre for the Study of Science, Religion and Society, Emmanuel College, University of Queensland, Australia) o οποίος παρουσίασε το θέμα: «Freedom and Necessity: Christos Yannaras and the global struggle for Life». Ο Tyson υπογράμμισε το δίπολο ελευθερίας και αναγκαιότητας στο έργο του Γιανναρά εξετάζοντας τόσο το «αν» όσο και το «πώς» η ελευθερία ως άμεσος στόχος του εκκλησιαστικού γεγονότος, θα μπορούσε να αποτελέσει μία σημερινή μορφή πολιτικής αντίστασης στις δυνάμεις που καταστέλλουν την πολιτική ελευθερία σε παγκόσμιο επίπεδο.

Τον κύκλο της παρουσίασης των ερευνητικών εργασιών έκλεισε η Elena Paris (University of Bucharest) η εργασία της οποίας είχε τίτλο: «Morality as Ontology: Christos Yannaras’ and John Milbank’ virtues» στην οποία συνέκρινε την αντίληψη περί αρετών στο έργο του Γιανναρά και στο έργο του John Milbank.

Στο τέλος του συνεδρίου, ο καθηγητής Χρήστος Γιανναράς εξέφρασε τις θερμές ευχαριστίες του προς τους διοργανωτές και πρότεινε στον ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου Nottingham John Milbank μία συζήτηση γύρω από τις έννοιες «φύση», «αλήθεια» και «σωτηρία». Έπειτα από τις τοποθετήσεις του Milbank και του Γιανναρά οι παρευρισκόμενοι είχαν την ευκαιρία να διατυπώσουν ερωτήσεις, συμβάλλοντας επομένως στη δημιουργία ενός κλίματος γονίμου διαλόγου, οπωσδήποτε ιδανικού για την κατακλείδα του συνεδρίου. Ερευνητικός τόμος βασισμένος στο συνέδριο θα εκδοθεί από τον εκδοτικό οίκο του Cambridge, James Clarke & Co, εντός του 2018.

Αν ίσως κάτι δείχνει ένα τέτοιο συνέδριο σε πανεπιστήμιο περίβλεπτο, αυτό είναι πως η σπορά κάποτε καρπίζει, μετατοπίζοντας διχόνοιες ή άλλες «ελληνικές αντιξοότητες» στο περιθώριο.

Το άρθρο του Νίκου Κορωναίου πρωτοδημοσιεύθηκε στην Huffington Post. Το ΙΝΣΠΟΛ παρείχε οργανωτική αρωγή στην πραγματοποίηση του συνεδρίου. Οι εργασίες του συνεδρίου προβλέπεται να εκδοθούν σε τόμο από διεθνή ακαδημαϊκό εκδοτικό οίκο εντός του 2018.

Posted in Εκδηλώσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Αποτίμηση του συνεδρίου για τον Χρήστο Γιανναρά στο Πανεπιστήμιο του Cambridge / Νίκος Κορωναίος

Μήπως ήρθε η ώρα για ένα… φιλελεύθερο Grexit; / Τηλέμαχος Χορμοβίτης

Αν και στην Ελλάδα έχουμε ταυτίσει τον ευρωσκεπτικισμό με τον Λαφαζάνη και το… Nομισματοκοπείο του, στην υπόλοιπη Ευρώπη ο ευρωσκεπτικισμός είναι κυρίως μια υπόθεση της Δεξιάς. Μάλιστα, στις περισσότερες χώρες οι δεξιοί ευρωσκεπτικιστές –με την αξιοσημείωτη εξαίρεση του γαλλικού Εθνικού Μετώπου– έχουν ένα λίγο-πολύ φιλελεύθερο οικονομικό πρόγραμμα (π.χ. οι Τόρηδες και το UKIP στη Μ. Βρετανία, ο Γκέερτ Βίλντερς στην Ολλανδία, η «Λίγκα» στην Ιταλία, το ΑfD στη Γερμανία κ.ο.κ.).

Ο συγκεντρωτισμός της ΕΕ, η δαιδαλώδης γραφειοκρατία, οι χιλιάδες κανονισμοί που φιλοδοξούν να ρυθμίσουν κάθε λεπτομέρεια της ζωής μας, τα πολυδάπανα project, όπως η περιβόητη «Κοινή Αγροτική Πολιτική», εξαγριώνουν τους οικονομικά φιλελεύθερους, οι οποίοι μάλιστα συνηθίζουν να αποκαλούν την ΕΕ, «Ευρωπαϊκή Σοβιετική Ένωση». Αντίθετα, οι εν Ελλάδι φιλελεύθεροι διακατέχονται από έναν σχεδόν οπαδικό φιλοευρωπαϊσμό, διαδηλώνουν με πανό «Γιούνκερ σ’ αγαπάμε» και αποκαλούν την Άγκελα Μέρκελ «εξοχοτάτη»… Όμως αν ένας έλληνας φιλελεύθερος, έπαιρνε έστω και στο ελάχιστο σοβαρά την ίδια την ιδεολογία του, θα είχε πολύ περισσότερους λόγους από έναν αριστερό για να είναι ευρωσκεπτικιστής.

Εδώ και 35 χρόνια ο καλύτερος σύμμαχος του εγχώριου παρασιτικού και κρατικοδίαιτου πολιτικοοικονομικού συστήματος, που καταγγέλλουν οι φιλελεύθεροι, δεν είναι άλλος από τις Βρυξέλλες. Τα ευρωπαϊκά πακέτα, τα φτηνά δάνεια, οι επιδοτήσεις, τα ΕΣΠΑ στήριξαν, χρηματοδότησαν και διαιώνισαν το μοντέλο αυτό. Η τεχνητή ευημερία που έφερε αυτός ο πακτωλός χρημάτων τελικά καθυστέρησε μοιραία τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις, αφού έδινε στις κυβερνήσεις μας την ψευδαίσθηση πως όλα έβαιναν καλώς.

Το ευρώ χειροτέρευσε την κατάσταση. Τα τεχνητά χαμηλά επιτόκια που επέτρεπε και η απομάκρυνση του φόβου μιας συναλλαγματικής κρίσης οδήγησαν σε μια άνευ προηγουμένου δανειστική φρενίτιδα, κυρίως από τη μεριά του κράτους, η οποία τελικά μας χρεοκόπησε. Ωστόσο, και η ευρωπαϊκή λύση στην ελληνική κρίση του 2010 κάθε άλλο παρά φιλελεύθερη ήταν. Το να παρέχεις νέα κρατικά δάνεια σε μια ήδη υπερχρεωμένη χώρα για να διασώσεις τράπεζες που έκαναν λανθασμένες επενδυτικές επιλογές μπορείς να το χαρακτηρίσεις «κορπορατισμό» ή «σοσιαλισμό των πλουσίων»• μικρή σχέση έχει, όμως, με την ελεύθερη αγορά. Παραδόξως, η καθαρή καπιταλιστική λύση μοιάζει με αυτή της Άκρας Αριστεράς: όχι νέα δάνεια, αλλά πτώχευση. Αυτό ζητούσαν οι περισσότεροι φιλελεύθεροι οικονομολόγοι διεθνώς, ήδη από το 2010. Τέλος, η περίφημη πίεση που θα δεχόμασταν από την ΕΕ λόγω του Μνημονίου για να κάνουμε, επιτέλους, τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις αποδείχτηκε φενάκη. Οι κρατικές δαπάνες μειώθηκαν ελάχιστα, η χώρα κατρακύλησε στους δείκτες οικονομικής ελευθερίας, ενώ με τα μνημονιακά δάνεια το δημόσιο χρέος έφτασε σε νέα επίπεδα-ρεκόρ. Αντίθετα, αυξήθηκε θεαματικά η φορολογία και αυτό δεν ήταν μόνο επιλογή των ελληνικών κυβερνήσεων. Οι Ευρωπαίοι όχι μόνο επιβράβευσαν τις ελληνικές κυβερνήσεις παρέχοντας αφειδώς νέα δάνεια μετά από κάθε φοροκαταιγίδα, αλλά πολλές φορές πίεσαν και οι ίδιοι για νέους, ακόμη πιο δυσβάσταχτους, φόρους.

Και ενώ ύστερα από όλα αυτά θα αναμέναμε οι Έλληνες που αυτοχαρακτηρίζονται «φιλελεύθεροι» να βρίσκονται στην εμπροσθοφυλακή του ευρωσκεπτικισμού, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Ίσως γιατί ο μεγάλος και πραγματικός καημός τους δεν είναι η απελευθέρωση της οικονομίας, αλλά το «εμείς πότε θα γίνουμε Ευρώπη;» Φαινομενικά κοσμοπολίτες, στην πραγματικότητα διακατέχονται από έναν βαθύ επαρχιωτισμό, που εκδηλώνεται με έναν τυφλό θαυμασμό για οτιδήποτε μας έρχεται από την Εσπερία και με την ακράδαντη πεποίθηση πως η λύση για όλα τα προβλήματά μας θα έρθει από το εξωτερικό, ακόμη και αν η λύση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την ίδια την ιδεολογία τους.

Σήμερα στη μετα-Brexit Ευρώπη το ευρωπαϊκό σχέδιο δείχνει να παραπαίει και εκφράζονται επιφυλάξεις για την ίδια τη βιωσιμότητά του. Στη χώρα μας, τα αδιέξοδα των μνημονίων είναι πιο φανερά από ποτέ, τα νούμερα δεν βγαίνουν, ενώ το ίδιο το ΔΝΤ έχει παραδεχτεί ότι θα έπρεπε να είχε γίνει ένα γενναίο κούρεμα του χρέους ήδη από το 2010. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον ο ευρωσκεπτικισμός γίνεται όλο και πιο έντονος. Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, το 53% των Ελλήνων πιστεύει πως η είσοδος της χώρας στην Ευρωζώνη ήταν λανθασμένη απόφαση, ενώ το 45% έκρινε τη συμμετοχή μας στην ΕΕ ως αρνητική. Παρ’ όλα αυτά, τα κόμματα εξουσίας και τα ΜΜΕ παρουσιάζουν την ευρωπαϊκή λύση ως μονόδρομο. Και κάτι τέτοιο είναι επόμενο, αφού το ελληνικό πολιτικοοικονομικό σύστημα (και φυσικά και ο ΣΥΡΙΖΑ) είναι τόσο εξαρτημένο από τις επιδοτήσεις, τα πακέτα και τα δάνεια της ΕΕ, που δεν πρόκειται να κάνει απολύτως κανένα βήμα για να κλονίσει αυτή την τόσο επικερδή γι’ αυτό σχέση.

Έτσι το ευρωσκεπτικιστικό αίτημα μένει περιθωριοποιημένο  σε κύκλους «ψεκασμένων» και ακροαριστερών, οι οποίοι πιστεύουν πως το ανεξέλεγκτο τύπωμα χρήματος, που θα φέρει η επιστροφή στη δραχμή, και η αύξηση των δημοσίων δαπανών είναι η λύση για όλα τα προβλήματα της χώρας. Με τέτοιες προτάσεις, είναι λογικό που η πλειοψηφία του κόσμου, παρότι ευρωσκεπτικιστική, διστάζει να κάνει το μεγάλο βήμα και να σκεφτεί τη χώρα εκτός ευρώ ή ΕΕ.

Έτσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα, αυτό που δεν έχουν καταλάβει ακόμη οι εγχώριοι δεξιοί και φιλελεύθεροι είναι ότι σύντομα το δίλημμα για την Ελλάδα δεν θα είναι μεταξύ παραμονής και εξόδου από το ευρώ. Το δίλημμα θα είναι μεταξύ εξόδου από το ευρώ με κρατικίστικη οικονομική πολιτική και εξόδου με φιλελεύθερη οικονομική πολιτική. Οι υποστηρικτές της πρώτης επιλογής έχουν ήδη οργανωθεί και παρουσιάζουν τα επιχειρήματά τους. Για να μην τους αφήσουν το ιδεολογικό μονοπώλιο στη νέα εποχή, όσοι πιστεύουν στη φιλελεύθερη οικονομία οφείλουν να δείξουν υπευθυνότητα και, αφήνοντας στην άκρη τον αδιέξοδο και παρωχημένο ευρωφετιχισμό τους, να παρουσιάσουν ένα σοβαρό πρόγραμμα εξόδου, συνοδευόμενο από ριζοσπαστικές φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις.

Μια φιλελεύθερη ευρωσκεπτικιστική πρόταση θα απευθυνόταν σε όλον αυτόν τον κόσμο που θεωρεί ανεύθυνες τις οικονομικές προτάσεις της ευρωσκεπτικιστικής Αριστεράς, αλλά παράλληλα βλέπει πως οι περίφημες ευρωπαϊκές λύσεις δεν οδηγούν πουθενά. Θα έβγαζε τη συζήτηση για το Grexit από το περιθώριο και θα έδινε μια ρεαλιστική και πειστική εναλλακτική στα σημερινά αδιέξοδα του ευρω-consensus. Αυτή η πρόταση θα μπορούσε να κινηθεί σε κατευθύνσεις που η Αριστερά, παγιδευμένη στις κρατικίστικες και «αντι-ιμπεριαλιστικές» ιδεοληψίες της, αδυνατεί να το κάνει. Πρώτον, θα έδειχνε πως η έξοδος από το ευρώ δεν σημαίνει αναγκαστικά μια υποτιμημένη πληθωριστική δραχμή, αλλά ότι υπάρχουν τρόποι για να συγκρατηθεί η υπαρκτή τάση των πολιτικών μας για τύπωμα χρήματος: παράλληλη κυκλοφορία ή ελεύθερος ανταγωνισμός νομισμάτων, «χρυσή» δραχμή, συνταγματική πρόβλεψη που θα περιόριζε τη νομισματική κυκλοφορία και τις δαπάνες. Δεύτερον, η έξοδος από το ευρώ και η παράλληλη πτώχευση θα συνοδεύονταν από ένα πρόγραμμα σαρωτικών ιδιωτικοποιήσεων και δραστικής μείωσης της φορολογίας, που θα μπορούσαν να προσελκύσουν επενδύσεις και να αυξήσουν την εμπιστοσύνη στην ελληνική οικονομία και το νέο νόμισμα. Τρίτον, η εκμετάλλευση των ευκαιριών που παρέχει το νέο διεθνές τοπίο, όπως αυτό διαμορφώνεται με το Brexit, την ενίσχυση της ιδιαίτερης σχέσης ΗΠΑ-Μ. Βρετανίας και τη διαφαινόμενη προσέγγιση της Αμερικής του Τραμπ με τη Ρωσία του Πούτιν, θα μπορούσε να ισορροπήσει τους ενδεχόμενους γεωπολιτικούς κίνδυνους που θα δημιουργηθούν για τη χώρα μας από τη ρήξη με την ΕΕ.

Μόνο έτσι, και όχι με υστερικές κραυγές και «δηλώσεις  πίστεως» προς τις Βρυξέλλες, οι έλληνες φιλελεύθεροι θα μας πείσουν ότι, πράγματι, δεν θέλουν η χώρα να γίνει Βενεζουέλα, όπως τόσα χρόνια ισχυρίζονται.

 

*Το άρθρο του Τηλέμαχου Χορμοβίτη πρωτοδημοσιεύθηκε στο Unfollow 63. Κάθε ενυπόγραφο άρθρο στο ΙΝΣΠΟΛ έκφράζει τις προσωπικές απόψεις του συντάκτη του.

Posted in Άρθρα_Τοποθετήσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Μήπως ήρθε η ώρα για ένα… φιλελεύθερο Grexit; / Τηλέμαχος Χορμοβίτης

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

17457470_769770149870433_6599178375327743254_n

 

Την Τρίτη, 4 Απριλίου έλαβε χώρα, με επιτυχία, στο Πολιτιστικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Webster στην Πλάκα εκδήλωση με τίτλο «Παραγωγική Ανασυγκρότηση και Ελληνική  Ιδιαιτερότητα». Ομιλητές στην εκδήλωση ήταν ο καθηγητής Κώστας Μελάς, η ομότιμος καθηγήτρια Ιωάννα Τσιβάκου, ο δημοσιογράφος Αθανάσιος  Παπανδρόπουλος, ο βουλευτής και πρώην Υπουργός Μάκης  Βορίδης, ο  αντιπρόεδρος της Κοινότητας Διαλόγου «Σύνθεσις»  Κωνσταντίνος Αγγελόπουλος και ο εταίρος του Ινστιτούτου Συντηρητικής Πολιτικής Λεωνίδας Σταματελόπουλος.

Το Ινστιτούτο Συντηρητικής  Πολιτικής  θα ήθελε να ευχαριστήσει την Κοινότητα Διαλόγου «Σύνθεσις» για τη συνεργασία στην συνδιοργάνωση της εκδήλωσης. Ευχαριστίες στους ομιλητές της εκδήλωσης για την παρουσία και τις εμπεριστατωμένες τοποθετήσεις τους. Ιδιαίτερες ευχαριστίες στο Τμήμα AHEPA Αθηνών (HJ-1), στο Πανεπιστήμιο του Webster, στον υπεύθυνο του Πολιτιστικού Κέντρου του Πανεπιστημίου Webster  Τομ Μαζαράκη και στον Άκη Ασπρογέρακα από το Αντίφωνο για την εικονοληψία.

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο πρώην Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων Δημήτρης Σιούφας, οι συγγραφείς Θεόδωρος Ζιάκας και Γιάννης Καλιόρης, ο  πρώην βουλευτής Επικρατείας Στρατής Στρατήγης και ο Δήμαρχος Ραφήνας-Πικερμίου Ευάγγελος Μπουρνούς.

Σύντομα θα αναρτηθούν οι βιντεοσκοπημένες ομιλίες των συμμετεχόντων.

Καλό Πάσχα σε  Όλους.

Ινστιτούτο Συντηρητικής Πολιτικής

Posted in Uncategorized | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Creating a ‘multi-speed Europe’ would divide the EU and diminish it as a foreign policy actor / Angelos Chyssogelos

EUROPP — European Politics and Policy, European Institute, LSE

The notion of creating a ‘multi-speed Europe’, in which some EU members pursue closer integration than others, has been frequently raised since the UK’s EU referendum. Angelos Chryssogelos argues that while the idea may appear to be a neat solution to the current pressures the EU faces, a multi-speed Europe could end up burdening the EU with even bigger strategic challenges in the long-run.

If 2016 was the year of populist upheavals, 2017 may be the year when the EU espouses ‘multi-speed’ integration as the way forward. The President of the European Commission, Jean-Claude Juncker, has all but explicitly endorsed the idea. A succession of meetings of various European leaders in the last few weeks also confirms that multi-speed Europe is now seriously on the cards.

The political climate has never been more conducive for the establishment of an EU split between vanguards and laggards. With uncertainty in the Anglo-Saxon Atlantic, entrenchment of nationalist populism in the post-communist East, and a busy electoral calendar ahead of them, leaders of principally older member-states (Germany, France, Italy) seem to finally be seeing a cozy, exclusive union of politically and economically similar countries as the only way to reengage their electorates with European integration.

All this does not mean that a multi-speed Europe will necessarily come about. The threat of isolation may serve as an incentive for hesitant members to concede to the demands of deeper integration. Multi-speed Europe may also be a transitional stage. Both Schengen and the Eurozone, after all, expanded steadily from their initial core over the years to include the vast majority of EU members. There is also fuzziness as to what exactly a ‘core Europe’ will look like or which policy areas it will cover. If anything, an EU of multiple overlapping cores is much more likely to emerge.

But the tone with which the term ‘multi-speed Europe’ is used in the debate is not coincidental. Elites in Western member-states feel that it is finally time for the unwilling, hesitant or unready to make a clear decision as to where they stand on Europe. If some of them decide to drop out, the EU should be ready to live with this.

That leaders of so-called core countries are becoming increasingly focused on the concept of vanguards is reinforced by the constant drifting of post-communist central-eastern Europe away from the European mainstream. Poland and Hungary are tied to the vision of their populist leaders. Democratic governance in both countries is in crisis. The EU’s Balkan members are also in constant economic and political turmoil. The danger is that any formalisation of one or more core EUs will reinforce in post-communist Europe the impression that ‘old Europe’ is giving up on the pledges it undertook with the 2004 enlargement. The nationalistic narrative of leaders in Poland and Hungary could become a self-fulfilling prophecy.

Multi-speed Europe presents the EU with a dilemma. It may appear as a sensible evolution of a policymaking system that currently seems hopelessly heterogeneous and deadlocked. But it would also constitute nothing less than the resignation of the EU as a foreign policy actor. By conceding post-communist Europe to the forces of nationalism, populism, instability, corruption and economic malaise, the EU would be essentially admitting that its most important foreign policy accomplishment (expanding stability and prosperity to the whole of Europe) was a vacuous promise.

Multi-speed Europe will have two other far-reaching implications for EU foreign policy. First, by cementing current political and ideological divisions in Europe, it will re-politicise intra-European relations. This will undo the main function of the EU foreign policy system, which has been to domesticate relations between sovereign states with multiple, and sometimes contrasting, priorities about the world. Thus, the current tendency of the EU to turn inwards and neglect important developments in world politics would be exacerbated.

Second, the EU’s overall weight as a foreign policy actor will be diminished. Its large and variegated membership may hamper swift and decisive decision-making, but it is also a key dimension of the EU’s global presence in terms of size, reach and ambition. Any core EU grouping would certainly be a smaller, more parochial and less influential player on a global scale than what the whole EU currently is, even if it managed to develop a more coherent foreign policy presence. At the same time, an EU of vanguards and laggards will surely be even more divided and even more incapable of reaching common positions on foreign policy than what it currently is.

From the perspective of the UK, in particular, the prospect of multi-speed Europe should seem bitterly ironic. A lynchpin of British diplomacy has historically been to avert the dominance of the continent by a single political actor. More recently the UK saw usefulness in the EU as an instrument that, so long as it did not develop independent political ambitions, contributed to geopolitical stability across the whole of Europe. If Brexit is one of the reasons why the multi-speed path is now seriously contemplated, and if this process indeed leads both to closer political integration around some kind of core and a slide of central-eastern Europe into instability, the UK will have basically unleashed upon itself developments that would contradict decades-long objectives of its European policy.

Multi-speed Europe is still a theoretical proposition, heavily dependent on a constellation of political developments across Europe – from the victory of pro-European forces in upcoming elections in key EU members to nationalistic elites in central-eastern European countries willfully checking their countries out of the common European project. Not all these conditions will be fulfilled in the coming months, and the EU may yet settle (as it normally does) on a complex compromise.

Still, the combination of restive public opinion in older member-states, Eurosceptic governments in newer member-states, and geopolitical uncertainty in the European periphery has made the temptation to close ranks around a core of disciplined and similar countries much stronger than in the past. In considering the options for the future, European elites and citizens (particularly in older member-states) must realise that what looks today like a neat solution may end up engulfing Europe in even bigger strategic instability and irrelevance than what it currently finds itself in.

http://blogs.lse.ac.uk/europpblog/2017/04/05/creating-a-multi-speed-europe/

Posted in Άρθρα_Τοποθετήσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Creating a ‘multi-speed Europe’ would divide the EU and diminish it as a foreign policy actor / Angelos Chyssogelos

Παραγωγική Ανασυγκρότηση & Ελληνική Ιδιαιτερότητα / Τρίτη 4 Απρ, 18:00, Πλάκα

Το Ινστιτούτο Συντηρητικής Πολιτικής και η Κοινότητα Διαλόγου «Σύνθεσις», υπό την αιγίδα του τμήματος AHEPA HJ-1 Αθηνών, σας προσκαλούν στην εκδήλωση που συνδιοργανώνουν, με θέμα «Παραγωγική Ανασυγκρότηση και Ελληνική Ιδιαιτερότητα» την Τρίτη, 4 Απριλίου και ώρα 18:00 στο Webster Athens Cultural Center (Μάρκου Αυρηλίου 5, Πλάκα, 10556).

Θα διεξαχθεί συζήτηση για την οικονομική ανόρθωση και μεγέθυνση της Ελληνικής Οικονομίας, μέσω της επισήμανσης βασικών προϋποθέσεων για την διαμόρφωση ενός πλαισίου παραγωγικής ανασυγκρότησης, το οποίο δεν θα καθίσταται βιώσιμο εξετάζοντας αποκλειστικά τα κύρια μεγέθη της οικονομικής επιστήμης, αλλά παράλληλα θα υπολογίζονται οι ιδιαιτερότητες της ελληνικής κοινωνίας, τα ιστορικά βιώματα και οι συνθήκες του ελληνικού λαού, όπως αυτά διαχρονικά έχουν αποτυπωθεί στις κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές δομές της πολιτείας.

Η Εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 4 Απριλίου και ώρα 18:00 στο WEBSTER ATHENS Cultural Center (Μάρκου Αυρηλίου 5, Πλάκα, 10556).

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι:
[Google Forms] Φόρμα Προεγγραφής στην Ημερίδα
[PDF] Μπροσούρα Εκδήλωσης «Παραγωγική Ανασυγκρότηση & Ελληνική Ιδιαιτερότητα»

Ομιλητές:

Αγγελόπουλος Κωνσταντίνος: Αντιπρόεδρος Κοινότητας Διαλόγου «Σύνθεσις», Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ με μεταπτυχιακό στην Επιχειρησιακή Έρευνα από το London School of Economics. Έχει διατελέσει Σύμβουλος στα Υπουργεία Οικονομίας, Οικονομικών και Ανάπτυξης και μέλος ΔΣ δημόσιων φορέων και οργανισμών.

Βορίδης Μάκης: Δικηγόρος-Νομικός Επιστήμων Εμπορικού και Ναυτικού Δικαίου, Πολιτικός και Βουλευτής. Τέως Υπουργός Υγείας, Υποδομών Μεταφορών και Δικτύων.

Μελάς Κωνσταντίνος: Καθηγητής Διεθνούς Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Την περίοδο 1996-2008 δίδαξε Νομισματική Θεωρία και Πολιτική στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Είναι επικεφαλής του Ομίλου Πολιτικού και Οικονομικού Προβληματισμού.

Παπανδρόπουλος Αθανάσιος: Δημοσιογράφος με πολυετή εμπειρία στο Οικονομικό και Πολιτικό Ρεπορτάζ, Συγγραφέας, Επίτιμος Διεθνής Πρόεδρος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων, Πρόεδρος του Ελληνικού της Τμήματος και μέλος του ΔΣ της Ένωσης Συντακτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Σταματελόπουλος Λεωνίδας: Εταίρος του Ινστιτούτου Συντηρητικής Πολιτικής. Αποφοίτησε από την Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης, κατέχει τίτλο ΠΜΣ Πολιτικής Επιστήμης του ομώνυμου τμήματος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και διατελεί Υποψήφιος Διδάκτωρ Πολιτικής Φιλοσοφίας.

Τριγάζης Πάνος: Οικονομολόγος, με ειδίκευση στην Οικονομική Ανάπτυξη. Πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Διεθνών Οργανισμών και Παγκοσμιοποίησης (ΠΑΔΟΠ), πρόεδρος του Συνδέσμου «Μπάιρον» για τον φιλελληνισμό και τον πολιτισμό. Μέλος του Ελληνικού Κοινωνικού Φόρουμ.

Τσιβάκου Ιωάννα: Ομότιμος Καθηγήτρια. Μεταξύ άλλων δίδασκε επί σειρά ετών Θεωρία Οργάνωσης και Διοίκησης στο Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου.

Συμμετέχοντες Φορείς:

Ινστιτούτο Συντηρητικής Πολιτικήςhttp://www.inspol.grΣυνδιοργανωτής

Κοινότητα Διαλόγου «Σύνθεσις»http://sinthesis-eu.blogspot.gr/ – Συνδιοργανωτής

Τμήμα AHEPA Αθηνών (HJ-1)http://www.ahepa.grΕταίρος

Webster Universityhttp://www.webster.edu Χορηγός

Posted in Εκδηλώσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Παραγωγική Ανασυγκρότηση & Ελληνική Ιδιαιτερότητα / Τρίτη 4 Απρ, 18:00, Πλάκα

Επιστημονικό Συνέδριο για τον καθηγητή Χρήστο Γιανναρά στο Πανεπιστήμιο του Cambridge

Διοργανώνεται υπό την αιγίδα του Πανεπιστημίου του Cambridge σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Winchester επιστημονικό συνέδριο με θέμα «Polis, Ontology, Ecclesial Event: Engaging with Christos Yannaras’ Thought

Το συνέδριο θα λάβει χώρα τη Δευτέρα 27 και την Τρίτη 28 Μαρτίου 2017 στο αμφιθέατρο Eastwood του Γραφείου Μεταδιδακτορικών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου του Cambridge (16 Mill Lane, Cambridge, CB2 1RX).

Στο συνέδριο θα μιλήσει ο ομ. καθ. Χρήστος Γιανναράς* και ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Nottingham John Milbank, ενώ θα παρουσιάσουν τις ερευνητικές εργασίες τους στους τομείς της φιλοσοφίας, της θεολογίας και των πολιτικών επιστημών καθηγητές και ερευνητές από δεκαεπτά πανεπιστήμια: Dr Andreas Andreopoulos—University of Winchester / Dr Deborah Casewell—Liverpool Hope University / Jonathan Cole—Charles Sturt University (CSU), Canberra, Australia / Dr Natalie Depraz—Université de Rouen / Dr Brandon Gallaher—University of Exeter / Angelos Gounopoulos—Aristotle University of Thessaloniki / Dr Evaggelia Grigoropoulou—Durham University / Pui Him Ip—University of Cambridge / Dr Daniel Isai—“Alexandru Ioan Cuza” University of Iasi / Nikos Koroneos—KU Leuven / Dimitrios Koukourdinos—University of Winchester / Dr Marcello La Matina—University of Macerata / Dr Sotiris Mitralexis—University of Cambridge & City University of Istanbul / Dr Elena Paris—University of Bucharest / Dr Dionysios Skliris—Université Paris IV-Sorbonne & University of Athens / Pavlo Smytsnyuk—University of Oxford / Dr Paul Tyson— University of Queensland, Brisbane, Australia / Tikhon Vasilyev—University of Oxford.

Το πρόγραμμα του συνεδρίου είναι διαθέσιμο εδώ. Από την περιγραφή του συνεδρίου:

Professor Christos Yannaras (born 1935 in Athens, Greece) has been proclaimed “one of the most significant Christian philosophers in Europe” (Rowan Williams), “without doubt the most important living Greek Orthodox theologian” (Andrew Louth), “contemporary Greece’s greatest thinker” (Olivier Clément). However, until recently the English-speaking scholar did not have first-hand access to the main bulk of his work: in spite of the relatively early English translation of his The Freedom of Morality (1984), most of his books appeared in English fairly recently—such as Person and Eros (2007), Orthodoxy and the West (2006), Relational Ontology (2011) or The Schism in Philosophy (2015). In this conference, the papers that will be presented shall examine numerous aspects of Yannaras’ contributions to philosophy, theology and political science, based on his relational ontology of the person. 

*Ο Χρήστος Γιανναράς είναι ομότιμος καθηγητής φιλοσοφίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών, μετά από διδασκαλία φιλοσοφίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης, 1979-1982, στα Πανεπιστήμια της Γενεύης και της Λωζάννης, 1977-1979, και σε δύο Πανεπιστημιακά Ιδρύματα στο Παρίσι, 1971-1973. Είναι διδάκτωρ Φιλοσοφίας της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Σορβόνης και της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Στις 16 Ιουνίου 2013 η Εταιρεία Φιλοσόφων Βόρειας Ιταλίας απένειμε στο βιβλίο του Ontologia della relagione το διεθνές βραβείο φιλοσοφικού βιβλίου της χρονιάς (Premio Internazionale di Filosofia). Βιβλία του έχουν μεταφραστεί σε δεκατρείς γλώσσες, ενώ για το έργο του έχει εκπονηθεί σειρά διδακτορικών διατριβών.

Το ΙΝΣΠΟΛ παρέχει οργανωτική αρωγή στην πραγματοποίηση του συνεδρίου. Οι εργασίες του συνεδρίου προβλέπεται να εκδοθούν σε τόμο από διεθνή ακαδημαϊκό εκδοτικό οίκο εντός του 2018.

Posted in Εκδηλώσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Επιστημονικό Συνέδριο για τον καθηγητή Χρήστο Γιανναρά στο Πανεπιστήμιο του Cambridge

Υφίσταται σήμερα «γλωσσικό ζήτημα»; / Μιχάλης Ρέττος

Το «γλωσσικό ζήτημα» -δηλαδή η διαμάχη η οποία ανέκυψε ανάμεσα στους δημοτικιστές και στους οπαδούς της καθαρεύουσας – που κράτησε περίπου για έναν αιώνα (από τα τέλη του 19ου μέχρι το 1982), θεωρείται ότι έχει πλέον λυθεί με την επιβολή της δημοτικής γλώσσας, μέσω των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων του 1976 (μεταρρύθμιση Ράλλη) και του 1982 (μεταρρύθμιση Βερυβάκη). Οι μεταρρυθμίσεις αυτές είχαν ως βάση την απλοποίηση της γλώσσας -με την κατάργηση των λογίων τύπων (όπως η κατάληξη του τελικού -ν στην αιτιατική ενικού, η γ’ κλίση, η μη καταβίβαση του τόνου στα επίθετα, η αλλαγή καταλήξεων, ο περιορισμός χρονικών αυξήσεων κ.α.) και με την καθιέρωση του μονοτονικού συστήματος (το 1982)- με σκοπό να ικανοποιηθεί επιτέλους το εκσυγχρονιστικό αίτημα της καθιέρωσης της δημοτικής, που είχε ανακύψει πολλές δεκαετίες πριν με το κίνημα των δημοτικιστών, και να λυθεί άπαξ το «πρόβλημα» της διγλωσσίας, που δίχαζε (πολιτικά, κοινωνικά, ιδεολογικά) για πολύ μεγάλο διάστημα την ελληνική κοινωνία.

Όμως, τι στην πραγματικότητα ήταν η δημοτική γλώσσα και τι η καθαρεύουσα; Ήδη από τα Ελληνιστικά χρόνια και μέχρι την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, στην ελληνική πραγματικότητα συνυπάρχουν η λόγια και η λαϊκή-δημώδης γλωσσική παράδοση στις διάφορες μορφές τους, ανάλογα με την εποχή, χωρίς όμως να υπάρχει απαραίτητα σφοδρή αντιπαλότητα μεταξύ τους, χωρίς την αξίωση επιβολής και αλληλοεξόντωσης. Για παράδειγμα, ας σκεφτούμε μόνο την διαχρονική συνύπαρξη της λόγιας εκκλησιαστικής γλώσσας με το δημοτικό τραγούδι. Επομένως, ποια είναι η αιτία της τόσο πολωτικής σύγκρουσης των τελευταίων δύο αιώνων που κατέληξε με τις μεταπολιτευτικές μεταρρυθμίσεις ;

Προκειμένου να απαντηθούν τα παραπάνω ερωτήματα, είναι αναγκαίο -για να αποφευχθεί η σύγχυση- να υπάρξει διασαφήνιση των προς εξέταση όρων : Η «δημοτική γλώσσα» είναι η ιδιωματική μορφή της γλώσσας που έφτασε στις μέρες μας και προήλθε από τη διαχρονική, φυσική-κοινωνική εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής. Μάλιστα, εξ αιτίας της φυσικής εξελικτικότητας της και της ιστορικά αποκεντρωμένης, κοινοτικής πραγματικότητας του ελληνικού κόσμου, δημιούργησε διαφορετικές τοπικές διαλέκτους με διακριτά ιδιώματα για κάθε παράδοση (πχ. κρητική, κυπριακή, ποντιακή, θρακική διάλεκτος κλπ.). Η «λόγια» γλώσσα είναι η μορφή εκείνη της γλώσσας που μεταχειρίζεται αρχαιοπρεπείς και εκλεπτυσμένες εκφράσεις και λέξεις που διαθέτουν ένα πιο εξευγενισμένο και επίσημο ύφος. Η «καθαρεύουσα» είναι ένα αρχαιοπρεπές γλωσσικό κατασκεύασμα έμπνευσης του Αδαμαντίου Κοραή, που επεβλήθη ως γλώσσα του νέου ελληνικού κράτους, με σκοπό τον γλωσσικό καθαρμό από ξένα-αλλόγλωσσα και ιδιωματικά-δημώδη στοιχεία.

Με αυτή τη τριμερή διαίρεση μπορούμε να καταλάβουμε για ποιο λόγο υπήρξε αυτή η μεγάλη σύγκρουση και η γέννηση του κινήματος του δημοτικισμού, καθώς γίνεται αντιληπτό ότι η «καθαρεύουσα» κατασκευάστηκε εξ αρχής με σκοπό να αποκλείσει από την επίσημη και λογοτεχνική (τουλάχιστον) χρήση της γλώσσας τους δημώδεις και ιδιωματικούς τύπους, μέσω της κρατικής επιβολής της, σε αντίθεση με τη «λόγια» που χρησιμοποιούταν διαχρονικά χωρίς να έχει (εκ των πραγμάτων) αυτή την αξίωση και που δεν ταυτίζεται με την τεχνητή καθαρεύουσα, όπως πολλοί νομίζουν. Επομένως, ένα σημαντικό κομμάτι της μέχρι τότε λογοτεχνικής πραγματικότητας που αφορούσε τη δημώδη λαϊκή γλώσσα, αποκλείστηκε από τις «καθαρόγλωσσες» αντιλήψεις που υιοθέτησε το νέο κράτος. Επιπλέον, η καθαρεύουσα ταυτίστηκε πολιτικά σε μεγάλο βαθμό με την συντήρηση, και αυτή η ταύτιση έγινε εντονώτερη κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, όπου η καθαρεύουσα έγινε η γλώσσα του καθεστώτος και των υποστηρικτών του, με αποτέλεσμα να στραφεί μεγάλο μέρος του λαού αλλά και της διανόησης εναντίον της.

Η ιδεολογία και η επικρατούσα (σε κρατικό επίπεδο) αντίληψη για την ταυτότητα του νέου ελληνικού κράτους, ήταν σημαντικοί παράγοντες που επέβαλαν την κατασκευή της καθαρεύουσας, μίας γλώσσας δηλαδή που να προσομοιάζει σε κάποιο βαθμό στην αρχαία αττική διάλεκτο. Η νέα Ελλάδα ιδεολογικά ήταν συνέχεια της αρχαίας, τουλάχιστον έτσι την έβλεπαν προστάτιδες δυνάμεις, Έλληνες λόγιοι της «εσπερίας», φιλέλληνες, και Βαυαροί αναμορφωτές, ενώ το κοντινό παρελθόν και η ζωντανή συλλογική ταυτότητα τέθηκαν εν πολλοίς στο περιθώριο. Η γλώσσα λοιπόν, έπρεπε να «καθαρεύει» από ιδιώματα και από ξένα στοιχεία, τα οποία αντλούσε από την κατακερματισμένη- κοινοτική (μη κρατική), πολυεθνική-πολυγλωσσική και αυτοκρατορική μακρά περίοδο του αμέσου παρελθόντος.

Η πόλωση που δημιουργήθηκε μεταξύ καθαρευουσιάνων και δημοτικιστών ήταν έντονη ειδικά από τις αρχές του 20ου αιώνα και έπειτα. Υπήρξαν δημοτικιστές, όπως ο Ψυχάρης, που εξέφρασαν και υποστήριξαν μία άκρως ιδιωματική δημοτική, ενώ άλλοι όπως ο Μανώλης Τριανταφυλλίδης που προέκριναν μία μετριοπαθέστερη δημοτική. Υπήρξαν επίσης λογοτέχνες που αγνόησαν το πρόβλημα ή μάλλον δεν διέκριναν καν πρόβλημα «διγλωσσίας», όπως ο Καβάφης που εκφράζεται ελεύθερα συνδυάζονται τη δημοτική με τους λόγιους τύπους και τα πολίτικα ιδιώματα ή ο Παπαδιαμάντης και ο Βιζυηνός που την λόγια-αρχαιοπρεπή γλώσσα τους συμπληρώνουν ντοπιολαλιές, τις οποίες ηθελημένα αναδεικνύουν. Κοινός τόπος όλων αυτών των τάσεων της λογοτεχνίας -είτε των ακραία ιδιωματικών, είτε των μετριοπαθέστερων, είτε ακόμα και των λογίων-, ήταν ο απεγκλωβισμός από τις νόρμες και τις συμβάσεις, στις οποίες τοποθέτησε τη γλώσσα η καθαρεύουσα.

Αφού λοιπόν, με τις μεταρρυθμίσεις μεταπολιτευτικά, αυτή η πλαστή γλώσσα καταργήθηκε, ποιος ο λόγος να τεθεί γλωσσικό ζήτημα σήμερα (θα ρωτούσε κάποιος εύλογα) ; Ένας από τους κύριους λόγους, είναι ότι με την επιβολή της δημοτικής το 1976, ουσιαστικά δεν καταργήθηκε η καθαρεύουσα, απλά το κράτος δημιούργησε μία καινούργια απλοποιημένη καθαρεύουσα, δηλαδή τη δημοτική ως καθαρεύουσα. Διότι, η λογική με την οποία υιοθετήθηκε η δημοτική μεταπολιτευτικά, ομοιάζει δραματικά με τη λογική επιβολής της καθαρεύουσας στα πρώτα χρόνια του κρατικού μας βίου. Είναι η λογική του καθαρμού της γλώσσας. Η καθαρεύουσα στηρίχθηκε, όπως είπαμε, στον καθαρμό από δημώδη και ιδιωματικά στοιχεία, ενώ η νέα ελληνική κοινή (όπως ονομάζεται η δημοτική μετά το 1976) στον καθαρμό από λόγια στοιχεία, με τραγικώτερη απώλεια αυτή της γ’ κλισης. Επίσης, είναι με τον ίδιο τρόπο πλαστή και τεχνητή, στηριγμένη σε έναν συνδυασμό κακότροπης λόγιας σύνταξης με προκαθορισμένους δημώδεις ιδιωματισμούς.

Με λίγα λόγια, η διδασκαλία της σύγχρονης «δημοτικής» με τα στενά της τεχνητά καλούπια, λόγω του αποκλεισμό λογίων (αλλά και ιδιωματικών) τύπων, δυσκολεύει εξαιρετικά τη δημιουργία λογοτεχνικής γλώσσας ανάλογης δυναμικής, με εκείνης των δημοτικιστών του παρελθόντος και (προφανώς) ανάλογης με εκείνης των λογίων. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την υποβάθμιση της διδασκαλίας των Αρχαίων στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και την εισαγωγή του μονοτονικού συστήματος, δημιούργησαν ένα μεγάλο χάσμα ανάμεσα στις νέες γενιές και το άμεσο λογοτεχνικό μας παρελθόν, σε σημείο να είναι πλέον απαραίτητη η μετάφραση για την ανάγνωση του Παπαδιαμάντη, να υπαρχει δυσκολία κατανόησης της γλώσσας του Ροΐδη ή (ακόμα περισσότερο) των στίχων του Ακάθιστου Ύμνου.

Συμπερασματικά λοιπόν, ναι, δε θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι σήμερα υφίσταται γλωσσικό ζήτημα, και μάλιστα καίριας σημασίας, για την επανάκτηση της σχέσης με το λογοτεχνικό παρελθόν και την πολιτιστική επιβίωση του ελληνισμού εν τέλει. Το πρόβλημα όμως, δεν θα λυθεί με αποκλεισμούς και με ανούσιες διαιρέσεις σε «καθαρούς» και «μαλλιαρούς», αλλά με εμβάθυνση στη γνώση της ελληνικής γλώσσας στο σύνολό της -ως ενιαίας γλώσσας- (νέα ελληνική γλώσσα ως συνέχεια της αρχαίας και δημοτική γλώσσα ως παράγωγο της λόγιας), με την επαναφορά του πολυτονικού συστήματος στην εκπαίδευση, και με την έμφαση στη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών, γιατί όχι και από το δημοτικό.

 

 

Μιχάλης Ρέττος,

τελειόφοιτος Φιλολογίας ΕΚΠΑ, απόφοιτος σχολής δημοσιογραφίας

Posted in Άρθρα_Τοποθετήσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Υφίσταται σήμερα «γλωσσικό ζήτημα»; / Μιχάλης Ρέττος

Αντισυνταγματικές αστοχίες του «Συνταγματικού Τόξου», Ιωάννης Σ. Λάμπρου

ΑΣΤΟΧΙΑ

Μόνιμη επωδός των περισσοτέρων κομμάτων της Βουλής είναι η αναφορά στα κόμματα του «συνταγματικού τόξου» ώστε να διαφοροποιούνται από τον ποδοσφαιρικό σύνδεσμο του κ. Μιχαλολιάκου με τη φράση αυτή να έχει ευρεία χρήση μετά τις διπλές εκλογές του 2012.

Θα ανέμενε κάποιος τα κόμματα αυτά να διαφυλάττουν το Σύνταγμα ως κόρην οφθαλμού. Πληθώρα, όμως, συνταγματικών προνοιών, χρόνια τώρα, καταπατούνται συστηματικά.

Η τετραετής θητεία της Βουλής πως συμβιβάζεται με τη διάλυση της  λόγω παραίτησης της κυβέρνησης προς αντιμετώπιση εθνικού θέματος εξαιρετικής σημασίας (41.2) για τη διαχείριση των οποίων, άλλωστε, εξελέγη;

Κατά πόσο σύννομη με το Σύνταγμα ήταν η διαδικασία διορισμού του κ. Παπαδήμου στη θέση του πρωθυπουργού, τον Νοέμβριο 2011 στη θέση του Γ. Παπανδρέου, όπως αυτή η διαδικασία (ανάδειξης πρωθυπουργού) ορίζεται στο άρθρο 37 του Συντάγματος; Ο κ. Παπανδρέου έπρεπε να παραιτηθεί, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 38.2  ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας να διορίσει το πρόσωπο, το οποίο θα προτείνει η κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος στο οποίο ανήκει ο παραιτηθείς πρωθυπουργός, υπό την προϋπόθεση ότι το εν λόγω κόμμα να διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών. Η πρόταση γίνεται εντός τριών ημερών από την παραίτηση του πρωθυπουργού και αν κανένα κόμμα δεν διαθέτει την απόλυτη πλειοψηφία βρίσκουν αναλογική εφαρμογή, με τη σειρά, η παράγραφος 4 και στη συνέχεια το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 2 και η παράγραφος 3 του άρθρου 37 (διαδικασία διερευνητικών εντολών).  Η κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ διέθετε την απόλυτη πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο (είχε προηγηθεί μάλιστα η παροχή ψήφου εμπιστοσύνης στον Γ. Παπανδρέου) και όφειλε να προτείνει έτερο πρόσωπο από τις τάξεις της όπως είχε γίνει τον Ιανουάριο του 1996 μετά την παραίτηση του Α. Παπανδρέου και την ανάδειξη στο πρωθυπουργικό αξίωμα του Κ. Σημίτη.

Γιατί εισάγονται άσχετες τροπολογίες σε ένα νομοσχέδιο, όταν τούτο, ρητώς, απαγορεύεται από το άρθρο 74.5;

Τηρείται η πρόνοια του άρθρου 95.5, διάταξη θεμελιώδης του κράτους δικαίου, περί υποχρέωσης της δημόσιας διοικήσεως να συμμορφώνεται προς τις δικαστικές αποφάσεις;

Γίνεται σεβαστή η διάταξη του άρθρου 24.2 του Συντάγματος, περί χωροταξικής αναδιάρθρωσης και πολεοδόμησης με κριτήρια τη  λειτουργικότητα των οικισμών και την εξασφάλιση των καλύτερων δυνατόν όρων διαβίωσης, όταν η Πολιτεία νομιμοποιεί αυθαίρετα κτίσματα περίπου 40.000.000 τ.μ.;

Έχει εξασφαλίσει η Πολιτεία την αντικειμενική και με ίσους όρους ενημέρωση, την ποιοτική στάθμη  των προγραμμάτων των ΜΜΕ καθώς και την προστασία της παιδικής ηλικίας ( άρθρο 15.2);

Κατά πόσο συμβιβάζεται το Προοίμιο του Συντάγματος αλλά και το άρθρο 16.2 για την  «ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης» των Ελληνοπαίδων με κυβερνητικές πρακτικές και τα περιεχόμενα των σχολικών βιβλίων;

Εις τις πιο πάνω παραβιάσεις προστίθενται αυτές, οι οποίες ήρθαν στην επιφάνεια την εποχή του μνημονίου.

Το άρθρο 44.1 προβλέπει, « Σε έκτακτες περιπτώσεις εξαιρετικά επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης…», την έκδοση Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου. «H νομοθετική λειτουργία», όμως, «ασκείται από τη Bουλή και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας» (άρθρο 26.1). Παράλληλα, δεν υφίσταται όργανο, το οποίο να καθορίζει πότε δικαιολογείται η προσφυγή στο 44.1. Δημιουργούνται de facto καταστάσεις αναγκάζοντας τον βουλευτή να συναινέσει όταν καλείται να επικυρώσει, αργότερα, με τη ψήφο του την εκάστοτε ρύθμιση ακυρώνοντας, στην πράξη, την ψήφο κατά συνείδηση ( άρθρο 60.1 του Συντάγματος).

Κατά πόσο έγινε σεβαστή η αναλογικότητα στη συνεισφορά των φορολογικών βαρών (άρθρα 4.5 και 25.1) των συμπατριωτών μας; Η επιδείνωση των όρων εργασίας δεν ακύρωσαν, μερικώς, έστω τις πρόνοιες του άρθρου 22 (κρατική μέριμνα για τη «δημιουργία συνθηκών απασχόλησης», «ηθική και υλική εξύψωση» των εργαζομένων);

Επέδειξε το κράτος την ειδική φροντίδα για την ελληνική οικογένεια, για τους πολύτεκνους, για τους γέροντες και τα άτομα με κινητικά προβλήματα (άρθρο 21); Πως επιτυγχάνεται η προστασία της οικογένειας «ως θεμέλιο της συντήρησης και προαγωγής του Έθνους» με το σύμφωνο συμβίωσης ομόφυλων ζευγαριών και την εξομοίωση στα εργασιακά ζητήματα με τα ετερόφυλα ζευγάρια;

Η αναφορά σε «συνταγματικό τόξο»,  προς απομόνωση της ΧΑ, λαμβάνει χώρα ώστε απαξιωμένοι πολιτικοί παράγοντες να αναβαπτιστούν στη συνείδηση του κόσμου και να επανανομιμοποιηθούν όπως αποπειράθηκαν να κάνουν και στο δημοψήφισμα του Ιουλίου 2015, όταν ο «ευρωπαϊκός προσανατολισμός» και η «υπευθυνότητα» λειτούργησαν σαν την κολυμβήθρα του Σιλωάμ για μεγάλο μέρος του παλαιοκομματικού προσωπικού να ξεπλύνει τις πομπές του.

Εκμαύλισαν τη χώρα, διέφθειραν την κοινωνία, πλούτισαν αυτοί και οι ακόμα πιο ανάξιοι γόνοι τους, λέρωσαν ότι ωραίο και αγνό υπήρχε. Συνεχίζουν, όμως, να κουνάνε το δάκτυλο…

Το παραπάνω κείμενο, με παραλλαγές, και με τον τίτλο Το τόξο που αστοχεί δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Εστία στο φύλλο της 11ης/12ης Φεβρουαρίου 2017.

Posted in Uncategorized | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Αντισυνταγματικές αστοχίες του «Συνταγματικού Τόξου», Ιωάννης Σ. Λάμπρου

Roger Scruton, Το νόημα του Συντηρητισμού / μέρος πρώτο

Το ΙΝΣΠΟΛ δημοσιεύει το πρώτο μέρος της μετάφρασης στα ελληνικά του σημαίνοντος βιβλίου του Roger Scruton «The Meaning of Conservatism». Μεταφραστής: Χρήστος Χριστόπουλος.

Μπορείτε να διαβάσετε το πρώτο μέρος σε μορφή PDF εδώ.

scrutona-page-001

 

Πληροφορίες από την πρωτότυπη αγγλική έκδοση του βιβλίου:

meaning

This is a major contribution to political thought from conservatism’s greatest contemporary proponent. Originally published in Britain in 1980 and revised in 1984, this edition – the first ever in the United States – is a major rewriting of the work. Scruton’s idea of conservatism – what in America we tend to call «paleo-conservatism» – might well shock the sensibilities of those American conservatives» who view it as little more than the workings of the free market. Conservatism, says Scruton, is neither automatic hostility toward the state nor the desire to limit the state’s obligations toward the citizen.

Rather, conservatism regards the individual not as the premise but the conclusion of politics, a politics that is fundamentally opposed to the ethic of social justice, to equality of station, income, and achievement, or to the attempt to bring major institutions of society (such as schools and universities) under government control.

The conservative outlook, says Scruton, is neither outmoded nor irrational. On the contrary, it is the most reasonable of political alternatives. The evils of socialism, he maintains, lie precisely where its supporters find its strengths, and the conditions for the credibility of socialism have long since disappeared. Neither socialism nor liberalism can come to terms with the real complexity of human society, and both appear plausible only because they direct attention away from what is actual, toward what is merely ideal.

From earlier editions of The Meaning of Conservatism:

«The book provides exactly that swift kick on the intellectual bottom which every undergraduate student of political science needs, most of them more urgently than ever before.» – T. E. Utley, (London) Daily Telegraph

Posted in έρευνες_δημοσιεύσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Roger Scruton, Το νόημα του Συντηρητισμού / μέρος πρώτο

Ξανά για τη μετα-αλήθεια του αντι-λαϊκισμού / δρ Σωτήρης Μητραλέξης

photoΕίχαμε αναφερθεί με το κείμενο «Για τον βαθύ λαϊκισμό του «αντιλαϊκισμού» στο «γιατί αυτός ο περιρρέων «αντιλαϊκισμός» είναι (α) βαθύτατα αντι-πολιτικός, (β) δόλια προπαγανδιστικός, και… (γ) εντέλει εντελώς λαϊκιστικός». Δηλαδή, στο πώς η έννοια του «λαϊκισμού», ή εσχάτως εν Ελλάδι του «εθνολαϊκισμού», χρησιμοποιείται ως εργαλείο εμπέδωσης μιας υποχρεωτικής πολιτικής μονοτροπίας (της γνωστής ΤΙΝΑ), σύμφωνα με το οποίο οποιαδήποτε πολιτική πέρα από αυτήν που ήδη εφαρμόζεται βρίσκεται εξορισμένη στον χώρο του απαράδεκτου/αδιανόητου αφ’ ενός και του ανεφάρμοστου αφ’ ετέρου, και συνεπώς δεν νοείται να εισέρχεται στον ευρέως αποδεκτό δημόσιο λόγο. Θα επανέλθουμε εδώ σε αυτό το θέμα, επισκεπτόμενοι πρόσφατες εφαρμογές αυτής της στρατηγικής στη δημόσια σφαίρα, καθώς και τις διαψεύσεις αυτών των εφαρμογών.

Υπενθυμίζουμε τα βασικά: οι συνήθεις ορισμοί του λαϊκισμού είναι κυρίως δύο. Είτε κατανοείται ως δημαγωγία, δηλαδή τη χρήση του ψεύδους για τον προσεταιρισμό των πολιτών (οπότε στην πραγματικότητα, και όχι στις φαντασιώσεις του αντιλαϊκιστικού λόγου, ο μεγαλύτερος λαϊκιστής/δημαγωγός είναι ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Donald Tusk που δήλωσε ότι με το Brexit θα τελειώσει ο δυτικός πολιτισμός)–οπότε όταν κατηγορείς τους άλλους για λαϊκισμό, ουσιαστικά τους αφαιρείς με αλαζονεία το δικαίωμα να έχουν πολιτικές απόψεις: δεν έχουν τέτοιες, έχουν μόνο ψεύδη και θωπεύσεις αφτιών, άρα την μόνη πολιτική άποψη την έχεις εσύ: οι άλλοι λένε εύκολα ψέμματα, ενώ εσύ λες σκληρές αλήθειες, και λοιπά και λοιπά. Είτε αξιοποιείται ο συνήθης επιστημονικός ορισμός του λαϊκισμού, δηλαδή κάθε σχήμα που αντιπαραθέτει τον «λαό», όπως κι αν ορίζεται αυτός, στις «ελίτ»–οπότε η χρήση της λέξης γίνεται όπλο ώστε να ποινικοποιηθεί πολιτικά η ίδια η ταυτοποίηση των ελίτ ως τέτοιων, αφού η διαπίστωση πως υφίστανται ελίτ συγκροτεί «λαϊκισμό», απαγορευμένον πολιτικό καρπό. Και στις δύο περιπτώσεις στιγματίζεται ως «λαϊκισμός» οτιδήποτε δεν αποδέχεται αυτονόητα τη φιλελεύθερη συναίνεση ως ιερή, δηλαδή οτιδήποτε εκφεύγει του χώρου όπου οι «αντίπαλες» μεν, αλλά «δημοκρατικές/συναινετικές/ορθολογικές» δυνάμεις συνεννοούνται και, σε όλα τα πραγματικά μεγάλα ζητήματα, ασκούν ενιαία πολιτική, αφήνοντας την πολιτική αρένα για τα ελάσσονα. Οπότε, είναι η ίδια η αξίωση της επιστροφής της πολιτικής, της σύγκρουσης πραγματικά διαφορετικών πολιτικών προγραμμάτων για το δέον γενέσθαι, που αποκλείεται προγραμματικά ως «λαϊκισμός»

Ενίοτε, ο αντιλαϊκιστικός λόγος παράγει το πρόβλημα, στο οποίο αυτοπροτείνεται ως λύση. Παράδειγμα: όπως μας δείχνουν τα Wikileaks, η Κλίντον στόχευε ανοιχτά (αφού μοιραζόταν τη στρατηγική της αυτή με συλλογικά όργανα του Δημοκρατικού κόμματος) ήδη από το 2015 στη ριζοσπαστικοποίηση των ρεπουμπλικανών υποψηφίων, ώστε να ηττηθούν ευκολώτερα στις προεδρικές εκλογές. Δηλαδή, στο να υπάρχει ένας «λαϊκιστικός μπαμπούλας», στον οποίο η Κλίντον να αποτελεί την μόνη, αναγκαία, επείγουσα θεραπεία. Ένα αυτοπαρουσιαζόμενο ως «έμπειρο, υπεύθυνο, ορθολογικό» πολιτικό κέντρο που θα προστατεύσει το κράτος και την κοινωνία από τους ακραίους. Βλέπουμε το πώς η Κλίντον και οι Δημοκρατικοί δημιουργούν τον Τραμπ, ώστε να τον κερδίσουν ακολούθως αυτονόητα στις εκλογές (…βέβαια, τα σχέδια δεν πετυχαίνουν πάντα…).

Έχει ενδιαφέρον το πώς ο αντιλαϊκιστικός λόγος λειτουργεί επί τη βάσει κοινά συμφωνημένων υπονοούμενων. Έτσι, «λαϊκιστής» είναι αυτός που «πουλάει ελπίδα»–αλλά επ’ ουδενί και σε καμμία περίπτωση δεν είναι λαϊκιστής ο Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος εξελέγη με τα συνθήματα «Αλλαγή» και «Ελπίδα», χωρίς να επιφέρει τα υπεσχημένα, αλλά προκαλώντας αντ’ αυτών την αφαίρεση των νομικών ορίων στην δυνατότητα της Προεδρίας να εμπλέξει τις ΗΠΑ σε πολέμους. Αν διαπιστωθεί και διατυπωθεί η αντίφαση, ο συνομιλητής σου σε κοιτάει σαν να είσαι ηλίθιος ή/και εξεγείρεται που «παίζεις με τις λέξεις» αρνούμενος «το αυτονόητο». Έτσι, η ομιλία του Μπαράκ Ομπάμα στο Νιάρχειο δεν θα αποτυπωθεί ως γεμάτη με ακριβώς ό,τι θα χαρακτηριζόταν αλλιώς ο πιο ατόφιος «εθνολαϊκισμός» (δηλαδή: «σπανακόπιτες, φουστανέλες, ούζο, αρχαίους ημών προγόνους, ζήτω η Ελλάδα, εκκλησίες τ’ Αη-Νικόλα, πολιτικές αναφορές σε Πλάστη και Δημιουργό, Έλληνα δεσπότη που σηκώνει τη σημαία της ανεξαρτησίας» και λοιπά), αλλά ως… το αντίθετό του, κοσμοπολιτισμός, αξίες, πρόοδος και δημοκρατία–άλλωστε, παρουσιάστρια του ΣΚΑΪ 100,3 μας ενημέρωσε πως η ίδια η εικόνα του Ομπάμα να παρουσιάζει ομιλία στην Πνύκα, εάν αυτό τελικά γινόταν, θα ήταν «μια γερή κλωτσιά στον λαϊκισμό», και ανάθεμα εάν κατάλαβε και η ίδια τι εννοούσε.

Ποια είναι τα συνιστώντα μέρη του περίφημου «διεθνούς κινδύνου του λαϊκισμού»; Σε άρθρο του της 13ης Νοεμβρίου, ο Alexander Mercouris του TheDuran αναλύει τις αντιφάσεις αυτού του σχήματος. Πρώτα απ’ όλα, στο τσουβάλι του «λαϊκισμού» μπαίνουν χωρίς διαφοροποίηση πολιτικοί εξαιρετικά διαφορετικοί και ανομοιογενείς μεταξύ τους. Διαφορετικοί στην πολιτική γεωγραφία: πολιτικοί της Δεξιάς, όπως ο Ντόναλντ Τραμπ, η Μαρίν Λεπέν, ο Νάιτζελ Φάρατζ και ο Βίκτορ Ορμπάν, αλλά και πολιτικοί της Αριστεράς, όπως ο Μπέρνι Σάντερς, οι Podemos, ο Τζέρεμι Κόρμπιν (στο ίδιο τσουβάλι μπαίνουν πολιτικοί της πρώην Αριστεράς όπως ο Τσίπρας, της πρώην Δεξιάς όπως ο Καμμένος, αλλά και δυσκολώτερα προσδιορίσιμοι, όπως ο Μπέπε Γκρίλλο της Ιταλίας). Άλλοι «λαϊκιστές» όπως ο Βλαντιμίρ Πούτιν και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απλώς δεν χωρούν στην δυτική γεωγραφικοποίηση της πολιτικής. Όχι μόνον δεν υπάρχει ιδεολογική ομοιογένεια, αλλά ούτε καν υποτυπώδης συμμαχία ανάμεσα σε αυτές τις δυνάμεις, πολλές από τις οποίες αλληλομισούνται διαπύρως: ο Mercouris αναφέρει συγκεκριμένα παραδείγματα.

Χωρίς λοιπόν κάτι το ιδεολογικά κοινό μεταξύ τους, οι «λαϊκιστές» αποκαλούνται «απειλή για τη δημοκρατία»: το γιατί ακριβώς θα ίσχυε κάτι τέτοιο παραμένει νεφελώδες, σπάνια επεξηγείται. Για την ακρίβεια, στην διετή διακυβέρνηση της Ελλάδας από τον Αλέξη Τσίπρα διαπιστώνουμε το ακριβώς αντίθετο: πως δεν αποκαλείται λαϊκιστής στον βαθμό που ακυρώνει τη δημοκρατική εντολή, ενώ αποκαλείται λαϊκιστής ακριβώς όταν πετάει τη δημοκρατική εντολή στα σκουπίδια. Έτσι, η πρόκληση δημοψηφίσματος θα θεωρηθεί λαϊκιστική πράξη, αλλά η ανατροπή της λαϊκής εντολής που προέκυψε από αυτό θα χαιρετισθεί ως μονόδρομος της υπευθυνότητας.

Μπορούμε να πούμε πως στις χώρες όπου κυβερνούν «λαϊκιστές» καταπιέζεται η ελευθερία του λόγου και η δυνατότητα αντιπολίτευσης, όπως θα ήθελαν οι ορθολογιστές σοβαροί που κατακεραυνώνουν τον «λαϊκισμό»; Όχι: η χώρα της Ευρώπης στην οποία λαμβάνει χώρα αυτή η καταπίεση περισσότερο απ’ οπουδήποτε αλλού είναι στην Ουκρανία της φιλοδυτικής μετα-Maidan κυβερνήσεως, η οποία ποτέ και πουθενά δεν αποκαλείται «λαϊκιστική» από τα καθωσπρέπει μέσα ενημέρωσης.

Ο Mercouris συνεχίζει θυμίζοντας πως ο αντιλαϊκιστικός λόγος εικονίζει τους «λαϊκιστές» ως κοινωνικά αντιδραστικούς και ηθικά οπισθοδρομικούς «που θέλουν να μας γυρίσουν πίσω»: πώς όμως βρίσκει εφαρμογή αυτό σε «λαϊκιστικές δυνάμεις» όπως ο Κόρμπιν, οι Podemos, ο Σάντερς; (Να σημειωθεί εδώ πως ο Σάντερς ήταν «λαϊκιστής», μέχρι που στήριξε την υποψηφιότητα της Κλίντον. Μετά από αυτό το χρονικό σημείο ο ίδιος, ως δια μαγείας, παύει να είναι «λαϊκιστής», ενώ εξυπακούεται για τον καθωσπρέπει λόγο ότι η υποψηφιότητα της Κλίντον δεν υποστηρίχθηκε από «λαϊκιστικές δυνάμεις»).

Αν υπάρχει κάτι που όντως μοιράζονται μεταξύ τους οι κατά τα λοιπά στερούμενοι ιδεολογική ομοιογένεια, συμμαχία μεταξύ τους ή συγκρίσιμη στρατηγική «λαϊκιστές», αυτό είναι η αντίθεσή τους στην νεο-ψυχροπολεμική τάξη πραγμάτων της φιλελεύθερης συναίνεσης και στην πολιτική μονοτροπία που αυτή θεωρεί ως δεδομένη. Ο κυρίαρχος λόγος θα ομογενοποιήσει οποιαδήποτε ουσιαστική, και όχι απλώς εσωτερική, αντιπολίτευση σε έναν υποτιθέμενο συνεκτικό πόλο-απειλή «λαϊκισμού», ασχέτως του είδους και αντιπρότασης κάθε συγκεκριμένης αντιπολιτευόμενης πολιτικής (φυσικά, στην πολιτική συχνά κάθε σύνολο κρίνεται από τα σκληρότερα στοιχεία του, οπότε το ανύπαρκτο σύνολο-άθροισμα «λαϊκισμός» θα εικονογραφηθεί ως συνολικά ρέπον προς τον ολοκληρωτισμό επί τη βάσει των όντως ολοκληρωτικών μονάδων που θα έχουν αυθαίρετα αθροιστεί μέσα σε αυτό). Αν κάτι συνιστά απειλή για τη δημοκρατία, αυτό εν τέλει είναι ο ίδιος ο αντι-λαϊκιστικός λόγος, ο λόγος που επιχειρεί να ακυρώσει εκ προοιμίου δημοκρατικά εκλεγμένους ή εξαιρετικά δημοφιλείς ηγέτες και πολιτικούς ως αντιδημοκρατικούς ακριβώς επειδή επιλέγονται από τον λαό, τους εκλογείς, τους πολίτες.

Για να ξαναγυρίσουμε στα καθ’ ημάς, χαρακτηριστικό όσο και κωμικά απλοϊκό δείγμα του αφηγήματος που σερβίρεται καθημερινά είναι το άρθρο του φιλελεύθερου καθηγητή φιλοσοφίας στο ελληνικό πανεπιστήμιο και συνομιλητή πολλών αμερικανικών μέσων ενημέρωσης όταν ασχολούνται με την Ελλάδα Αριστείδη Χατζή με τίτλο «Οι τελευταίοι σπασμοί του αντιδραστικού λαϊκισμού» (Καθημερινή, 16 Νοεμβρίου): η αφορμή είναι οι εκλογές στις ΗΠΑ, αλλά αναφέρεται στον «λαϊκισμό» γενικά. Σύμφωνα με το σχήμα που προσφέρει ο καθηγητής Χατζής στο κοινό του, οι κοινωνίες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες (κάθε φράση σε εισαγωγικά είναι απ’ ευθείας παράθεμα από το άρθρο):

-Από τη μία είναι οι μη-λαϊκιστές, που ακούνε «τη γνώμη των ειδικών», «τα ορθολογικά επιχειρήματα», την «πραγματικότητα».

-Από την άλλη, οι «κακοί», κάποιοι αξιοθρήνητοι/deplorables «που δεν είναι ιδιαίτερα μορφωμένοι» (ο εδώ γράφων ας πούμε), αλλά «είναι αρκετά ευνοημένοι» (πάλι καλά να λέμε δηλαδή). Αλλά! «Δεν μπορούν να κατανοήσουν το πώς λειτουργεί ο κόσμος γύρω τους» οι δύστυχοι. «Ο κόσμος έχει γίνει τόσο πολύπλοκος και δυσκατάληπτος που τρομάζει όσους δεν διαθέτουν τα εργαλεία να τον ερμηνεύσουν». Είναι απλώς ηλίθιοι δηλαδή, κατά τον αρθρογράφο; Όχι μόνο! «Θέλουν να παραμείνουν σεξιστές, μισαλλόδοξοι, θρησκόληπτοι και εθνικιστές» — ο αρθρογράφος δε μασάει τα λόγια του. Κι αν αποδειχθεί ότι δεν θέλουν όλα τούτα, τί πειράζει τον φιλελεύθερο καθηγητή κρατικού πανεπιστημίου; Όλους αυτούς βέβαια «τους περιμένει βέβαια μια μεγάλη απογοήτευση, όπως συμβαίνει πάντα με τα έρμαια του αντιδραστικού λαϊκισμού». Από τη μία λοιπόν οι «σωστοί», από την άλλη οι «λάθος». Από τη μία οι «καλοί», από την άλλη οι «κακοί»… Έτσι εξηγείται το φαινόμενο του λαϊκισμού, σύμφωνα με τους πανεπιστημιακούς θεωρητικούς του!

Μπορεί το παράδειγμα να είναι χονδροειδές, αλλά δεν είναι ελλαδικό. «Λέξη της χρονιάς» για το Λεξικό της Οξφόρδης αναγορεύθηκε, στον απόηχο των αμερικανικών εκλογών και με φωτογραφία του Τραμπ στα σχετικά άρθρα αλλά και ρητή σύνδεση με το Brexit, η «μετα-αλήθεια», post-truth, όπου «τα αντικειμενικά δεδομένα έχουν λιγότερη επιρροή στην κοινή γνώμη από τις εκκλήσεις στο συναίσθημα και στις προσωπικές πεποιθήσεις», με τις τελευταίες προφανώς να αποτελούν αναφορά στον «λαϊκισμό». Ποια όμως είναι τα «πραγματολογικά δεδομένα», η «αλήθεια» στην πολιτική; Το ότι η πιστή εφαρμογή του οικονομολογικά σουρεαλιστικού τρέχοντος μνημονίου είναι ο μόνος τρόπος να ορθοποδήσει η Ελλάδα συγκαταλέγεται άραγε στις «αντικειμενικές αλήθειες»; Τυγχάνει άραγε «αντικειμενικό δεδομένο» το ότι υφίσταται κι άλλος δρόμος για τη χώρα, ή αυτό θα ήταν απλή συναισθηματολογία, ατομική πεποίθηση διαζευγμένη από την πραγματικότητα; Το τί είναι «αντικειμενική αλήθεια» και τί βρίσκεται εκτός του κύκλου των «πραγματολογικών δεδομένων» είναι λοιπόν κι αυτό ένας από τους κατ’ εξοχήν χώρους πολιτικής διαμάχης, και η αποστασιοποιημένη, «επιστημονική» αναγόρευση της χρονιάς μας ως χρονιάς post-truth εντάσσεται ακριβώς στο περί «λαϊκισμού» αφήγημα.

Αλλόκοτο και αναπάντεχο σύμμαχο θα βρούμε σε ένα φρασίδιο του διαβόητου Francis Fukuyama: «»Λαϊκισμός» είναι η ετικέτα την οποία οι πολιτικές ελίτ κολλάνε στις πολιτικές που υποστηρίζονται από απλούς πολίτες και οι οποίες δεν τους αρέσουν». Με έκπληξη όμως βλέπουμε πως αυτή η φιλελεύθερη συναίνεση, αυτό το παγκόσμιο ακραίο κέντρο, όσο κι αν κατακεραυνώνει τους πάντες επί λαϊκισμώ έχει εν πολλοίς απωλέσει τη δυνατότητα καθοδήγησης των εξελίξεων, πρόβλεψής τους, γενικώς επαφής με την πραγματικότητα, και ως εκ τούτου υφίσταται απανωτές ήττες μεγαλοπρεπώς.

Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, μοναδική μας ελπίδα μένει ο λαϊκισμός. Δηλαδή, με τον ίδιο τρόπο που η φιλελεύθερη συναίνεση του διεθνούς ακραίου κέντρου εξορίζει την δυνατότητα κάθε ουσιαστικής πολιτικής αντιπαράθεσης ομογενοποιώντας την οποιαδήποτε και οσοδήποτε διαφορετική αντιπολίτευση εναντίον της σε έναν ενιαίο «λαϊκισμό», με τον ίδιο ακριβώς τρόπο να αμφισβητηθεί η πρωτοκαθεδρία και ηγεμονία της συναίνεσης αυτής από όσους δεν βολεύονται μέσα της, παρά τις χαώδεις μεταξύ τους διαφορές. Αυθαιρέτως τσουβαλιασμένοι όλου του κόσμου, λαϊκιστές όλου του κόσμου, ενωθείτε…

 

*Ο Σωτήρης Μητραλέξης είναι Επισκέπτης Εταίρος στο Πανεπιστήμιο του Cambridge και στο κολλέγιο Peterhouse, καθώς και Επίκουρος καθηγητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Πόλεως, Κωνσταντινούπολη.

logo huffington post
Προηγούμενη εκδοχή του κειμένου δημοσιεύθηκε στο Unfollow 60.

Posted in Άρθρα_Τοποθετήσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ξανά για τη μετα-αλήθεια του αντι-λαϊκισμού / δρ Σωτήρης Μητραλέξης

Σημειώσεις για την ελλαδική κομματική Δεξιά: Κομματική Δομή και Κοινωνικοί και Αξιακοί Όροι του αγώνα για ιδεολογική ηγεμονία μέχρι την περίοδο της «Αλλαγής», Λεωνίδας Σταματελόπουλος

 

vradini-19-10-1981-pasok-allagi

 

 

«Φιλία αυλικών, πίστη αλεπούδων, κοινωνία λύκων»
   Σαμφόρ, Επιλογή από το έργο του, μεταφρ. Παναγιώτης Κονδύλης, εκδ. Στιγμή, σ. 53

 

Συνήθως στην Ελλάδα με την πρώτη γενιά που θα απαρνηθεί,
για χίλιους δυό λόγους ή και από ιστορική αναγκαιότητα,
την αγροτική, ας την ονομάσουμε έτσι για συντομία,
διάρθρωση της ζωής και θα βαφτιστεί στην άλλη,
είτε ως επιστημονικό-διανοητικό είτε ως τεχνολογικό-εργατικό δυναμικό,
οι δεσμοί ανάμεσα στις δύο πλευρές χαλαρώνουν,
η γενική τάση είναι οι άνθρωποι να αποδημούν στις πολιτείες
και εκεί οι περισσότεροι χάνουν απότομα,
θαρρείς, κάτι από το βάρος του ντόπιου πολιτισμού
και γίνονται πρόσωπα πλεούμενα, κάτοικοι του αφρού.
Ζήσιμος Λορεντζάτος, «Ο Σωκράτης Κουγέας και η Μέσα Ελλάδα», Μελέτες Β΄, εκδ. Δόμος, Αθήνα 1994, σ. 77.

Ότι το κείμενο που ακολουθεί φέρει έναν άκρως σχηματοποιημένο χαρακτήρα είναι εύλογο. Διατυπώνεται προκαταρκτικά για μην επαναλαμβάνεται κάθε λίγο. 

Η εκλογική κατάρρευση της Ν.Δ. έδωσε την αφορμή σε πολλούς να καταφερθούν εναντίον της λεγόμενης «δεξιάς στροφής» του κ. Αντώνη Σαμαρά. Η εκλογική αποτυχία δηλαδή ανάγεται στο ιδεολογικό στίγμα του προέδρου της Ν.Δ. και κυρίως στον δεξιό λόγο του. Ας σημειωθεί από την αρχή: οι ίδιοι κύκλοι θέλουν απλώς να επιβάλλουν τη δική τους ιδεολογική γραμμή (μεσαίος χώρος, απροϋπόθετος φιλελευθερισμός) και κατά συνέπεια τους απτούς φορείς αυτών των ιδεών.

Στο σύντομο αυτό σημείωμα, καθώς και σε άλλα που θα ακολουθήσουν, παρουσιάζεται, ακροθιγώς, ένας, από τους πολλούς, κρίσιμος παράγοντας που απεργάζεται την μακροχρόνια παρακμή αυτού του κόμματος και που συνετέλεσε αποφασιστικά στη συγκυρία στην εκλογική αποτυχία.

Η Ν.Δ υπήρξε, και συνεχίζει να είναι, κατεξοχήν κόμμα προυχόντων. Βαθιά ολιγαρχικό στην κομματική του υφή σύρθηκε να προσδώσει μία επίφαση μαζικότητας κατά την περίοδο της προεδρίας των κ.κ. Αβέρωφ και Μητσοτάκη. Και τούτο ως απάντηση στο ΠαΣοΚ το όποίο είχε αντιγράψει την κομματική δομή του ΚΚΕ εμπλουτισμένη όμως με νέες πρακτικές και διαφορότροπη πολιτική κουλτούρα. Οι λεγόμενες πολιτικοϊδεολογικές ζυμώσεις στο εσωτερικό της ήσαν ανύπαρκτες καθ’ όλη τη μεταπολιτευτική περίοδο  και περιορίζονταν στους διεσπαρμένους ηγετικούς της κύκλους. Η μονόδρομη, εκ των άνω, χειραγώγηση της βάσης σε συνδυασμό με την θεωρητική και ιδεολογική απίσχνανσή της στη δημόσια σφαίρα και την κοινωνία δημιούργησε ένα κλίμα ασφυξίας στην κομματική και παραταξιακή βάση.

Τα πολιτικά ανακλαστικά της παράταξης, οι αντιλήψεις της, ο πολιτικός της προσανατολισμός αγνοούνταν επιδεικτικά από την πολιτική ηγεσία που, θεωρώντας την δεδομένη, ασκούνταν στην πολιτική των εντυπώσεων, ενώ η ιδεολογική ηγεμονία των προοδευτικών πολιτικών δυνάμεων – ΠαΣοΚ, Αριστερά και οι ποικίλες μείξεις των δύο – διαχέονταν στην κοινωνία προσδίδοντας κύρος και αίγλη στους εκφραστές τους και ενσωματώνοντας τις δυναμικότερες μερίδες της κοινωνίας.

Η αυτονομημένη από την παραταξιακή βάση (κεντρο)δεξιά πολιτική ελίτ επιδίδονταν όλα αυτά τα χρόνια στη φατριαστική συνομάδωση και στην κατανομή ισχύος στο εσωτερικό της δίχως να δεσμεύεται από κανόνες που θα ίσχυαν για όλους. Σε ένα τέτοιο δεσποτικό περιβάλλον δεν μπορεί παρά να καλλιεργείται η οικογενειοκρατία και η μετριοκρατία, να επιβιώνουν οι αυλοκόλακες.

Χαρακτηριστική είναι η περίοδος της ηγεσίας του κ. Μητσοτάκη (1984-1993) όταν οι  συγκρούσεις των ομάδων έλαβαν τον χαρακτήρα «εμφυλίου» που οδήγησε και στην πτώση της τότε κυβέρνησης. Ο κ. Μητσοτάκης άνηκε στο συντηρητικό Κέντρο και προσήλθε στη Ν.Δ. κατά την διαδικασία διεύρυνσης του κόμματος με ηγετικά στελέχη του Κέντρου [διαδικασία που είχε ήδη ξεκινήσει την περίοδο συγκρότησης της Ε.Ρ.Ε. (1955 και εξής)]. Η εκ μέρους του ανάληψη της ηγεσίας συνοδεύτηκε από την προσπάθεια του να ελέγξει το κόμμα προκρίνοντας ανθρώπους προσκείμενους σε αυτόν. Προσπάθεια που κορυφώθηκε κατά την περίοδο διακυβέρνησης της Ν.Δ. (1990-1993). Η απόπειρά του αυτή τον έφερε αντιμέτωπο με τις λοιπές ηγετικές μερίδες οι οποίες βρήκαν τον εκφραστή τους στο πρόσωπο του κ. Έβερτ. Η οξεία διαμάχη προσέλαβε και ιδεολογικά χαρακτηριστικά αλλά από τη σκοπιά που μιλούμε δεν μπορεί κανείς παρά να δεί μία διαμάχη που ριζώνει στην ίδια τη δομή του κόμματος με μία ηγεσία στο σύνολό της τόσο εσωστρεφή που αδιαφορούσε ακόμη κι από την απώλεια της κυβέρνησης  και την παράδοσή της στο ΠαΣοΚ.

Μία παράταξη φιμωμένη, υπό την έννοια ότι δεν αντιπροσωπεύονταν, στη δημόσια σφαίρα και που καλούνταν να εκφραστεί στο πλαίσιο ενός κόμματος που ήταν αυτονομημένο από αυτή δεν έχει και πολλές επιλογές. Είτε καταφάσκει άκριτα στο κόμμα είτε αποχωρεί. Η δυνατότητα της κριτικής προσχώρησης δεν υφίσταται. Ακόμη περισσότερο: δεν ανήκει στην πολιτική κουλτούρα της παράταξης.

Εύλογη συνέπεια είναι ότι το χαλαρό συνονθύλευμα φατριών που καλείται «Νέα Δημοκρατία» δεν μπορούσε όλα αυτά τα χρόνια να διεξάγει πολιτικό αγώνα. Ένα κόμμα που ψυχορραγεί από το 1981 και δώθε και που ίσαμε σήμερα επιτελούσε τη λειτουργία του άλλοθι της πολιτικής ηγεμονίας του ΠαΣοΚ (κάποιος έπρεπε να βγαίνει στην εξουσία για να επανέρχεται δριμύτερο το τελευταίο) ή ακόμη υπήρξε το πεδίο ικανοποίησης φιλοδοξιών κομματικών στελεχών (κάτι αντίστοιχο, mutatis mutandis, με αυτό που συμβαίνει και στο ΚΚΕ. Υπό μία έποψη η Ν.Δ. και το Κ.Κ.Ε. είναι τα δύο παλαιά κόμματα που έχουν απομείνει στην Ελλάδα. Τα υπόλοιπα είναι καθαρώς μεταπολιτευτικά μορφώματα).

Η παραδοσιακή Δεξιά (κι όχι μόνον η Δεξιά, αλλά και το ιστορικό Κέντρο) εξέφραζε στο κοινωνικό επίπεδο μία συμμαχία ανάμεσα σε αστικά ηγετικά στρώματα και στα πατριαρχικά της υπαίθρου. Ο ιδεολογικός της προσανατολισμός, όπως αυτός σφυρηλατήθηκε κατά την μεταπολεμική περίοδο, συνδύαζε την ελληνοχριστιανική ιδεολογία με το αίτημα για ανάπτυξη της ελλαδικής κοινωνίας έχοντας ως διακηρυγμένο στόχο την υπέρβαση της γενικευμένης φτώχειας.

Όμως η μεταπολεμικά εφαρμοζόμενη πολιτική παρήγε τις κοινωνικές δυνάμεις που θα πρωτοστατούσαν στην ανατροπή της καθεστηκυίας τάξης. Οι κοινωνικές αναδιατάξεις της μεταπολεμικής περιόδου που πυκνώνουν και κορυφώνονται  κατά τα έτη 1960-1975 αποτελούν και τη βάση των πολιτικών και ιδεολογικών αλλαγών που αποκρυσταλλώνονται κατά τη δεκαετία του 1980. Ο ραγδαίος εξαστισμός και η συγκρότηση μιας ευρύτατης μικροαστικής τάξης (μικρομεσαίοι αποκλήθηκαν κατ’ ευφημισμόν)  υπήρξε και η «ύλη» της «Αλλαγής».

Είναι η ίδια τάξη που συγκροτείται ως ο κατεξοχήν φορέας των αλλαγών σε ήθη, νοοτροπίες και πολιτικές αντιλήψεις. Η εγκατάλειψη της κοινότητας συμπορεύεται με την κατάλυση του παραδοσιακού πατριαρχικού πλαισίου αξιών, που με τη σειρά του εντασσόταν στον πνευματικό ορίζοντα της Εκκλησίας. Συγχρόνως κάνουν την εμφάνισή τους νέες αντιλήψεις και στάσεις ζωής που ερείδονται στην κατανάλωση και υποκαθιστούν τα παραδοσιακά πρότυπα που εξέφραζαν μία κοινωνία της σπάνης των αγαθών. Τα παραδοσιακά ιδεώδη βασίζονταν στην, περισσότερο ή λιγότερο, ασκητική – ευρέως κατανοούμενη αυτή η τελευταία – στάση ζωής, στην ανάγκη για συσσώρευση κι όχι σπατάλη, στην εδραία πεποίθηση ότι τα «αγαθά κόποις κτώνται». Αντιθέτως, τα νέα ιδεώδη συνθέτουν τα αιτήματα της κοινωνικής και πολιτικής χειραφέτησης με εκφάνσεις ποικίλων ηδονιστικών ιδεολογημάτων, τα οποία θα νοηματοδοτήσουν, νομιμοποιώντας συγχρόνως, τις νέες πρακτικές.

Ο εξαστισμός λοιπόν της μεταπολεμικής περιόδου διαμόρφωσε μία μικροαστική μάζα η οποία βρήκε την έκφρασή της κυρίως στο κόμμα του ΠαΣοΚ.  Αν τα νέα αυτά μικροαστικά στρώματα ήταν η κοινωνική ύλη της αλλαγής, η ηγεσία τους αναδείχθηκε μέσα από τη φοιτητική νεολαία. Η τελευταία, που είχε σχεδόν τριπλασιαστεί μέσα στη δεκαετία 1961-1971, στάθηκε σε ένα μεγάλο μέρος της σε συνολική αντιπαράθεση προς την κατεστημένη τάξη. Ειδικότερα η σπουδάζουσα νεολαία της επαρχίας βίωνε με οδυνηρό τρόπο τις ανισότητες μεταξύ πρωτεύουσας και περιφέρειας. Ο ρόλος της σύνολης νεολαίας υπήρξε καθοριστικός για τους νέους προσανατολισμούς. Το κοινωνικό και ιδεολογικό της βάρος αυξανόταν αφού ήταν όχι μόνον αριθμητικά μεγάλη εν σχέσει προς τον σύνολο πληθυσμό αλλά, και σε αντίθεση προς τη σημερινή, είχε πάρει τη ζωή της στα χέρια της εργαζόμενη από νωρίς σε μία αγορά που αναπτυσσόταν με μεγάλους ρυθμούς.

Ο δρόμος για τη διάδοση των νέων αντιλήψεων είχε λοιπόν ανοίξει έχοντας τα κοινωνικά και ψυχολογικά ερείσματα που απαιτούνταν. Από την πλευρά του το καθεστώς, μολονότι διαχειριζόταν κυριαρχικά  τους επίσημους φορείς παραγωγής λόγου, είχε το μειονέκτημα ότι, έχοντας εξορίσει στην (ημι)παρανομία τις αντίπαλες ιδέες, επέτρεπε, άθελά του, αυτές να διαδίδονται δίχως αντίλογο. Αλλά και από την άλλη δεν μπορούσε το ίδιο  να εκλεπτύνει τις δικές του ιδέες αφού ο δημόσιος διάλογος ήταν υποτονικός και τα όριά του εξ υπαρχής δοσμένα.

Το παραδοσιακό καθεστώς αποτυπώθηκε στις τρέχουσες, και όχι μόνον σε αυτές, πολιτικοϊδεολογικές διαμάχες με τον όρο «Δεξιά». Η διαιρετική τομή που εγκαθιδρύθηκε και δέσποσε στην μεταπολίτευση μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του 1990 δεν εκφράστηκε μέσα από το δίπολο «Δεξιά και Αριστερά» αλλά «Λαός και Δεξιά». Στον λαό μπορούσαν να ενταχθούν «οι μη προνομιούχοι», οι «αποκλεισμένοι», λέξεις στις οποίες θα μπορούσαν να δούν τον εαυτό τους πολύ μεγάλες μερίδες της κοινωνίας. Με άλλα λόγια, η αόριστη έγκληση «λαός»  απευθυνόταν σε όλους αφήνοντας έξω το «κατεστημένο». Η δε ταύτιση της Δεξιάς με το κατεστημένο προσέλαβε μεταφυσικές διαστάσεις στο βαθμό που η Δεξιά ήταν η κυρίαρχη τάξη πραγμάτων στη διαχρονία. Οι ρίζες της έφθαναν στους Κοτζαμπάσηδες και του Φαναριώτες (!).

Στα προηγούμενα έγινε αναφορά στις δύο θεμελιώδεις συνιστώσες της επίσημης ιδεολογίας. Η συντηρητική, ελληνοχριστιανική, συνιστώσα της Δεξιάς εκφράστηκε κυρίως μέσα από τη,  λεγόμενη και «παρεκκλησιαστική», οργάνωση της Ζώης, στις τάξεις της οποίας καθόλη τη μεταπολεμική περίοδο εκφράζεται το αίτημα του εκσυγχρονισμού του εκκλησιαστικού μηνύματος υπό τις νέες διαμορφούμενες συνθήκες (και τούτο  ανεξάρτητα αν κανείς υιοθετήσει ή απορρίψει την κατοπινή κριτική περί εκπροτεσταντισμού της ορθόδοξης παράδοσης. Ακριβέστερα: η υιοθέτηση της κριτικής αυτής επιβεβαιώνει την παραπάνω ανάλυση). Η έτερη συνιστώσα  υπήρξε η φιλελεύθερη. Δυναμικές μερίδες των φιλελευθέρων είχαν ενταχθεί στη συντηρητική παράταξη ήδη από την εποχή του Ελληνικού Συναγερμού του Παπάγου. Η προσπάθεια ήταν η σύζευξη των δύο μεγεθών που δεν μπόρεσε, όπως ήταν φυσικό, να αποφύγει τις εσωτερικές εντάσεις. Το Έθνος όφειλε να καταστεί ανταγωνιστικό, ανατιμώντας τη θέση του στον διεθνή καταμερισμό της εργασίας και δίχως να απωλέσει την ιδιαίτερη ταυτότητά του. Τα ζητήματα που ανακύπτουν από μία τέτοια προβληματική δημιουργούν ποικίλες εντάσεις, είναι δυσεπίλυτα, αν όχι άλυτα, αλλά είναι σημαντικό να τίθενται.

Η συμμαχία αυτή θα διακοπεί με τη μεταπολίτευση. Η φιλελεύθερη συνιστώσα θα πάρει το πάνω χέρι αποκοπτόμενη σταδιακά από τη συντηρητική η οποία θα παρακμάσει για να καταστεί, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 90, πλέον αντικείμενο διαχείρισης από καιροσκόπους πολιτικούς και δημοσιογράφους. Η συντηρητική σκέψη επιζεί σε περιβάλλοντα έξω από το κόμμα σε κύκλους λογίων και διανοουμένων, οι οποίοι συχνά δεν αυτοκατανοούνται ως συντηρητικοί ή, πολύ περισσότερο, δεν προβάλλονται ως τέτοιοι και σίγουρα δεν διαμορφώνουν τη φυσιογνωμία του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας. Αλλά τούτο είναι ένα άλλο ζήτημα.

Η στάση της κομματικής Δεξιάς έναντι των επερχόμενων αλλαγών.

Εν σχέσει προς τα προβλήματα που τίθενται εδώ,  η επιβολή της δικτατορίας ήταν η προσπάθεια μερίδων του στρατού να ανασχέσουν την αξιακή μετατόπιση της κοινωνίας. Η αντίδραση των συνταγματαρχών δεν επεκτάθηκε, φυσικά, στις οικονομικές πρακτικές οι οποίες επέτειναν την εφαρμογή του προτύπου οικονομικής ανάπτυξης της προηγούμενης περιόδου. Αποτέλεσμα ήταν στο αξιακό επίπεδο να ενταθεί η, ούτως ή άλλως εντασιακή, σχέση μεταξύ παράδοσης και ανάπτυξης, αφού οι πρακτικές που συνόδευαν τη δεύτερη δεν μπορούσαν να νοηματοδοτηθούν από την πρώτη. Το αποτέλεσμα ήταν όχι η μεθερμηνεία αλλά η εγκατάλειψη των συντηρητικών ιδεών.

Με την πτώση της δικτατορίας, και την κυπριακή τραγωδία, οι καταστατικές αρχές του μεταπολεμικού καθεστώτος και ιδίως η επίσημη εκδοχή του ελληνοχριστιανισμού εξοβελίστηκε. Ας σημειωθεί η «επίσημη» διότι εκδοχές της ελληνοχριστιανικής σύνθεσης θα προσλάβουν άλλες μορφές και θα αποκτήσουν δυναμική έστω κι όχι ως διακηρυγμένη κρατική ιδεολογία.

Παράλληλα πλήθη  νέων εργάστηκαν προς την κατεύθυνση της ανατροπής του «παλαιού καθεστώτος». Συλλογικά μορφώματα, «αυθόρμητα» ή οργανωμένα, και από ποικίλες οπτικές θα δώσουν με μαχητικότητα τον αγώνα για αλλαγή. Νέες κομματικές οργανώσεις, νέες εκδόσεις, νέες αντιλήψεις εκτοπίζουν με γοργούς ρυθμούς το παλιό. Η αμφίπλευρη όψη της μεταπολεμικής Δεξιάς (ελληνοχριστιανισμός και ανάπτυξη) δέχθηκε και τις αντίστοιχες αμφίπλευρες επιθέσεις. Έτσι ο Δεξιός ήταν ο αυταρχικός πατριάρχης αλλά και ο σνόμπ κολονακιώτης, ο ηθικιστής του ελληνοχριστιανισμού αλλά και ο αχόρταγος καταναλωτής, ένσαρκος  απολογητής του καπιταλισμού. Ήταν ακόμη ο υπαίτιος της ξενικής εξάρτησης. Ο υπερεθνικιστής μειοδότης, υποταγμένος στο ξένο κεφάλαιο. Εθελόδουλος προς τους έξω και καταπιεστής προς τους μέσα ήταν ο κακός δαίμονας της νεοελληνικής ιστορίας. Εκφραστής του κοτζαμπασισμού και της Βαυαροκρατίας, ο μόνος υπαίτιος για την εθνικό διχασμό, την μικρασιατική καταστροφή, τον εμφύλιο και πολλών άλλων, ων ούκ έστιν αριθμός.

Πώς αντέδρασε απέναντι σε όλα αυτά η κομματική Δεξιά με δεδομένο ότι η συντριπτική πλειοψηφία της μάζας που την υποστήριζε δεν υπήρξε ποτέ φορέας πολιτικών ζυμώσεων ώστε να απαντήσει στα ίδια κοινωνικά πεδία που δραστηριοποιούνταν και οι αντίπαλοί της;

Η ουδετερότητα που τήρησε η Νέα Δημοκρατία στο πολιτειακό υπήρξε σοφή υπό μία έποψη αλλά παράλογη υπό μία άλλη. Δεν υπάρχει εδώ η πρόθεση της υπεράσπισης της συνταγματικής μοναρχίας, το κανονιστικό νόημα της οποίας θα μπορούσε να εκτεθεί σε άλλο σημείωμα. Το κρίσιμο είναι οι παρεπόμενες λειτουργίες της αποπομπής του Στέμματος στο ιδεολογικό επίπεδο. Κατεξοχήν συντηρητικός θεσμός το Στέμμα η απουσία του επέτρεψε να δαιμονοποιηθεί η σύνολη παρουσία του στην ελλαδική ιστορία καθιστάμενος ο κατεξοχήν φορέας της νεοελληνικής εξάρτησης και εν γένει κακοδαιμονίας. Η Νέα Δημοκρατία θεώρησε ότι αποστασιοποιούμενη από το Στέμμα, αλλά και το εν γένει παρελθόν της, αφού είχε ταυτιστεί με το παραδεδομένο καθεστώς, θα μετέθετε την πολιτική συζήτηση στο μέλλον. Πρακτική που ακολουθεί μονίμως έκτοτε. Έτσι όμως άφησε ανυπεράσπιστη τη συλλογική  μνήμη της παράταξης, απεμπόλησε την ίδια την ταυτότητά της. Κι όχι μόνον της παράταξης· επέτρεψε να διαχειριστούν οι πολιτικοί της αντίπαλοι το πεδίο της διαμόρφωσης της συλλογικής μνήμης της κοινωνίας μας.  Όταν μάλιστα το πράττει σε εποχές που το παρελθόν, δηλαδή η ιστορία, πολιτικοποιείται με τέτοια ένταση έχει ηττηθεί αρχής εξ αρχής.

Η διαδικασία σύναψης συμμαχιών στο επίπεδο της κομματικής ελίτ με το ιστορικό Κέντρο ολοκληρώνεται κατά τη μεταπολίτευση με την παράλληλη κοινωνικοπολιτική απίσχνανση του ιστορικού Κέντρου.  Συγχρόνως, οι διακηρυγμένοι στόχοι των εφαρμοζόμενων πολιτικών της προσανατολίζονται σε μία φρόνιμη, εκ των άνω, μεταρρυθμιστική λογική. Ένας πραγματιστικός φιλελευθερισμός θα αποτελέσει τον θεμελιώδη προσανατολισμό του κόμματος. Και όλα τούτα στην προοπτική της ένταξης στην Ε.Ο.Κ.

Παραμένει σημαντικό για την περίοδο 1974-1981 ότι  το κράτος και οι μηχανισμοί του βρίσκονται ακόμη στα χέρια της Δεξιάς και από εκεί ακόμη μπορεί να αντλεί μέρος των στελεχών της και να διαθέτει την όποια επιρροή στην κοινωνία. Η απώλειά του κρατικού μηχανισμού θα οδηγήσει και στην απώλεια ενός σημαντικού ερείσματος που τροφοδοτούσε την κομματική έκφραση της Δεξιάς με τεχνογνωσία αλλά και καλλιεργούσε τη νοοτροπία  ενός πραγματισμού στις τάξεις της. Το κράτος όμως θα αποτελέσει πεδίο ιδιαίτερης πραγμάτευσης σε επόμενο σημείωμα.

Οι φράσεις του Γεώργιου Ράλλη το βράδυ των εκλογών του 1981 δεν είναι απόρροια, μόνον, της μελαγχολίας ενός ευγενούς αστού, όπως αυτάρεσκα θέλει να πιστεύει ο μέσος δεξιός, αλλά εκφράζουν τη βαθιά, την ιστορική, κόπωση της ηγεσίας ενός κόμματος, τα μέλη της οποίας γεννήθηκαν και ανδρώθηκαν μέσα στην πολιτική εξουσία και την κοινωνική ισχύ και τώρα καλούνταν να παραδώσουν την κυβέρνηση στους νεήλυδες:

«Σε μία δημοκρατία ο λαός αποφασίζει κυριαρχικά. Και ο ελληνικός λαός απεφάσισε. Η ετυμηγορία του είναι για όλους σεβαστή. Δεν πιστεύω ότι ήταν η καλύτερη επιλογή. Εύχομαι ο λαός να μη χρειαστεί να το μετανοιώσει» .

Τουλάχιστον υπήρχε ακόμη ηγεσία που πίστευε ότι ο λαός δεν πράττει κατ’ ανάγκην το καλύτερο. Ακόμη και τέτοια στοιχεία σκέψης θα πάψουν σταδιακά να εκφράζονται από την ηγεσία αυτής της παράταξης. Σε επόμενες αναρτήσεις θα σημειωθούν, ακροθιγώς και πάλι, οι επιπτώσεις της κομματικής δομής της Νέας Δημοκρατίας στον αγώνα για ιδεολογική ηγεμονία στη μεταπολιτευτική Ελλάδα καθώς και στα εκλογικά αποτελέσματα όχι μόνον των τελευταίων εκλογών αλλά και αυτών του 2009. Άλλωστε, η περίοδος από το 2004 έως σήμερα είναι ενιαία στη βάση του ακόλουθου γνώμονα: η ελλαδική κοινωνία αναζητά ηγεμονία.

 

Το παραπάνω κείμενο αναρτήθηκε, για πρώτη φορά, σε δύο συνέχειες, το Μάιο του 2012, στην ιστοσελίδα Μέσα Ελλάδα, https://mesaellada.wordpress.com.

 

 

 

Posted in Uncategorized | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Σημειώσεις για την ελλαδική κομματική Δεξιά: Κομματική Δομή και Κοινωνικοί και Αξιακοί Όροι του αγώνα για ιδεολογική ηγεμονία μέχρι την περίοδο της «Αλλαγής», Λεωνίδας Σταματελόπουλος

Μικρά μαθήματα δημοσιογραφικής (ετεροφοβικής) προπαγάνδας Ιωάννης Σ. Λάμπρου

images

Το παρόν σημείωμα αναφέρεται σε ένα ρεπορτάζ της ενημερωτικής τηλεοπτικής εκπομπής «Οι Αταίριαστοι», η οποία προβάλλεται, καθημερινά, από τον τηλεοπτικό σταθμό  ΣΚΑΙ. Το εν λόγω ρεπορτάζ του κ. Πάνου Σάκκα, προβλήθηκε την Τρίτη, 24 Ιανουαρίου (το ρεπορτάζ εδώ, https://www.youtube.com/watch?v=CKFijncNkxg, τίτλος βίντεο: «Πόσο ανοιχτόμυαλοι με την ομοφυλοφιλία είναι οι περαστικοί;»). Ο κ. Σάκκας, με αφορμή τη συμπλήρωση ενός έτους από την εφαρμογή της επέκτασης του συμφώνου συμβίωσης και στα ομόφυλα ζευγάρια έκανε σχετικές ερωτήσεις σε περαστικούς στην Πλατεία Συντάγματος.  Ο τρόπος με τον οποίο ετίθεντο οι ερωτήσεις μαρτυρούσε την μεροληπτική στάση του δημοσιογράφου και τον τρόπο με τον οποίο ο τελευταίος εξανάγκαζε τους ερωτηθέντες να δώσουν την επιθυμητή για τον ίδιο (το δημοσιογράφο) απάντηση. «Αν είχατε ένα γιο, θα προτιμούσατε να είναι ομοφυλόφιλος ή τζογαδόρος;», «Εσείς τι θα προτιμούσατε για την κόρη Σας; Να γίνει λεσβία ή αλκοολική;» (2 φορές), «Με ποιον θα γινόσασταν πιο εύκολα φίλη; Με έναν δολοφόνο ή με μια τρανσέξουαλ;». Στις τρεις από τις τέσσερις περιπτώσεις η απάντηση των ερωτηθέντων ήταν απόλυτα σαφής μην αποδεχόμενοι το ψεύτικο δίλημμα απαντώντας «τίποτα από τα δύο». Σε μια περίπτωση στην ερώτηση, περί λεσβίας ή αλκοολικής, ένα κύριος, εμφανώς αιφνιδιασμένος, από το ερώτημα, απάντησε «Να είναι καλό κορίτσι». Η απάντηση αυτή, φυσικά, δεν συνεπάγεται αποδοχή «γάμου» ομόφυλων ζευγαριών και υιοθεσίας παιδιών από αυτά. Το να είναι η κόρη κάποιου καλό κορίτσι δεν συνεπάγεται να είναι ομοφυλόφιλη… Μπορεί να είναι καλός άνθρωπος όντας ετερόφυλη και αντίθετη στα πιο πάνω αιτήματα.

Κατ’ αναλογίαν θα μπορούσαν να τεθούν οι ακόλουθες ερωτήσεις σε έναν ομοφυλόφιλο. « Θα προτιμούσατε να βρισκόσασταν σε ένα αερόστατο με έναν μανιακό δολοφόνο, κανίβαλο ή με έναν άνθρωπο, ο οποίος είναι απόλυτα νομοταγής και φυσιολογικός, αλλά ο οποίος αντιτίθεται στον «γάμο» ομόφυλων ζευγαριών και στην υιοθεσία παιδιών από αυτά;» Ή εναλλακτικά, «Ποιος θα προτιμούσατε να Σας εγχειρήσει: ένας χειρούργος 32 ετών, φανατικός υποστηρικτής του gay κινήματος ή ένας 55χρονος, με 2000 εγχειρήσεις στο ενεργητικό του, ο οποίος, όμως, για θρησκευτικούς λόγους, θεωρεί ότι η ομοφυλοφιλία συνιστά σοβαρή αμαρτία;» Επίσης, « Ποιον θα προτιμούσατε να είναι ο συνεταίρος Σας στη δουλειά; Ένας ομοφυλόφιλος καταχραστής και κλέφτης ή ένας τίμιος, εργατικός, ετερόφυλος με δεδηλωμένη την αντίθεση του στα αιτήματα των ομοφυλόφιλων περί «γάμου» και υιοθεσίας;».

Γίνεται εμφανής η βλακεία και ο στόχος των παραπάνω ερωτημάτων όπως άλλωστε και αυτών του κ. Σάκκα. Το τέχνασμα με το ψεύτικο δίλημμα χρησιμοποιήθηκε και στην ερώτηση «Τι θεωρείτε προτιμότερο για ένα μικρό παιδί; Να μεγαλώσει σε ένα ορφανοτροφείο με άλλα διακόσια παιδάκια ή να υιοθετηθεί από ένα ζευγάρι ομοφυλοφίλων που θα το αγαπάει και θα το προσέχει;». Σύμφωνα, λοιπόν, με τον αμερόληπτο δημοσιογράφο σε κάθε ορφανοτροφείο μεγαλώνουν 201 παιδιά, τα οποία είναι στριμωγμένα το ένα πάνω στο άλλο χωρίς χώρο να αναπνεύσουν. Ο κ. Σάκκας υποθέτει ότι ένα ομόφυλο ζευγάρι εξ’ ορισμού θα αγαπάει και θα προσέχει το παιδί, αν και υπάρχουν αποδείξεις περί του αντιθέτου. Εδώ, http://www.washingtontimes.com/news/2015/mar/27/adult-children-of-gays-say-gay-marriage-isnt-good-/, η περίπτωση παιδιών, στις ΗΠΑ, τα οποία μεγάλωσαν από ομόφυλα ζευγάρια και τα οποία είχαν προσφύγει στα αμερικάνικα δικαστήρια εναντίον της νομιμοποίησης «γάμου» μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών.

Είναι αλήθεια ότι το ορφανοτροφείο δεν αποτελεί το ιδανικό μέρος για να ανατραφεί ένα παιδί. Απουσία, όμως, λοιπών συγγενών και θετών γονέων, συνιστά την καλύτερη, υπό τις περιστάσεις, λύση. Προ ετών προβλήθηκε από τον τηλεοπτικό σταθμό ΕΡΤ-3, ένα επεισόδιο της εκπομπής «Αληθινά Σενάρια» με παρουσιαστή το δημοσιογράφο Μιχάλη Ασλανίδη. Η συγκεκριμένη εκπομπή αφορούσε πρώην τροφίμους του Παπάφειου ορφανοτροφείου στη Θεσσαλονίκη, σε προχωρημένη ηλικία πια, να επισκέπτονται τον τάφο του ευεργέτη και ιδρυτή του Ορφανοτροφείου Ιωάννη Παπάφη (1792-1886) στη Μάλτα. Οι πρώην τρόφιμοι, οικογενειάρχες πια, με παιδιά και εγγόνια, εξιστορούσαν ο καθένας τη δική του ιστορία. Γονείς δεν υπήρχαν για αυτά τα παιδιά. Υπήρχε, όμως, ένα ίδρυμα που έκανε σωστά τη δουλειά του. Τα παιδιά αυτά διψασμένα για μια οικογένεια που δεν την είχαν στην παιδική τους ηλικία, μόλις μεγάλωσαν, δημιούργησαν δικές τους. Ένα παιδί που μεγαλώνει σε ορφανοτροφείο, απουσία συγγενών και θετών γονέων, μεγαλώνει χωρίς οικογένεια, αλλά, αν το ίδρυμα του προσφέρει κάποιες βασικές αρχές, χωρίς αυτές να υποκαθιστούν την μητρική ( ετεροφυλική) αγάπη και την πατρική (ετεροφυλική) στοργή, μόλις μεγαλώσει υπάρχουν πολλές πιθανότητες να κάνει δική του οικογένεια. Ένα παιδί, το οποίο θα μεγαλώσει σε περιβάλλον ομόφυλου ζευγαριού, ούτε σε οικογένεια θα μεγαλώσει και είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν, μόλις ενηλικιωθεί, θα έχει τα απαιτούμενα ψυχοπνευματικά χαρακτηριστικά για να δημιουργήσει δική του οικογένεια (ετερόφυλοι γονείς και παιδί/ά). Η σωστή ανατροφή των παιδιών απαιτεί να πληρούνται, σωρευτικά, δύο προϋποθέσεις: τόσο ο ετερόφυλος σεξουαλικός προσανατολισμός των γονέων όσο και η σωστή, φυσιολογική ψυχοπνευματική τους συγκρότηση (το τελευταίο αφορά αμφότερους ομοφυλόφιλους και ετερόφυλους).

Σχετικά με το εξωτερικό, θα είναι ενδιαφέρον  να δούμε πόσο είναι το ποσοστό  ατόμων, τα οποία μεγαλώνοντας με ομόφυλα ζευγάρια, κατέληξαν και τα ίδια να έχουν ομοφυλοφιλικό σεξουαλικό προσανατολισμό σε σχέση με το ποσοστό των συνανθρώπων μας, οι οποίοι έχουν τον ίδιο σεξουαλικό προσανατολισμό όντας μεγαλωμένοι σε ετερόφυλα ζευγάρια. Σε περίπτωση κατά την οποία το ποσοστό των ομοφυλόφιλων ατόμων μεγαλωμένων εντός των ομόφυλων ζευγαριών είναι αισθητά μεγαλύτερο από το μέσο όρο τότε η υιοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια θα λειτουργήσει ως ένας μηχανισμός αναπαραγωγής του συγκεκριμένου σεξουαλικού προσανατολισμού πέραν των όσων προβλημάτων, ψυχολογικών και άλλων, μπορεί να αποκτήσει κάποιος. Χαρακτηριστική η έρευνα του Marκ Daniel Regnerus, καθηγητή Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τέξας – University of Texas at Austin, στο περιοδικό Social Science Research (How different are the adult children of parents who have same-sex relationships? Findings from the New Family Structures Study, Volume 41, Issue 4, July 2012, pp. 752–770). Το Νοέμβριο του ίδιου έτους, στο ίδιο περιοδικό, ακολούθησε  και ένα δεύτερο κείμενο με τίτλο  «Parental same-sex relationships, family instability, and subsequent life outcomes for adult children: Answering critics of the new family structures study with additional analyses»,     συμπληρωματικό της αρχικής έρευνας. Μεταξύ άλλων, ένα από τα συμπεράσματα που προέκυψαν είναι η αστάθεια και η πολλαπλότητα των ερωτικών συντρόφων των ομοφυλόφιλων γονέων. Πιο συγκεκριμένα, από τα 175  άτομα,  ενηλίκων πια, τα οποία μεγάλωσαν στο πλαίσιο ενός ομόφυλου ζευγαριού δύο γυναικών, μόνο δύο είναι οι περιπτώσεις κατά τις οποίες οι δύο σύντροφοι έμειναν μαζί από τη γέννηση του παιδιού έως την ενηλικίωση του. Παράλληλα, στην κατηγορία των ομοφυλόφιλων ανδρών από τις 61 περιπτώσεις, κανένα ζευγάρι δεν έμεινε μαζί από τη γέννηση του παιδιού μέχρι την ενηλικίωσή του.[1]

Παράλληλα, ο κ. Σάκκας, έχοντας, φυσικά, το ηθικό πλεονέκτημα όπως όλοι άλλωστε οι οποίοι απαιτούν «γάμο» ομόφυλων ζευγαριών και υιοθεσία παιδιών από αυτά, θεωρεί ότι νομιμοποιείται να γελοιοποιεί συμπατριώτες μας ρωτώντας τους «Πιστεύετε πως τα γκέι δελφίνια αν δεν είχαν επηρεαστεί από τα πρότυπα που προβάλλονται στην τηλεόραση θα είχαν παραμείνει στρέιτ ;»

Υπήρχαν, όμως, και κάποιες ενοχλητικές απαντήσεις όπως αυτές στην ερώτηση αν ομόφυλα ζευγάρια έχουν το δικαίωμα να φιλιούνται ή να κρατιούνται από το χέρι όπου τα δύο άτομα που ρωτήθηκαν σχετικά απάντησαν αρνητικά. Φυσικά και ο καθένας από εμάς έχει το δικαίωμα να εκφράσει την αγάπη του για το σύντροφο του/της και να δηλώσει ή να γνωστοποιήσει σε όλους τους υπόλοιπους αυτήν την αγάπη και τη δέσμευση. Δεν πρέπει, όμως, να αποτελέσει  αφορμή ή εργαλείο για να νομιμοποιηθούν καταχρηστικές αξιώσεις περί «γάμου» και υιοθεσίας παιδιών, αξιώσεις οι οποίες  δεν συνιστούν, σε καμία περίπτωση, ανθρώπινο δικαίωμα.

Η αποδοχή του διαφορετικού (ομόφυλα ζευγάρια) πρέπει να νοείται ως αποδοχή της ύπαρξης του ως μέρος της πραγματικότητας, και όχι με τρόπο που να αλλοιώνει το γνώριμο, αποδεκτό και απαραίτητο για την διαιώνιση της κοινωνίας μας (ετερόφυλα ζευγάρια). Δεν πρέπει να «προσλαμβάνωμεν το αλλότριο, φθείροντες το ημέτερον…» (Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος). Η αποδοχή του διαφορετικού (ομόφυλα ζευγάρια) δεν συνεπάγεται  την προσέγγιση του ως στοιχείο εξέλιξης και προόδου της ανθρώπινης κοινωνίας,  ούτε ως αποδοχή της αλλοίωσης του νοήματος του γάμου μεταξύ ετερόφυλων. Οι συμπατριώτες μας ομοφυλόφιλοι επαναλαμβάνουν, μονότονα, την ανάγκη σεβασμού, εκ μέρους της κοινωνίας, της επιλογής τους. Το πρόβλημα, όμως, εντοπίζεται στην απουσία αυτής. Η επιλογή σημαίνει εκλογή, μεταξύ εναλλακτικών με την αποδοχή ότι αυτή η επιλογή συνεπάγεται τα πλεονεκτήματα της επιλεγείσας προτίμησης και την απώλεια των όποιων θετικών στοιχείων των υπόλοιπων προτιμήσεων που δεν επελέγησαν. Πολλοί ομοφυλόφιλοι απαιτούν την αποδοχή από την κοινωνία και τη θεσμική κατοχύρωση από την πολιτεία της αντισυμβατικής τους ταυτότητας και, ταυτόχρονα, ζητούν  «γάμο» και υιοθεσία παιδιών, κατεξοχήν στοιχεία της συμβατικής ζωής των ετερόφυλων. Μιλάνε για δικαίωμα επιλογής αλλά δεν επιλέγουν αποδεχόμενοι τις συνέπειες της επιλογής τους. Επιζητούν τα πάντα. Απαιτούν τα πάντα.

Πρώτη ανάρτηση στο PoliticalDoubts, http://www.politicaldoubts.com/society/item/1162-mikra-mathimata-dimosiografikis-eterofovikis-propagandas

[1] http://www.thepublicdiscourse.com/2012/10/6786/

Posted in Uncategorized | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Μικρά μαθήματα δημοσιογραφικής (ετεροφοβικής) προπαγάνδας Ιωάννης Σ. Λάμπρου

What to Know About the Cyprus Reunification Talks, Dr. Angelos Chryssogelos

Άρθρο για τις συνομιλίες  στο Κυπριακό, του Προέδρου του ΙΝΣΠΟΛ Δρ. Άγγελου Χρυσόγελου, για τη δεξαμενή σκέψη Chatham House του Λονδίνου.

Reunification is in the interests of all sides, but bureaucratic and political realities might still trip up an agreement.
 gkoytieres
 This time around, the push for resolution comes from inside Cyprus.

For the first time since the Turkish invasion of 1974, the Greek-Cypriot and Turkish-Cypriot communities both have moderate pro-resolution leaders. With assistance from the UN, Nicos Anastasiades and Mustafa Akinci have spent two years discussing the complex web of issues dividing the two communities: the land area each will occupy, the constitutional setup of the reunified Cypriot state, the return of Greek refugees to areas occupied by Turkey, and the compensation for loss of property. In the latest round of negotiations in Switzerland there were still disagreements, but it seems both sides are willing to find a compromise.

Unlike previous resolution pushes, negotiations have advanced despite lack of international attention.

The external actors who have traditionally played a role in the Cyprus question have had little time, interest or political capital to spend on an agreement. The US is in the midst of a messy presidential transition, although the Obama administration pushed both sides on the island to maintain momentum. Turkey and Russia are engaged in their joint peace initiative in Syria and want to avoid entanglement in a low-priority issue where their interests mostly clash. Even the UN is undergoing a transition, and its new secretary general, Antonio Guterres, may not want to expedite a resolution over which he would have little ownership. Paradoxically, relative international indifference may have cleared the way for Anastasiades and Akinci to pursue their joint agenda.

The EU and the UK have played a largely passive role.

Much as it would like to be credited with a diplomatic success, the EU has had little influence over the process until now, given its complicated relationship with Turkey. This contrasts sharply with the peace plan agreed upon in 2004 (which was rejected in a referendum) that was closely tied to Cyprus’s impending EU membership and Turkey’s candidate status. Last week Jean-Claude Juncker and Federica Mogherini, who attended the talks, could offer little besides €3 billion in financial support for reunification. The old colonial power, the UK, has also been largely silent, deferring until now to the momentum generated by Anastasiades and Akinci. The UK’s role may increase as discussion has shifted to the question of Cyprus’ security status. According to the 1960 agreement, the UK is, like Greece and Turkey, a ‘guarantor power’ of Cyprus.

Agreement on the future security status of Cyprus will determine the success of the talks.

Negotiations between Cypriot political leaders and foreign ministers of the guarantor powers were interrupted last week to allow a working group of civil servants and experts to discuss the future security status of Cyprus. The emphasis on security ‘guarantees’ is a novel development in relation to previous negotiations, and it is largely due to a new approach in Greek foreign policy introduced by its activist foreign minister, Nikos Kotzias. His claim is that any solution must be based on the termination of Cyprus’s ‘anachronistic status as a country under the security guarantees of foreign powers’. This is a coded way of saying that Greece will only assent to any reunification plan if there is an agreement on the swift departure of most of the 30,000 Turkish troops stationed in Northern Cyprus. According to media reports, Kotzias’s insistence on the termination of guarantees as a precondition for resolution has alienated him from Anastasiades, who fears that disagreement over this issue, as well as Kotzias’ abrasive style, may derail the talks.

The road to the reunification of Cyprus passes through Athens and Ankara.

Publicly all sides stick to the position that, once talks between diplomats and experts conclude on Friday 18 January, a new political meeting will be convened, which will include the prime-ministers of Greece and Turkey. The focus on security however has put pro-solution Cypriot leaders at the mercy of a potential impasse between Greece and Turkey. The domestic political environment in Greece and Turkey is not particularly conducive to an agreement. The Greek government is implementing its third painful austerity package in a row and has little room to sell a compromise to the Greek public. Greek Prime Minister Alexis Tsipras also relies on a small nationalist party for parliamentary support. Recep Tayyip Erdogan meanwhile is recovering from a failed military coup and is planning the transition to a presidential system, so he cannot afford to alienate nationalist votes. His public statements last week, when he promised that Turkey ‘will be in Cyprus forever’, reveal as much.

The desire of Cypriot leaders for resolution, and Greece and Turkey’s desire to avoid taking the blame if talks fail, could lock all parties into a dynamic of negotiation that will produce an agreement. At present however an impasse, on either the bureaucratic or the political level, feels much more likely.

Πρώτη δημοσίευση, Chatham House-The Royal Institute of International Affairs, 19 Ιανουαρίου 2017, https://www.chathamhouse.org/expert/comment/what-know-about-cyprus-reunification-talks

Posted in Uncategorized | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο What to Know About the Cyprus Reunification Talks, Dr. Angelos Chryssogelos

Για τον βαθύ λαϊκισμό του «αντιλαϊκισμού» / Σωτήρης Μητραλέξης

populismΑπό την «άνοδο του λαϊκισμού στην Ευρώπη και στον κόσμο» μέχρι τον ελλαδικό θρυλούμενο «εθνολαϊκισμό», παρατηρούμε ότι εσχάτως η έννοια του λαϊκισμού είναι εξεχόντως en vogue στις πολιτικές αναλύσεις: έχει καταλήξει να αποτελεί το κυρίως όργανο και εργαλείο πολιτικής ανάλυσης και διάγνωσης στα mainstream, αποδεκτά, «σοβαρά» κανάλια πληροφόρησης και συσχηματισμού του δημοσίου λόγου. Εδώ θα προσπαθήσω να καταδείξω το γιατί αυτός ο περιρρέων «αντιλαϊκισμός» είναι (α) βαθύτατα αντι-πολιτικός, (β) δόλια προπαγανδιστικός, και (γ) …εν τέλει, εντελώς λαϊκιστικός.

Κάθε φορά που ο «λαϊκισμός» του αντιπάλου καθίσταται αντικείμενο επίκλησης, κατ’ ουσίαν εκδιπλώνεται υπορρήτως η εξής αφήγηση: η θέση του αντιπάλου είναι «λαϊκιστική» διότι χαϊδεύει αφτιά, βασίζεται σε ψεύδη ή μισές αλήθειες και αποκρύβει τα δεδομένα, δομείται πάνω σε μια διαστρέβλωση της πραγματικότητας. Αυτό που καθιστά την θέση ή την συμπεριφορά του αντιπάλου «λαϊκιστική» είναι ακριβώς το γεγονός πως αρνείται την αδιαμφισβήτητη αλήθεια της δικής μου πολιτικής πρότασης–δηλαδή, την «πραγματικότητα». Η πολιτική μου θέση δεν είναι μία από τις πολλές ενδεχόμενες πολιτικές θέσεις, την οποία εγώ προκρίνω έναντι των υπολοίπων, δεν είναι ένα «δέον γενέσθαι» ανάμεσα σε άλλα αντιπροτεινόμενα, όχι: η δική μου πολιτική θέση είναι η μόνη σοβαρή, εφαρμόσιμη, «ορθολογική», μετριοπαθής πρόταση. Η δική μου πολιτική τοποθέτηση είναι η πραγματικότητα: αντιτιθέμενες πολιτικές προτάσεις αποτελούν άρνηση ή διαστρέβλωση της πραγματικότητας, ακριβώς επειδή αντιτίθενται στην δική μου–και μόνη–θέση. Αποτελούν λαϊκισμό.

Φυσικά, το παραπάνω αφήγημα δεν αποτελεί απλώς το τέλος της πολιτικής, αλλά την βίαιη θανάτωσή της: τη δολοφονία της. Αν η πολιτική είναι η πάλη για την εφαρμογή διαφορετικών προτάσεων ως προς το συλλογικώς δέον γενέσθαι, αν η πολιτική είναι η μάχη για το τί τελικά θα γίνει, τότε το discourse της συστηματικής καταγγελίας του λαϊκισμού επιχειρεί ακριβώς να εισαγάγει μια απο-πολιτικοποιημένη πολιτική, όπου το παιχνίδι είναι σικέ: το δέον γενέσθαι, καθώς και το τί τελικά θα γίνει, δεν είναι διαμφισβητούμενο: There Is No Alternative, και η μόνη πολιτική είναι η σώφρων παραδοχή αυτής της πραγματικότητας και η υλοποίηση της TINA με τον βέλτιστο δυνατό τρόπο. Οι άλλες πολιτικές προτάσεις δεν είναι άλλες πολιτικές προτάσεις: είναι απλώς ένα ψέμα, απλώς μια άρνηση της πραγματικότητας, απλώς μια δημαγωγία που παριστάνει πως αγνοεί τα δεδομένα. Το πολιτικό πεδίο γίνεται απλώς ο χώρος της εφαρμογής του… πεπρωμένου, και της εξουδετέρωσης των λαϊκιστικών οχλήσεων σε αυτό.

Η σκηνοθετική ανατροπή στο παραπάνω είναι, προφανώς, ότι ο ίδιος ο αντι-λαϊκισμός είναι βαθύτατα λαϊκιστικός, ότι ο ίδιος ο αντι-λαϊκισμός είναι η πεμπτουσία του λαϊκισμού: είναι η κατ’ εξοχήν βασισμένη σε ψεύδη και ανακρίβειες αφήγηση, η κατ’ εξοχήν προσπάθεια αποπροσανατολισμού του αποδέκτη από την ανάλυση των δεδομένων, η κατ’ εξοχήν άρνηση της πραγματικότητας–η οποία πραγματικότητα είναι ότι η πολιτική, τελικά, υφίσταται, κάτι που αποδεικνύεται πρώτα-πρώτα από την ίδια την ανάγκη να παρελάσει με κόπο και πολύ χαμένο μελάνι η προπαγανδιστική πολεμική μηχανή του μαχόμενου αντιλαϊκισμού. Συχνά, τα ψεύδη του αντιλαϊκισμού είναι τόσο χονδροειδή, που θα γελούσε ακόμα και ο πλέον άδολος λαϊκιστής: επί παραδείγματι, ο «σημαιοφόρος ενάντια στον λαϊκισμό και τον ανορθολογισμό» Νίκος Δήμου έχει συμπεριλάβει σε άρθρο του το κωμικό ψευδολόγημα ότι, περίπου, «η ακίνητη περιουσία του Παναγίου Τάφου μόνο στην Ελλάδα επαρκεί για να αποπληρωθεί το Δημόσιο Χρέος» (ξαναδιαβάστε την πρόταση). Φυσικά, αυτό γίνεται αυτομάτως πηγή παραπομπής για άλλους επίδοξους αντιλαϊκιστές, αφού «το στοιχείο παρέθεσε ο Νίκος Δήμου [ή ο τάδε, ή ο δείνα, ή ή ή]»–είναι δυνατόν η αυθεντία μας απλώς να ψεύδεται ασυστόλως, συνειδητά, χονδροειδώς και κωμικώ τω τρόπω; Ορθολογισμός από τα Lidl.

Μία από τις πρώτες σχετικά πρόσφατες απόπειρες προπαγάνδας στον ελλαδικό χώρο, η οποία δεν «έπιασε» αρκετά, ήταν η προσπάθεια υφαρπαγής και αποκλειστικής χρήσης της «κοινής λογικής». «Αυτό δεν είναι μία πίπα» (Ceci n’est pas une pipe), και κάποιες πολιτικές προτάσεις δεν είναι… πολιτικές προτάσεις, με συγκεκριμένο χρώμα και ιδεολογικό υπόβαθρο: είναι, απλώς, «κοινή λογική». Τα στοιχειώδη. Η επανάσταση του αυτονόητου, αντίσταση στο οποίο θα μπορούσε να έχει μόνο ένας τρελλός, ένας ηλίθιος, ή ένας απατεώνας-λαϊκιστής. Ήδη από αρκετά νωρίς ένιοι τινές δημοσιογράφοι θα αυτοπροσδιοριστούν πολιτικά απλώς με τον εξής τρόπο: «είμαι ένας κοινηλογικάριος». Ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η συγκεκριμένη λαθροχειρία, η «κοινή λογική» αποτελεί απόδοση του αγγλοσαξωνικού «common sense». Βέβαια, το common sense/public sense σημαίνει όλως άλλα (και ευχαριστώ τον Γιώργο Σιβρίδη για την παρατήρηση): στις πρώτες χρήσεις της σήμαινε «our Determination to be pleased with the Happiness of others, and to be uneasy at their Misery; this is found in some degree in all men» (Francis Hutcheson). Τελικά, η έννοια που εργαλειακά κακομεταφράζουν δεν σημαίνει τόσο «κοινή λογική», όσο «έγνοια για το κοινό καλό», σε αντίθεση με το ατομικό καλό (βλ. και το κείμενο του Shaftesbury, Sensus Communis). Καμία σχέση!

Μία από τις πλέον έσχατες απόπειρες είναι ανάδυση της απίθανης λέξης «εθνολαϊκισμός». Ναι, στην διεθνή βιβλιογραφία πολιτικής επιστήμης υφίσταται ο όρος national populism: όμως, αυτός ο όρος δεν έχει απολύτως καμμία σχέση με ό,τι επιχειρήθηκε να σπιλωθεί εδώ ως «εθνολαϊκισμός». Εδώ επιχειρήθηκε να πλαστουργηθεί ένας όρος-λοιδωρία, ώστε να αποτραπεί η πολιτική ταύτιση του οποιουδήποτε με τον λοιδωρούμενο. Έτσι, o prêt-à- porter όρος «λαϊκισμός» εφαρμόστηκε στην ριζοσπαστική αριστερά του Αλέξη Τσίπρα (contradictio in terminis το τελευταίο), η οποία λόγω της συνεργασίας της με τους «εθνικόφρονες» ΑΝΕΛ απέκτησε το πρόθεμα «εθνο-», με την ελπίδα πως αυτό θα καταστήσει το σχήμα αντιπαθητικό στους διεθνιστές αριστερούς, υπενθυμίζοντάς τους την απεχθή γι’ αυτούς συμμαχία–ή, τέλος πάντων, αυτός ήταν ο σχεδιασμός.

Τελικά, η λέξη «εθνολαϊκισμός» δεν είχε κανένα απολύτως πολιτικό περιεχόμενο πέρα από του «αυτούς εκεί να τους αντιπαθείς, μείνε μακριά τους», και αυτό το κενό σημαίνον ρυπαίνει ακόμα τον δημόσιο λόγο με έναν εξηλιθιωτικό όρο-μεθοδολογική καρμανιόλα, ακυρωτικό κάθε σοβαρής πολιτικής κουβέντας όπου οι λέξεις αντιστοιχούν ακόμα στα πράγματα. (Το ότι η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ είναι όντως καθ’ υπερβολήν απεχθής, και μάλιστα για τους ακριβώς αντίθετους λόγους: επειδή συνεχίζει το «μετριοπαθές, σοβαρό, ευρωπαϊκό, ορθολογικό» status quo και δη με τον υπερμνημονιακό ενενηνταεννεαετή ενθουσιασμό του νεοφώτιστου, δεν είναι το θέμα του παρόντος άρθρου–είναι αλλουνού Νίκου Παππά ευαγγέλιο). Όλα όσα εκθέτουμε εδώ ελπίζουμε να καταδεικνύουν πως ναι μεν η λέξη «εθνολαϊκισμός» είναι μεθοδολογικά απαράδεκτη, αλλά αντιθέτως ο χαρακτηρισμός «ευρωλαϊκισμός» για όσους τη βρίσκουν με την αντιλαϊκιστική ρητορική είναι επιστημολογικά ακριβέστατος…

Μία από τις έλλογες απαντήσεις σε αυτήν εδώ την κριτική θα ήταν η εξής: ότι ναι μεν ο λαϊκισμός έχει ευρέως ταυτιστεί με την δημαγωγία και χρησιμοποιείται καταγγελτικά, αλλά στην πολιτική επιστήμη συνήθως σημαίνει, απλώς και χωρίς αξιολογικούς χρωματισμούς, η πολιτική ανάλυση επί τη βάσει του διπόλου λαός-ελίτ, και η χρήση του όρου λαϊκισμός ως αχρωμάτιστου αναλυτικού εργαλείου είναι απολύτως θεμιτός. Δύο ενστάσεις στις ενστάσεις: πρώτον, αυτός είναι ένας από τους πολλούς ορισμούς του λαϊκισμού στην πολιτική επιστήμη. Και δεύτερον, εδώ έχουμε μια σύγχυση επιπέδων: ναι, υφίσταται αυτός ο επιστημονικός ορισμός, αλλά η αξίωση ότι στον ελληνικό δημόσιο λόγο η καταγγελία του λαϊκισμού ή έστω η αναφορά του ενδέχεται να φέρει αυτήν την αξιολογικά ουδέτερη αναλυτική λειτουργία και όχι την (έστω έμμεση) καταγγελτική και καρικατουριστική χροιά που περιγράφουμε εδώ, δύσκολα στέκει.

Ας μας επιτραπεί όμως κι ένα ακόμη σχόλιο: κατά τη γνώμη μας, η ανάλυση ειδικά της ελληνικής πολιτικής με όρους αντίστιξης λαού-ελίτ δεν είναι μια υπεραπλούστευση, αλλά όρος εκ των ων ουκ άνευ για να μπορέσει να καταλάβει κανείς τί γίνεται εδώ πέρα, αν μη τι άλλο λόγω των συνθηκών ίδρυσης και μακροημέρευσης του ελληνικού κράτους. Οποιαδήποτε πολιτική ανάγνωση των τελευταίων δύο ελληνικών εκατονταετιών που δεν έχει «πάθει Διαμαντούρο» συναινεί στο γεγονός. Κι αν έχουμε ενδείξεις πως κάτι παρόμοιο συμβαίνει και σε άλλες χώρες, αυτές οι ενδείξεις είναι ακριβώς η ανάδυση των αναπάντεχων πολιτικών φαινομένων που διεθνώς καταγγέλονται ως «κύμα λαϊκισμού», κοινό χαρακτηριστικό των οποίων (ανεξαρτήτως των συχνά απεχθών μορφών που ενδέχεται να πάρουν) είναι η αμφισβήτηση ενός status quo.

Συχνά, δομικό χαρακτηριστικό της καταγγελίας του λαϊκισμού είναι ότι αυτή βασίζεται στον τρόμο, αξιοποιεί «τρομοκρατία», τρομοκρατεί τον κόσμο (π.χ., ο Nigel Farage τρομοκρατεί τους Άγγλους για τα δεινά της Ε.Ε. και τον αριθμό των μεταναστών). Εδώ πλέον μας δουλεύουν κανονικά, καθ’ ότι στην πραγματικότητα η τρομολαγνεία αποτελεί ακριβώς δομικό χαρακτηριστικό του αντι-λαϊκισμού: κάθε φορά που αμφισβητείται το σοβαρό, ορθολογικό, μετριοπαθές, ευρωπαϊκό status quo, επισείεται το τέλος του πολιτισμού όπως τον γνωρίζουμε, ο Αρμαγεδδών και οι δέκα πληγές του Φαραώ +24%ΦΠΑ–είτε πρόκειται για τις εκλογές του 2015, είτε για το δημοψήφισμα του Ιουλίου 2015, είτε για το δημοψήφισμα του Brexit τον Ιούνιο του 2016, και πάει λέγοντας. Δεν υπερβάλλω με το «επισείεται το τέλος του πολιτισμού»: επί παραδείγματι, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ είχε πει σε συνέντευξή του πριν το βρετανικό δημοψήφισμα ότι «ένα Brexit θα μπορούσε να είναι το τέλος του δυτικού πολιτισμού». Υπενθυμίζουμε ότι εδώ μιλάμε για τις τοποθετήσεις των σοβαρών, ορθολογιστών, θεσμικών, ευρωπαϊστών, όχι βέβαια για τις ανορθολογικές κραυγές των μιαρών λαϊκιστών…

Εντάξει, κάποιοι χρησιμοποιούν το ελαστικό σημαίνον «λαϊκισμός» για συνειδητή προπαγάνδα. Η τραγωδία, όμως, είναι ότι κάποιοι τα πιστεύουν κιόλας! Δεν υπάρχει τίποτα πιο θλιβερό από τον ανιδιοτελή πολίτη που προσπαθεί να κατανοήσει τον κόσμο με πολιτική ανάλυση διπόλου «ορθολογισμός/λαϊκισμός». Αν αυτό που έχεις να πεις για το βρετανικό δημοψήφισμα είναι ότι «νίκησε ο λαϊκισμός», τα εργαλεία με τα οποία αναλύεις την πραγματικότητα δεν κάνουν ούτε για να ψήσεις ελληνικό καφέ. Υπάρχουν όμως άνθρωποι που μπορούν από μια ιστορικού βεληνεκούς εξέλιξη όπως το Brexit να βγάλουν το κωμικό αυτό συμπέρασμα; Φυσικά και υπάρχουν, και είναι το… Ποτάμι: «Δυστυχώς, ο λαϊκισμός νίκησε. Δυστυχώς ηττηθήκαμε. Οι λαϊκιστές, με όπλο τον φόβο, «κατέκτησαν» την Αγγλία και την Ουαλία» (ανακοίνωση του υδροφίλου κόμματος, 24/06/16). Δεν υπάρχουν ζητήματα δημοκρατικής, εθνικής και λαϊκής κυριαρχίας, δεν υπάρχουν ζητήματα υπερεθνικών δομών με εμφανή δημοκρατικά ελλείμματα, δεν ενδέχεται ο βρετανικός λαός απλώς να μην επιθυμεί κατά πλειοψηφία την συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν υπάρχει ζήτημα πολιτικής: υπάρχει μόνο μάχη «ορθολογιστών», σοβαρών ανθρώπων τέλος πάντων, και «λαϊκιστών», οι οποίοι νίκησαν τη μάχη με τα ψεύδη τους. Τραγωδία πολιτικής αν-ανάλυσης…

Τελικά, ο ευρωλαϊκιστικός αντιλαϊκισμός είναι ο κακός δαίμων της πολιτικής, και η καταγγελία του λαϊκισμού ένα τοξικό αέριο που παραλύει την πολιτική σκέψη και σε καθιστά πολιτικά αυτιστικό, ανίκανο για στοιχειωδώς στέρεη ανάλυση. Ο ευρωλαϊκισμός αποτελεί τον κυρίαρχο τρόπο σερβιρίσματος κτηνωδών ψευδολογιών ως αυτονόητου ορθολογισμού και το ερπυστριοφόρο της τρέχουσας αφήγησης υπέρ της κάθε είδους ΤΙΝΑ. Η μόνη μας ελπίδα, η μόνη ρεαλιστική διέξοδος, είναι το να γίνουμε όλοι, με συνέπεια, λαϊκιστές–επανεισάγοντας έτσι την πολιτική στον δημόσιο χώρο.

 

logo huffington post

*Συντομώτερη εκδοχή του άρθρου πρωτοδημοσιεύθηκε στο περιοδικό Unfollow, τεύχος 56 / Αυγούστου 2016.

Posted in Άρθρα_Τοποθετήσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Για τον βαθύ λαϊκισμό του «αντιλαϊκισμού» / Σωτήρης Μητραλέξης

Χαιρετισμός-Εισήγηση Ιωάννη Σ. Λάμπρου. Εκδήλωση «Λαϊκισμός: όργανο απονομιμοποίησης του αντιπάλου ή αξιολογικά ουδέτερη περιγραφή πολιτικών φαινομένων;»

 

%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%ac%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%bf%cf%82

Κυρίες και Κύριοι, καλησπέρα Σας. Καλή Χρονιά.  Ευχαριστούμε για την παρουσία Σας στην σημερινή μας εκδήλωση.

Σημερινή μας θεματική είναι το φαινόμενο του λαϊκισμού.

Όρος με αρνητικές συνδηλώσεις χρησιμοποιείται ως κατηγορία απέναντι στον πολιτικό αντίπαλο, τις περισσότερες φορές, όταν ο τελευταίος βρίσκεται στην αντιπολίτευση γινόμενος φορέας «λαϊκιστικών», όπως το βλέπει η εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία, αιτημάτων. Ότι αποτελεί λαϊκό αίτημα για την αντιπολίτευση, συνιστά λαϊκισμό για την κυβέρνηση.

Και όμως, πέραν από αυτήν την εργαλειακή χρήση απονομιμοποίησης του πολιτικού αντιπάλου ο λαϊκισμός αποτελεί εξέχων χαρακτηριστικό στοιχείο της μαζικοδημοκρατικής κοινωνίας. Η επέκταση του εκλέγειν και εκλέγεσθαι σε ολόκληρο τον πληθυσμό  και η τοποθέτηση της έννοιας της ισότητας, έστω και σε συμβολικό επίπεδο,  στην κεντρική θέση γύρω από την οποία λαμβάνει χώρα η πολιτική διαδικασία επιβάλλουν στο πολιτικό προσωπικό να δηλώνουν την νομιμοφροσύνη τους και τη συμπαράσταση τους στον απλό άνθρωπο. Εφ’ όσον ο κυρίαρχος λαός αποφασίζει και οι πολίτες μεταξύ τους είναι ίσοι, οι πολιτικοί ταγοί δεν μπορούν να μην κάνουν αναφορά στις ανησυχίες και τα συμφέροντα του λαού. Αυτό δεν σημαίνει πως οι ανησυχίες και τα αιτήματα του λαού δεν είναι αληθινά ή ότι δεν αποτυπώνουν πραγματικές καταστάσεις. « Προκειμένου να γίνει αφέντης, ο πολιτικός προσποιείται τον υπηρέτη…» γράφει ο Σαρλ Ντε Γκωλ. Απεναντίας, η κοινωνική πραγματικότητα, οι κοινωνικές συνθήκες δημιουργούν προβλήματα, αιτήματα και συμφέροντα. Ούτε το πολιτικό προσωπικό αλλά ούτε και ο ίδιος  ο λαός δεν μπορούν να κάνουν λόγο για προβλήματα και για αιτήματα που δεν υφίστανται.

Το ουσιώδες στοιχείο είναι πως αρθρώνεται το εκάστοτε αίτημα, είτε από το πολιτικό προσωπικό της χώρας, είτε  από τους ίδιους του πολίτες. Κατά πόσο εξυπηρετούνται, χωρίς δημαγωγία, τα πραγματικά συμφέροντα του λαού πέρα από κομματικές και εκλογικές σκοπιμότητες. Η δυσκολία εντοπισμού, τις περισσότερες φορές, αντικειμενικών κριτηρίων βάσει των οποίων θα αποδεικνύεται η εξυπηρέτηση ή όχι των λαϊκών συμφερόντων επιτείνει τη σύγχυση.

Απαιτείται η διάκριση μεταξύ λαϊκισμού και λαϊκότητας. Πολύ συχνά ο λαϊκισμός δεν είναι παρά μια κίβδηλη, κατ’ επίφαση λαϊκότητα. Ως λαϊκότητα μπορούμε να ονοματίσουμε  το γνήσιο όχι το επιτηδευμένο, την έκφραση ειλικρινών συναισθημάτων, την προσπάθεια ανάδειξης των ικανοτήτων του κάθε συμπατριώτη μας όχι πατερναλιστικά εκμεταλλευόμενοι την άγνοια του, την ανάδειξη ήθους, ποιότητας, την απόρριψη της χυδαιότητας, την απλότητα, την λιτότητα βίου ως επιλογή όχι ως επιβολή και γενικότερα την ανάδειξη, όσων υπάρχουν, των αληθινών  αξιών του λαού.

Ο λαϊκισμός, και ιδιαίτερα σε μια κοινωνία σε βαθειά κρίση όπως η δική μας, εντοπίζεται σχεδόν παντού: κιτρινισμός στα ΜΜΕ, προβολή όχι του ποιοτικού αλλά του χυδαίου και του εμπορικού στον χώρο της τέχνης, στη γλώσσα με την σταδιακή υποβάθμιση της  ώστε να την καταλαβαίνει ο «απλός λαός», στην πολιτική με τους εκπροσώπους του λαού να δικαιολογούν κάθε τι που ψηφίζουν στο όνομα του λαϊκού συμφέροντος έστω και αν πολλές φορές ισχύει το ακριβώς αντίθετο, τις υποκριτικές επισκέψεις τους σε νοσοκομεία ή χώρους φυσικών καταστροφών για να συμπαρασταθούν στον «απλό λαό».

Ως αίτια του λαϊκισμού μπορούν να αναφερθούν  πρωτίστως το χαμηλό επίπεδο του δημόσιου διαλόγου στην πατρίδα μας για το οποίο ευθύνη  φέρουν η πολιτική ηγεσία του τόπου και ο δημοσιογραφικός κόσμος. Εντός αυτού του πλαισίου προκρίνονται τα ποδοσφαιρικά συνθήματα, οι συναισθηματικές εξάρσεις, μια ανόητη και χωρίς περιεχόμενο επίκληση στο συναίσθημα, αποφυγή χρήσης επιχειρημάτων και πηγών μεταξύ άλλων. Παράλληλα, η απομάκρυνση του σημερινού ανθρώπου από την καλώς εννοούμενη λαϊκότητα, από την ουσιαστική έννοια του όρου, η αποκοπή του από τη λαϊκή παράδοση, την γλώσσα,  την γνώση της ιστορίας του τον ωθούν στο κακέκτυπο της, τον λαϊκισμό. Συνέπειες η σταδιακή υποβάθμιση της κριτικής ικανότητας των πολιτών, εύκολα θύματα του οιουδήποτε από όποια παράταξη και αν προέρχεται. Βλέπουμε πως το ζήτημα του λαϊκισμού συνδέεται άμεσα με το κατεξοχήν πρόβλημα του λαού μας της σύνδεσης της πολιτιστικής μας παράδοσης και ιστορικής  ταυτότητας  με τα σύγχρονα προβλήματα του καιρού μας. 

Η κατάσταση επιδεινώνεται  με τις  συνεχείς αλλαγές του πολιτικού προσωπικού. Πολιτικών των οποίων η μετάλλαξη επιβάλλεται από τις προοπτικές εκλογής  ανάλογα με το προσωπικό τους συμφέρον. Τα ονόματα των κομμάτων, η ιδεολογική ταυτότητα δεν έχει κανένα περιεχόμενο. Τα πάντα μπορούν να αλλάξουν αν αυτό επιβάλλει το, στενά, προσωπικό συμφέρον.

Ο λαϊκισμός, ή η κατ’ επίφαση λαϊκότητα, όμως, δεν συνιστά το μοναδικό πρόβλημα. Συνοδεύεται από τον κατ’ επίφαση ελιτισμό. Εκπρόσωποι του τελευταίου, τις περισσότερες φορές, είναι οι υπερασπιστές της κρατούσας τάξης πραγμάτων. Πιο συγκεκριμένα, στη χώρα μας πρόκειται για μια αποεθνικοποιημένη μεταπρατική, ταυτισμένη πλήρως με την εφαρμογή των μνημονιακών υποχρεώσεων της χώρας ομνύοντας πίστη και νομιμοφροσύνη στον ευρωπαϊκό ετεροκαθορισμό της πατρίδας μας. Η τεχνοκρατική αντίληψη της πολιτικής που υποστηρίζει ευνοεί την αντικατάσταση της δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης με ανεξάρτητες δομές και αρχές χωρίς δυνατότητα δημοκρατικής λογοδοσίας (διακυβέρνηση στη θέση της κυβέρνησης).

Είναι η αποσύνθεση του πολιτικού συστήματος και του κοινωνικού ιστού της χώρας από την εν λόγω ελίτ που σπρώχνει εκατομμύρια συμπατριώτες μας στην απελπισία, είτε αυτό λέγεται Χρυσή Αυγή, είτε Σώρρας  ή στην αποχή.

Η εμμονή σε μια πολιτική που σκοτώνει την πατρίδα μας σιγά-σιγά, η συστηματική επίθεση, χρόνια τώρα, στη ταυτότητα μας, και η ετοιμότητα του πολιτικού προσωπικού της χώρας  «να καεί η Ελλάδα για να σωθεί η Ευρώπη» γεννά τη χυδαία δημαγωγία και σπρώχνει ένα όλο και μεγαλύτερο τμήμα της κοινωνίας σε μη συμβατικές πολιτικές πρακτικές.

Η χώρα μας βρίσκεται μεταξύ του δίδυμου καρκινώματος  ενός αποεθνικοποιημένου ελιτισμού και ενός εκφυλιστικού λαϊκισμού, η γελοιότητα και η προχειρότητα του οποίου απονομιμοποιεί κάθε εναλλακτική προοπτική της μνημονιακής πολιτικής.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι μάλλον το εξής: πώς είναι δυνατόν να καλλιεργηθεί η υπεύθυνη άρθρωση  του λαϊκού συμφέροντος;

Καλύτερη παιδεία, ελληνική παιδεία  – άνοδο της κατά κεφαλήν καλλιέργειας όπως διαχρονικά μας υπενθυμίζει ο καθηγητής Γιανναράς – γνώση της γλώσσας, απόρριψη μιμητισμού, συμμετοχή στα κοινά με κάθε ευκαιρία μη δίνοντας έτσι χώρο σε αυτόκλητους μεσσίες, συνεχής έλεγχος της εξουσίας, τοπικής και κεντρικής.

Σχετικά με τη σημερινή εκδήλωση ιδιαίτερες ευχαριστίες στους εκλεκτούς προσκεκλημένους, στον Λεωνίδα Σταματελόπουλο για το συντονισμό της συζήτησης, στο New York College, έναν πρωτοπόρο  της ιδιωτικής πανεπιστημιακής εκπαίδευσης στην πατρίδα μας για την παραχώρηση της αίθουσας  και στον Κυριάκο Κωσταρέλλο για την συνεχή υποστήριξη του στην πραγματοποίηση αυτής της εκδήλωσης.

Σας Ευχαριστώ.

Posted in Uncategorized | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Χαιρετισμός-Εισήγηση Ιωάννη Σ. Λάμπρου. Εκδήλωση «Λαϊκισμός: όργανο απονομιμοποίησης του αντιπάλου ή αξιολογικά ουδέτερη περιγραφή πολιτικών φαινομένων;»

Τα βίντεο της εκδήλωσης «Ο λαϊκισμός στον ελληνικό δημόσιο διάλογο»

Η εκδήλωση του ΙΝΣΠΟΛ «Λαϊκισμός: όργανο απονομιμοποίησης του αντιπάλου ή αξιολογικά ουδέτερη περιγραφή πολιτικών φαινομένων;» έλαβε χώρα την Τρίτη 10 Ιανουαρίου 2017, 18:00, στο New York College, Λεωφόρος Αμαλίας 38, Σύνταγμα.

 

Χαιρετισμός του διευθύνοντος εταίρου του ΙΝΣΠΟΛ κ. Ιωάννη Λάμπρου:

 

 

Εισήγηση του κ. Πάσχου Μανδραβέλη, δημοσιογράφου της εφημερίδας «Καθημερινή»:

 

 

Εισήγηση του προέδρου του ΙΝΣΠΟΛ και διδάσκοντος στο King’s College δρ. Άγγελου Χρυσόγελου:

 

 

Εισήγηση του δρ Σωτήρη Μητραλέξη, επισκέπτη εταίρου στο Πανεπιστήμιο του Cambridge και επίκουρου καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Πόλεως, Κωνσταντινούπολη:

 

 

Συζήτηση ομιλητών-κοινού:

 

 

 

 

15822859_1156946081069425_2661802822172345469_n

Posted in Εκδηλώσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Τα βίντεο της εκδήλωσης «Ο λαϊκισμός στον ελληνικό δημόσιο διάλογο»

Ο λαϊκισμός στον ελληνικό δημόσιο διάλογο / Τρίτη 10 Ιαν, 18:00 Σύνταγμα

 

15822859_1156946081069425_2661802822172345469_n

Λαϊκισμός: όργανο απονομιμοποίησης του αντιπάλου ή αξιολογικά ουδέτερη περιγραφή πολιτικών φαινομένων; Εκπρόσωποι του ακαδημαϊκού και δημοσιογραφικού χώρου καταθέτουν τις απόψεις τους. Στην εκδήλωση θα αναλυθεί ο όρος εντός του πλαισίου του ελληνικού δημοσίου πολιτικού, δημοσιογραφικού και ακαδημαϊκού  διαλόγου.

Ομιλητές: 

Πάσχος Μανδραβέλης, δημοσιογράφος στην εφημερίδα «Καθημερινή»

 Άγγελος-Στυλιανός Χρυσόγελος, διδάσκων στο Τμήμα Ευρωπαϊκών και Διεθνών Σπουδών,  King’s College London

 Σωτήρης Μητραλέξης, επίκουρος καθηγητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Πόλεως, Κωνσταντινούπολη (Istanbul Sehir Univ.), ερευνητικός εταίρος στο Πανεπιστήμιο του Winchester

Συντονίζει ο Λεωνίδας Σταματελόπουλος.

Σε όσους συμμετέχοντες το ζητήσουν θα δοθεί βεβαίωση παρακολούθησης. Οι εγγραφές θα γίνουν μισή ώρα πριν την έναρξη της εκδήλωσης στον χώρο της υποδοχής. Δεν απαιτείται προεγγραφή.

Τρίτη 10 Ιανουαρίου 2017, 18:00.

New York College, Λεωφόρος Αμαλίας 38, Σύνταγμα.( έναντι Εθνικού Κήπου).

Διοργάνωση: Ινστιτούτο Συντηρητικής Πολιτικήςhttps://inspol.gr/

Με την ευγενική υποστήριξη του New York Collegehttp://www.nyc.gr/el

%cf%86%cf%89%cf%84%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%af%ce%b1-%ce%b5%ce%be%cf%89%cf%86-%ce%b5%ce%ba%ce%b4%ce%ae%ce%bb%cf%89%cf%83%ce%b7%cf%82

 

 

Posted in Εκδηλώσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ο λαϊκισμός στον ελληνικό δημόσιο διάλογο / Τρίτη 10 Ιαν, 18:00 Σύνταγμα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ: ΑΧΡΕΙΑΣΤΗ ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑ ‘Η ΕΠΙΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΓΚΗ; ΙΩΑΝΝΗΣ Σ. ΛΑΜΠΡΟΥ

simaia-juniorsclub

Το παρακάτω κείμενο αναλύει τις προϋποθέσεις και τους όρους υπό τους οποίους θα μπορούσε να λειτουργήσει στη χώρα μας ένα Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας ή ένα μεταρρυθμισμένο ΚΥ.Σ.Ε.Α. Το κείμενο δημοσιεύθηκε στο τεύχος Οκτωβρίου 2016 του περιοδικού Άμυνα και Διπλωματία.

 Το κείμενο σε μορφή pdf,

%cf%83%cf%85%ce%bc%ce%b2%ce%bf%cf%8d%ce%bb%ce%b9%ce%bf-%ce%b5%ce%b8%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ae%cf%82-%ce%b1%cf%83%cf%86%ce%b1%ce%bb%ce%b5%ce%af%ce%b1%cf%82

Posted in Uncategorized | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ: ΑΧΡΕΙΑΣΤΗ ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑ ‘Η ΕΠΙΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΓΚΗ; ΙΩΑΝΝΗΣ Σ. ΛΑΜΠΡΟΥ

Εκδήλωση / «Ο λαϊκισμός θα σώσει τον κόσμο», Παρ 9 Δεκ, 19.30 Πανόρμου

populismΗ Ιωάννειος Βιβλιοθήκη του Ο.Π.Α.Ν.Δ.Α, στο πλαίσιο της λειτουργίας της Λέσχης Ανάγνωσης, σας προσκαλεί στη διάλεξη – συζήτηση με τον Επίκουρο Καθηγητή Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου της Πόλεως, Κωνσταντινούπολη, Σωτήρη Μητραλέξη* με θέμα «Ο Λαϊκισμός θα σώσει τον κόσμο».

Η διάλεξη θα διεξαχθεί στο χώρο της Ιωαννείου Βιβλιοθήκης, Πανόρμου 59, 3ος όροφος, την Παρασκευή 9 Δεκεμβρίου, ώρα 19:30.

Εδώ και μήνες ακούμε συνεχώς για την «άνοδο του λαϊκισμού», στην Ευρώπη και αλλού. Τί είναι όμως τελικά ο λαϊκισμός, και κυρίως: πώς αξιοποιείται σήμερα πολιτικά αυτή η έννοια για ανόσια τσουβαλιάσματα; Εξετάζοντας τις εξελίξεις, τις προβολές, τους όρους και τους ορισμούς, θα επιχειρήσουμε μια προσέγγιση του φαινομένου του λαϊκισμού αφ’ ενός, μα αφ’ ετέρου και κυρίως του πολύ πιο ενδιαφέροντος φαινομένου της -κριτικής- στον λαϊκισμό.

Facebook-Events

Facebook event

 

*Ο δρ Σωτήρης Μητραλέξης γεννήθηκε το 1988 στην Αθήνα. Είναι επίκουρος καθηγητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Πόλεως, Κωνσταντινούπολη (Istanbul Sehir Univ.), ερευνητικός εταίρος στο Πανεπιστήμιο του Winchester και διδάκτωρ φιλοσοφίας της Freie Universitat Berlin μετά από σπουδές φιλολογίας και φιλοσοφίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και στην Freie Universitat Berlin. Έχει διατελέσει επισκέπτης επίκουρος καθηγητής φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου, αντιπρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Βερολίνου και πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Φοιτητών Βερολίνου.

Posted in Εκδηλώσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Εκδήλωση / «Ο λαϊκισμός θα σώσει τον κόσμο», Παρ 9 Δεκ, 19.30 Πανόρμου

Η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ και ο Donald Trump / Μιχάλης Ρέττος

hero_img24059Η εκλογή του Donald Trump στην προεδρία των ΗΠΑ είναι μάλλον το κορυφαίο πολιτικό γεγονός του 2016, ίσως πιο μεγάλης δυναμικής και από το Brexit, σχετικά με το ρόλο που μπορεί να παίξει στη διαμόρφωση της γεωπολιτικής σκακιέρας και την πορεία του πλανήτη γενικώτερα. Ένας από τους σημαντικώτερους λόγους που αυτές οι εκλογές είχαν ξεχωριστό ενδιαφέρον, είναι  ότι  ίσως για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες παρουσιάστηκε μία αντισυμβατική υποψηφιότητα  που προέβαλε μία διαφορετική πρόταση για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ (όπως αυτή έχει διαμορφωθεί από το 2001 έως σήμερα) και γενικώτερα για τον ρόλο της υπερδύναμης στα παγκόσμια πράγματα.

Η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ ακροβατούσε ανέκαθεν στο δίλημμα, παρεμβατισμός ή απομονωτισμός. Συνήθως , όταν επρόκειτο για μία μεγάλη δύναμη με ισχυρές στρατιωτικές, πολιτικές και θεσμικές δομές ή για σύγκρουση μεγάλων δυνάμεων, οι ΗΠΑ έκλιναν προς τον απομονωτισμό (πχ. στην περίπτωση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου όπου το τέλος στην πολιτική της σύνεσης –απομονωτισμού, το έδωσε η κήρυξη πολέμου από τη Γερμανία στις ΗΠΑ την 11η Δεκεμβρίου 1941). Όταν επρόκειτο όμως για χώρες ή περιοχές με μικρή εμβέλεια ισχύος και «καθυστερημένες» δομικά-θεσμικά, τότε επικρατούσε η κοσμική άποψη του Προτεσταντισμού, που έγκειται στην εξαγωγή των θεσμών του κοσμικού κράτους και των ατομικών δικαιωμάτων δια της παρέμβασης, ως ηθικό χρέος του πολιτισμένου κόσμου να μετακενώσει τα «φώτα» του –πέρα από τα όποια οικονομικά οφέλη της παρέμβασης-. Η πολιτική του παρεμβατισμού κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες –και ειδικώτερα μετά το γεγονός της 11ης Σεπτεμβρίου 2001–εθεωρείτο περίπου δεδομένη. Η πολεμική εμπλοκή των ΗΠΑ σε Ιράκ και Αφγανιστάν  στο όνομα του  «πολέμου κατά της τρομοκρατίας» και  η σύλληψη και καταδίκη σε θάνατο του Σαντάμ Χουσείν, συνεχίστηκε, ίσως διακριτικώτερα, και κατά την εποχή Obama με την κατάληψη της Λιβύης και την καταστροφή της Συρίας, στο όνομα της πτώσης των δικτατοριών και της εξαγωγής της δημοκρατίας.

Η πολιτική αυτή των παρεμβάσεων εξυπηρέτησε τους γεωστρατηγικούς στόχους των ΗΠΑ, όμως είχε δύο ολέθρια για την ανθρωπότητα αποτελέσματα : πρώτο την ενίσχυση του ISIS-που στην κατεύθυνση αυτή αναδείχθηκε αντίπαλον δέος του Λιβυικού  καθεστώτος και τουBashar al-Assad στη Συρία-και τη δημιουργία του ισλαμικού κράτους, το οποίο σήμερα αποτελεί απειλή για όλον τον πολιτισμένο κόσμο, και δεύτερο τον κατακλυσμό της Ευρώπης από ανεξέλεγκτα κύματα προσφύγων. Στην τετραετία Obama επίσης, οι ΗΠΑ κατάφεραν να απομακρύνουν την Ουκρανία από τη Ρωσία, να θρέψουν το μίσος ανάμεσα τους, και μέσω αυτής της αντιπαράθεσης (που πήρε και πολεμικό χαρακτήρα) να τερματίσουν τη γερμανορωσσική και τη γενικώτερη ευρασιατική προσέγγιση.

Ο Donald Trump στις προεκλογικές του εξαγγελίες κομίζει μία νέα πρόταση για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, η οποία διαφοροποιείται καίρια από αυτή των προκατόχων του και συνοψίζεται κυρίως στα εξής σημεία :

  • Διάθεση επαναπροσέγγισης με τη Ρωσσία και αναστολής του«νεοψυχροπολεμικού» κλίματος που διαμορφώθηκε κατά την τελευταία δεκαετία. Ωστόσο, τα συμφέροντα των δύο χωρών είναι αντικρουόμενα, με εστίες αντιπαράθεσης τη ζώνη Αρκτική-Μαύρη θάλασσα. Η όποια βελτίωση των σχέσεων επιχειρηθεί είναι σίγουρο πως δεν θα είναι ασφαλής, καθώς οι ισορροπίες είναι εύθραυστες.
  • Προθυμία συνεργασίας με το καθεστώς τουAssad για την πάταξη του ISIS. Μάλιστα, ο Trump εμφανίζεται αποφασισμένος να αφήσει τον Assad και τον Putin να συντρίψουν την αντίσταση στη Συρία. Αβέβαιo παραμένει το αν θα είναι αποστασιοποιημένη η στάση που θα κρατήσει ο Trump στη Λιβύη, όπου oISIS διαθέτει ισχυρούς πυρήνες. Αν οι ΗΠΑ κρατήσουν αποστάσεις, τότε οι Ευρωπαίοι ενδεχομένως να τεθούν υπό των ευθυνών τους, προκειμένου να σταματήσουν την ανεξέλεγκτη ροή μεταναστών από τη χώρα αυτή.
  • Ακύρωση των TPP (συμφωνιών διεθνούς εμπορίου). Ο Trump δείχνει αποφασισμένος να ακυρώσει όλες τις συμφωνίες ελευθέρου εμπορίου που δεν εξυπηρετούν τα αμερικανικά συμφέροντα, με αποκορύφωμα τη NAFTA (εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-Καναδά), την οποία κατακεραύνωνε στον προεκλογικό του λόγο.

 

Όλη αυτή η στροφή που εξέφρασε ο Trump στην πολιτική των ΗΠΑ δεν είναι αυθαίρετη, αλλά έχει να κάνει με τις ανησυχίες, τα βιοποριστικά προβλήματα και την αντίληψη της εκλογικής βάσης που τον εξέλεξε. Ο μέσος Αμερικανός δεν θεωρεί πλέον ότι η παγκοσμιοποίηση (και ο ηγετικός ρόλος των ΗΠΑ στην πραγμάτωσή της) εξυπηρετούν τα συμφέροντά του. Στις ΗΠΑ υφίσταται μία εθνική επιχειρηματική τάξη η οποία θίγεται από τις συμφωνίες διεθνούς εμπορίου, από την φυγή κεφαλαίων σε χώρες φθηνού εργατικού δυναμικού και από τον «φορολογικό παράδεισο» των πολυεθνικών εταιριών. Η φθίνουσα αυτή εθνική επιχειρηματική τάξη καθώς και το εργατικό της δυναμικό ήταν ο  πυρήνας της εκλογικής βάσης του Trump, ο άμεσα σχετιζόμενος με την πραγματική οικονομία. Γι’ αυτό  ο Trump προβλέπει μία περισσότερο «παραδοσιακή» οικονομία που σχετίζεται στην εξόρυξη χάλυβα, ορυκτών και σε έργα εκσυγχρονισμού των υποδομών (Νέα Συμφωνία Trump), σε αντίθεση με την Clintonπου προέβλεπε μία οικονομία του 21ου αιώνα, στηριγμένη περισσότερο στην σύγχρονη τεχνολογία και τα οικονομικά. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Trump θα εγκαταλείψει την παγκόσμια οικονομική ηγεμονία των ΗΠΑ, αλλά ενδεχομένως ότι δεν θα θυσιάσει το εθνικό συμφέρον στο υπερεθνικό όραμα. Προς αυτή την κατεύθυνση λοιπόν, ζητά από την Ευρώπη να πληρώσει περισσότερα για την άμυνα της, βάρος το οποίο επωμίζεται σήμερα ο Αμερικανός φορολογούμενος, μέσω της οικονομικής συμβολής των ΗΠΑ στην άμυνα του ΝΑΤΟ. Προς αυτή την κατεύθυνση είναι και η σχετική αποστασιοποίηση των ΗΠΑ από τις πολεμικές επιχειρήσεις (και το κόστος τους). Όλα αυτά συνιστούν μία πιο απομονωτική στάση των ΗΠΑ στην εξωτερική πολιτική.

Η επικράτηση του Trump επίσης εντάσσεται μέσα στο πλαίσιο της ευρύτερης αντίδρασης κατά της παγκοσμιοποίησης που συντελείται στο χώρο της δύσης (άνοδος ευρωσκεπτικιστικών δυνάμεων, Brexit), καθώς είναι πλέον φανερό ότι η τελευταία δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες των ανθρώπων. Συντελείται από εθνικές και αστικές δυνάμεις της Δεξιάς ως επί το πλείστον, καθώς οι δυνάμεις της εκσυγχρονιστικής-φιλελεύθερης Αριστεράς αποτελούν βασικό συντελεστή του παγκοσμιοποιητικού εγχειρήματος, το οποίο έχει ενσωματώσει αρκετά στοιχεία «μεταμαρξισμού». Ενδεικτικές είναι οι αναφορές του νέου Αμερικανού προέδρου για το «διεφθαρμένο πολιτικό κατεστημένο του συστήματος  Clinton» το οποίο «χρηματοδοτεί ΜΜΕ και οικονομικές εταιρίες, δεν λογαριάζει τα συμφέροντα του Αμερικανικού λαού, είναι υπεύθυνο για το κλείσιμο των εργοστασίων και την καταστροφή της εργατικής τάξης, την παράνομη μετανάστευση και τη φυγή κεφαλαίων στο εξωτερικό». Τέλος κάλεσε τον αμερικανικό λαό να ανακτήσει, μέσω της εκλογής του, τον έλεγχο της κυβέρνησης. Όλη αυτή η ρητορική (ανεξάρτητα από το πόση πραγματικότητα ή υπερβολή εμπεριέχει) στην ουσία θέτει έναν λαό απέναντι σε μία ελίτ που λειτουργεί για τον εαυτό της και τα συμφέροντά της.  Η εκλογή Donald Trump μοιάζει με μία εθνική προσαρμογή του Καπιταλισμού, προκειμένου η άκρατη παγκοσμιοποίηση και ο «Λιμπεραλισμός» να μη καταστρέψουν -αυτό το καθαρά υλιστικό και Προτεσταντικό- «αμερικανικό όνειρο».  Ενδιαφέρουσα εξέλιξη με ευκαιρίες, αλλά και παγίδες.

 

Posted in Άρθρα_Τοποθετήσεις | Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ και ο Donald Trump / Μιχάλης Ρέττος